НАВОДНУВАЊЕ – ΝΑΒΟΝΤΝΟΥΒΑΝΙΕ ΑΡΔΕΥΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΑΡΔΕΥΣΕΙΣ [Οργάνωση και αυτενέργεια στις Μακεδόνικες κοινότητες]

Пред Големио Рид

Пред Големио Вир

(Πρεντ Γκολέμιο Ριντ

Πρεντ Γκολέμιο Βιρ)

ΒΑΣΚΟ ΚΑΡΑΤΖΖΑ

Τόσο κατά τη Βυζαντινή όσο και κατά την Οθωμανική κυριαρχεία και μέχρι τη δεκαετία του 1950, οι Μακεδόνικες κοινότητες αυτοοργανώνονταν και αυτενεργούσαν.

Τα περισσότερα έργα των χωριών γίνονταν με αυτοοργάνωση και προσωπική εργασία. Τέτοια έργα ήταν οι δρόμοι, αρδευτικά έργα, επισκευή και χτίσιμο εκκλησιών και σχολείων, αντιπλημμυρικά έργα και άλλα. Όσο κουραστικές κι εάν είναι στην ανάγνωση οι περιγραφές των ενεργειών των κοινοτήτων, αποτελούν βασικά στοιχεία της ψυχοσύνθεσης του μακεδόνικου πολιτισμού.

Ορισμένες καλλιέργειες δεν μπορούν να αναπτυχθούν χωρίς νερό (πότισμα) και αυτές γίνονταν σε ποτιστικά χωράφια. Για να φτάσει όμως το νερό μέχρι το χωράφι από το ποτάμι, χρειαζόταν η κατασκευή αρδευτικών έργων (бразди – μπράζντι).

Το νερό προερχόταν από το ποτάμι ή από χαράδρες που τροφοδοτούνταν με νερό και το καλοκαίρι. Τα ποτίσματα ήταν απαραίτητα το καλοκαίρι και τα απαραίτητα έργα έπρεπε να γίνουν την άνοιξη.

Ο κλητήρας του χωριού (претугер – πρέτουγκερ), διαλαλούσε το μήνυμα, δηλαδή την απόφαση να κατασκευαστεί ή να συντηρηθεί αρδευτικό έργο. Το μήνυμα ακουγόταν σε κεντρικά μέρη του χωριού και αναφερόταν η περιοχή όπου θα γινόταν η εργασία. Αν κάποιος είχε χωράφι στην περιοχή αυτή, έπρεπε να βρεθεί εκεί με τα σκαπτικά του εργαλεία για να γίνει το έργο. Το κυρίως έργο ήταν ένα βαθύ χαντάκι που άρχιζε από από τη δέση και έφτανε μέχρι και το τελευταίο χωράφι. Το χαντάκι διακλαδιζόταν για να ποτίζονται όσο το δυνατό περισσότερα χωράφια.

Όταν το έδαφος ήταν ομαλό, η κατασκευή δεν τους δυσκόλευε. Αν όμως υπήρχε κάποιο εμπόδιο, όπως χαράδρα ή κάποιος λόφος, χρειάζονταν ειδικές επεμβάσεις.

Αν για παράδειγμα υπήρχε μια χαράδρα, έπρεπε να γίνει αυλάκι σε ισοϋψή καμπύλη, δηλαδή να ακολουθήσει τη χαράδρα παράλληλα, όπου το νερό μπορούσε να κυλήσει στην άλλη όχθη και πάλι παράλληλα να κατεβεί μέχρι την ευθεία. Αν η χαράδρα ήταν πολύ βαθιά, τότε γινόταν εναέρια, δηλαδή τοποθετούσαν ημικυλινδρικούς αγωγούς ξύλινους, που είχαν κατασκευάσει μόνοι τους από κορμούς δέντρων ή λαμαρίνες, σε σχήμα πάλι ημικυλινδρικό και στήριζαν τις κατασκευές αυτές με ξύλινους στύλους.

Αν υπήρχε κάποιος λόφος, σκάβανε χαντάκι περιφεριακά του λόφου, αφού όλα γίνονταν με το φτυάρι και τον κασμά.

Τα αρδευτικά αυτά έργα χρειάζονταν κάθε χρόνο συντήρηση ή μετά από πλημμύρα και στην πλημμύρα ιδιαίτερα η δέση.

Σ’ένα αρδευτικό έργο, το τελευταίο πράγμα που έκαναν ήταν η δέση, η οποία ήθελε πιο συχνή συντήρηση, γιατί μετά από μια ραγδαία βροχή, αυτή καταστρεφόταν. Η δέση γινόταν με μεταφορά βράχων, τους οποίους τοποθετούσαν κάθετα στο ρεύμα του ποταμού ή της χαράδρας. Στο εσωτερικό του φράγματος τοποθετούσαν πασσάλους και δημιουργούσαν ένα φράχτη. Το νερό «φούσκωνε» κι έμπαινε στο αυλάκι.

Στο πότισμα τηρούσαν σειρά προτεραιότητας. Άρχιζε κάποιος και όταν αυτός πότιζε, τον ρωτούσαν εάν έχει ζητήσει άλλος σειρά και εάν όχι, «έκλεινε» όποιος ήταν πρώτος μετά από αυτόν.  Αν εμφανιζόταν κάποιος άλλος, αυτός που πότιζε τον ενημέρωνε ότι άλλος έχει σειρά πριν από αυτόν και ότι έπρεπε να τον βρει για να πάρει την επόμενη σειρά. Αν κάποιος ξεκινούσε να ποτίζει σε ορισμένη περιοχή, πρόσεχε εάν το νερό ήδη χρησιμοποιείται από κάποιον άλλο ή όχι. Αν το νερό δεν το είχε «πιάσει» άλλος, τότε πότιζε, αν όχι, τότε ενημέρωνε αυτόν που πότιζε ότι θέλει να ποτίσει και αν δεν είχε «κλείσει» άλλος, θα ήταν ο επόμενος.

Κι έρχεται η Ελληνική Πολιτεία, στο τέλος της δεκαετίας του 1950 με τα εγγειοβελτιωτικά έργα και θαμπώνει τους αγρότες με την τεχνογνωσία και την τεχνολογία, κατασκευάζοντας αρδευτικά έργα. Το πότισμα έγινε ευκολότερο, η παραγωγή μεγαλύτερη και σιγά σιγά ο αγρότης άρχισε να εμπιστεύεται την πολιτεία, να μειώνει την συμμετοχή του στις αποφάσεις του χωριού, με αποτέλεσμα να σπάει η συνοχή της κοινωνίας του χωριού. Η κοινωνική συνείδηση άρχισε να αλλάζει και να κατευθύνεται από άλλους.

Η Ελληνική Πολιτεία έχοντας μαζί της και δικά της μέσα μαζικής ενημέρωσης και ελέγχοντας έμεσα τα μέσα παραγωγής (δάνεια, τράπεζες), ξεκίνησε προσπάθεια εξομοίωσης όλων των πολιτών και διαμόρφωση μιας μέσης κοινωνικής συνείδησης του Έλληνα πολίτη.

Το ιδεώδες του Έλληνα στηρίζεται στην προγονολατρεία. Η μόνιμη παρηγοριά του, σε κάθε του αποτυχία, είναι το ένδοξο παρελθόν των Αρχαίων Ελλήνων, άσχετα αν αυτοί πρέσβευαν πως «αι ιδικαί σου αρεταί οι καλύτεροι πρόγονοί σου». Η λατρεία και η σχεδόν αγιοποίηση των προγόνων είναι επίδραση ανατολικών θρησκειών. Μια τέτοια θεώρηση των πραγμάτων, οδηγεί στην ανευθυνότητα, στην προσωρινότητα και τη μίμηση.

Δεν συνιστούμε επιστροφή στη ζωή του παρελθόντος και κατα συνέπεια στον πρωτογονισμό. Η εξέλιξη, τόσο η τεχνολογική όσο και η πολιτισμική, πρέπει να αφομοιώνεται και να ενσωματώνεται στη γενικότερη κουλτούρα των λαών. Μόνο έτσι θα αναπτύξουμε τον πολιτισμό μας και δεν θα αλλοιώσουμε την συνείδησή μας.

Με άλλα λόγια, πρέπει την τύχη μας και το μέλλον μας να μην τα αφήσουμε σε ξένα χέρια. Οι ρίζες του μακεδόνικου πολιτισμού είναι βαθιές. Να μην αφήσουμε τόσο για μας όσο για τις μελλοντικές γενιές, να χαθούν τα στοιχεία του πολιτισμού μας. Η διαφορετικότητά μας, αποτελεί σοβαρό στοιχείο για την παγκόσμια ιστορία. Η ιστορία δεν φτιάχνεται ούτε παραμορφώνεται, υπάρχει εξ αντικειμένου και αργά ή γρήγορα καταγράφεται.

ΑΙΓΑΙΑΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΑΣ

δεν επιτρέπονται τα σχόλια.

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)