Στην μακεδόνικη ιστορία είναι αμέτρητα τα παραδείγματα συμμετοχής γυναικών στους αγώνες για την ελευθερία. Τέτοιο είναι και το παράδειγμα της Руша Делчева-Ρούσσα Ντέλτσσεβα, το πρώτο από τα εννέα παιδιά του Νίκολα και της Σούλτανα Ντέλτσσεβι και η μεγαλύτερη αδερφή του πρωτεργάτη του μακεδόνικου εθνικού κινήματος, Γκότσε Ντέλτσσεβ–Гоце Делчев. Γεννήθηκε από επαναστατική οικογένεια με πολλούς μαχητές και θύματα για την ελευθερία του μακεδόνικου λαού. Μεγάλωσε στο Κούκουςς-Кукуш (Κιλκίς) βλέποντας από κοντά τη διαμόρφωση του χαρακτήρα του Γκότσε, για το οποίον αργότερα δήλωσε: «Ως παιδί ήταν πολύ ζωηρός και το αγαπημένο του παιχνίδι ήταν τα πιστόλια. Έκανε παρέα με παιδιά της ηλικίας του και όταν κάποτε η μητέρα του το μάλωσε επειδή έκανε παρέα με Τούρκους και Τσιγγάνους, αυτός της είπε – Και αυτά άνθρωποι είναι μητέρα». Η Ρούσσα παντρεύτηκε με τον Доне Чопов-Ντόνε Τσσόποβ από το Кукуш και απέκτησε τέσσερα αγόρια (Βλάντιμιρ, Τόντορ, Τούσσε και Ρίστο) και τρία κορίτσια (Λίκα, Λένκα και Μάγκντα).
Με την είσοδό του στο ΒΜΡΟ, ο Γκότσε άρχισε σταδιακά να εντάσει στις τάξεις της οργάνωσης, τα μέλη της οικογένειάς του. Η Ρούσσα εντάχτηκε την άνοιξη του 1895 και την «όρκισε» ο ίδιος ο Γκότσε. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, στην συνάντηση εκείνη, ο Γκότσε της είπε: «Ντάντο (μακεδόνικος τρόπος επιφώνησης μεγαλύτερης αδερφής), θα αγωνιστείς για τη Μακεδονία; Ίσως να πεθάνουμε όλοι αδερφή μου, αλλά θα πρέπει να αγωνιστούμε σκληρά…..». Για το λόγο αυτό, μπορεί να ειπωθεί πως η Ρούσσα είναι η πρώτη Μακεντόνκα επαναστάτρια, η οποία ενεργά συμμετείχε στις ένοπλες συγκρούσεις με τον οθωμανικό στρατό, με το όπλο στο χέρι. Αρχικά ήταν αγγελιοφόρος, σύνδεσμος μεταξύ των ένοπλων ομάδων και της οργανωτικής δομής. Αργότερα εντάχτηκε σε ένοπλη ομάδα (чета-τσσέτα), στην οποία, εκτός από την ίδια συμμετήχαν και οι γιοί της Βλάντιμιρ, Τόντορ και Τούσσε, όπως και ο μικρότερος αδερφός της Ρίστο Ντέλτσσεβ.
Κατα τη διάρκεια της Επανάστασης των Νεότουρκων (1908), συμμετήχε στον εκθρονισμό του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίντ του 2ου και ως εθελόντρια πολέμησε και στους δύο Βαλκανικούς πολέμους (1912-1913). Μετά το διωγμό των Μακεδόνων από το Κούκουςς-Кукуш (Κιλκίς), το 1913, η Ρούσσα εγκατέλειψε το μέτωπο, επέστρεψε στο σπίτι της, μάζεψε την οικογένειά της και τα πράγματά της και κατευθύνθηκε προς τη Γκόρνα Τζζουμάγια-Горна Џумаја (Μακεδονία του Πίριν, σήμερα Βουλγαρία). Μέχρι και την περίοδο αυτή, είχε χάσει σε μάχες με τον οθωμανικό στρατό, τα αδέρφια της Μίτσο (1901), Γκότσε και Μίλαν (1903), η μητέρα της Σούλτανα πέθανε το 1907 και ο πατέρας της Νίκολα απεβίωσε το 1920 στη Горна Џумаја-Γκόρνα Τζζούμαγια. Σχετικά με την τραγωδία της οικογένειας Ντέλτσσεβι, ο πατέρας Νίκολα κάποτε δήλωσε: «Που ήμασταν, που μας πήγαν, που ήμασταν και που θα μας πάνε».
Και μετά την εγκατάστασή της στη Γκόρνα Τζζούμαγια, η Ρούσσα δεν έχασε το επαναστατικό της πνεύμα. Οι Μακεδόνες μετανάστες της περιοχής την αποκαλούσαν «Мајката-η Μητέρα». Δεν σταμάτησε ποτέ να ενθαρύνει τους Μακεδόνες ότι κάποια μέρα θα επιστρέψουν στη Μακεδονία. Στα παιδιά της έλεγε τα εξής λόγια: «Μεγαλώστε γρήγορα γιατί πρέπει να αγωνιστείτε για την ελευθερία της πατρίδας μας. Εσύ Βλάντο είσαι 14 χρονών. Μεγάλος είσαι. Εντάξου σε ένοπλη ομάδα. Συνεχίστε το έργο του θείου σας, Γκότσε». Η Ρούσσα συμμετείχε στις τάξεις του επαναστατικού κινήματος μέχρι το τέλος της ζωής της, ακολουθώντας πάντα το δρόμο του αδερφού της Γκότσε, σχετικά με την εθνική πολιτική και τα συμφέροντα του μακεδόνικου λαού. Πέθανε στην Σόφια στις 9 Ιουνίου 1945.
