ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟ ВАСИЛ СТЕРЈОВСКИ - ΒΑΣΙΛ ΣΤΕΡΙΟΒΣΚΙ, ΠΡΟΕΔΡΟ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ.
Πείτε μας δυό λόγια για σας.
Λέγομαι Βάσιλ Στέριοβσκι. Γεννήθηκα και ζω στη Μικρή Πρέσπα της Αλβανίας και είμαι 28 χρονών. Είμαι πρόεδρος της Νεολαίας της Μακεδόνικης Συμμαχίας για Ευρωπαική Ολοκλήρωση. Διετέλεσα αναπληρωτής Δήμαρχος του Δήμου Πούστετς-Пустец και είμαι μεταπτυχιακός Ιστορικός.
Αναφέρετε κάποια γενικά στοιχεία για τους Μακεδόνες της Αλβανίας.
Οι Μακεδόνες της Αλβανίας μοιράστηκαν την μοίρα των υπολοίπων Μακεδόνων των γειτονικών χωρών (Ελλάδας, Βουλγαρίας, Κοσόβου και Μακεδονίας). Διωγμοί, βιαιότητες, μετοικήσεις, απαγορεύσεις, πιέσεις και πολλά άλλα τέτοιου είδους «δημοκρατικά στοιχεία», τα οποία «γεύτηκαν» όλοι οι Μακεδόνες, ανεξαρτήτως χώρας που βρέθηκαν μετά τους Βαλκανικούς πολέμους.
Κατοικούν κυρίως στην περιοχή της Μικρής Πρέσπας-Мала Преспа, Γκόλο Μπ’ρντο-Голо Брдо, Γκόρα-Гора, Πόλε-Поле (Ντόλνι Ντέμπαρ-Долни Дебар) και μερικά χωριά στις περιοχές Κόρτσσα-Корча, Πόγκραντετς-Поградец και Μπίλισστα-Билишта. Συνολικά υπάρχουν 42 μακεδόνικα χωριά και κάποιο σεβαστό ποσοστό των κατοίκων των μεγαλυτέρων 
πόλεων. Οι Μακεδόνες της Αλβανίας ποτέ δεν αναγνωρίστηκαν ως μειονότητα από το αλβανικό κράτος, εκτός από τους Μακεδόνες που κατοικούν στη Μικρή Πρέσπα, οι οποίοι απολαμβάνουν ελάχιστα δικαιώματα μειονότητας. Η πολιτική του αλβανικού κράτους οδήγησε σε εσωτερική μετανάστευση των Μακεδόνων και ερήμωση των χωριών τους, με αποτέλεσμα την αλλαγή της εθνικής σύστασης των περιοχών αυτών. Σ’ότι αφορά τον αριθμό των Μακεδόνων της Αλβανίας, δεν διαθέτουμε επίσημα στοιχεία επειδή η Αλβανία ποτέ δεν έχει κάνει απογραφή του πληθυσμού της. Επίσημα, αναγνωρίζει ότι υπάρχει μακεδονική μειονότητα μόνο στη Μικρή Πρέσπα, 5000 ατόμων, αλλά σύμφωνα με δικές μας εκτιμήσεις, ο αριθμός ανέρχεται στους 150.000 τουλάχιστον Μακεδόνες. Η Αλβανία δηλώνει ότι το 97% του πληθυσμού της είναι Αλβανοί και μόνο το 3% ανήκει σε κάποια άλλη εθνική ομάδα. Επιμένει ότι είναι ομογενές κράτος, ενώ στην πραγματικότητα η Αλβανία είναι ένα πολυπολιτισμικό κράτος, όπως και τα περισσότερα στην Ευρώπη, αλλά και γενικά στον κόσμο.
Ποιά η συμπεριφορά του αλβανικού κράτους απέναντι στη μακεδόνικη μειονότητα;
Ο μακεδόνικος λαός που ζει στην Αλβανία, πέρασε διάφορες φάσεις συμπεριφοράς από πλευράς του αλβανικού κράτους. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την περίοδο από την ίδρυση του αλβανικού κράτους μέχρι και το τέλος του 2ου Παγκοσμίου πολέμου, όπου δεν αναγνωρίζεται κανένα δικαίωμα των Μακεδόνων. Την περίοδο αυτή εξαλβανίζονται τα μακεδόνικα τοπονύμια και απαγορεύεται η χρήση της μακεδόνικης γλώσσας σε όλες τις περιοχές που ζουν Μακεδόνες. Στα σχολεία τα μαθήματα γίνονται αποκλειστικά στην αλβανική γλώσσα. Σε δεύτερη φάση, μετά το τέλος του 2ου Π.Π., την περίοδο 1945-1948, λόγω των καλών σχέσεων μεταξύ της Αλβανίας και Ομοσπονδιακής Λαικής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, αναγνωρίζεται η μακεδόνικη μειονότητα και ανοίγουν σχολεία στις περιοχές Μικρή Πρέσπα, Γκόλο Μπ’ρντο και στο χωριό Β’ρμπνικ – Врбник. Δάσκαλοι από την τότε Λαική Δημοκρατία Μακεδονίας διδάσκουν στη μακεδόνικη γλώσσα, μέχρι και την τέταρτη τάξη. Η όλη διαδικασία είχε πολύ θετικά αποτελέσματα επειδή στηριζόταν και από την αλβανική κυβέρνηση. Λίγο όμως καιρό αργότερα, λόγω πολιτικών αντιπαραθέσεων ανάμεσα στα κράτη του ανατολικού μπλοκ, οι Μακεδόνες της Αλβανίας χάνουν την πολιτιστική τους αυτονομία. Οι δάσκαλοι από τη Δημ. Μακεδονίας εκδιώχνονται και τα σχολεία συνεχίζουν να λειτουργούν μόνο στην περιοχή Μικρής Πρέσπας. Επίσης συνεχίζουν οι αλλαγές τοπονυμιών και ονοματεπωνύμων, όπως και αναγκαστική εσωτερική μετανάστευση του μακεδόνικου πληθυσμού.
Με ποιούς τρόπους προσπαθούν οι Μακεδόνες της Αλβανίας να διατηρήσουν τα εθνικά τους στοιχεία, όπως εθνική ταυτότητα, γλώσσα, πολιτισμό και παράδοση;
Από το 1991, όταν η Αλβανία άνοιξε τα σύνορά της προς τον υπόλοιπο κόσμο και άρχισαν νέες διαδικασίες εκδημοκρατισμού της χώρας, δημιουργήθηκαν θετικές συνθήκες για να ξαναρχίσουν οι Μακεδόνες να οργανώνονται και να λαμβάνουν μέρος στα πολιτικά δρόμενα της χώρας, ιδιαίτερα σε ότι αφορά τη διατήρηση της εθνικής και θρησκευτικής τους ταυτότητας. Αν και οι δυσκολίες ήταν πολλές, λόγω αντίδρασης πολλών πολιτικών παραγόντων, οι Μακεδόνες κατάφεραν να οργανωθούν και ενωθούν σε περισσότερους πολιτικούς, κοινωνικούς, πολιτιστικούς και άλλους συλλόγους και ενώσεις. Η πρώτη μακεδόνικη οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αλβανία, ιδρύθηκε στις 3 Απριλίου 1991, στο χωριό Πούστετς – Пустец της Μικρής Πρέσπας, με όνομα «Друштво Преспа-Σύλλογος Πρέσπα». Ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα των Μακεδόνων εξαπλώνεται σε όλη την Αλβανία. Την ίδια χρονιά ιδρύεται στα Τίρανα η πολιτική οργάνωση «Браство-Αδελφότητα» και στην πόλη Κουξ (Βόρεια Αλβανία), το 1992, ιδρύεται ο σύλλογος «Гора-Γκόρα». Επίσης, το 1993, ιδρύεται η πολιτική οργάνωση «МИР-ΜΙΡ», όπου εγγράφονται ως μέλη οι Μακεδόνες της περιοχής Τιράννων και Γκόλο Μπ’ρντο-Голо Брдо, ενώ στις 29.06.2000, στο χωριό Врбник-Β’ρμπνικ, οργανώνονται οι Μακεδόνες με καταγωγή από την Ελλάδα, κάτω από την σκέπη του συλλόγου «МЕД-ΜΕΝΤ». Τον Ιανουάριο του 2009, στα Τίραννα, ιδρύθηκε ο μακεδόνικος σύλλογος «Илинден-Ίλιντεν», ενώ ήδη από το 2002, όλες οι μακεδόνικες οργανώσεις, είχαν λάβει απόφαση σύστασης της Μακεδόνικης Κοινότητας στην Αλβανία. Την περίοδο 1995-2008, εγγράφονται στα μητρώα περισσότερα ιδρύματα όπως το Ίδρυμα Νίκολα Μπέροβσκι, το Ίδρυμα Στέριο Σπάσε, το Κέντρο Εθνικών Ερευνών στα Τίραννα, οι Οργανώσεις των Μακεδόνισσων στην Πρέσπα, Κόρτσσα και Τίραννα, όπως και η ποδοσφαιρική ομάδα «Μακεντόνια» στα Τίραννα. Όλες αυτές οι οργανώσεις και συλλόγοι, με διάφορους τρόπους, προσπαθούν να διαφυλάξουν όλα τα βασικά στοιχεία της ιδιαιτερότητας της μακεδόνικης εθνικής συνείδησης και ταυτότητας και λεως σήμερα έχουν καταφέρει πολλά.
Σ’ότι αφορά ειδικά τη γλώσσα, έγιναν πολλές προσπάθειες διατήρησης και ανάπτυξής της μέσω ραδιοφώνων και εφημερίδων, από τις οποίες κάποιες απέτυχαν αλλά και πολλές κατάφεραν μέχρι και σήμερα να συμβάλουν στον τομέα αυτό. Το 2002, στο Πούστετς – Пустец, άρχισε την εκπομπή του το πρώτο ραδιόφωνο στη μακεδόνικη γλώσσα, με πρόγραμα από τις 7 το πρωί ως τις 8 το βράδι. Λόγω οικονομικών δυσκολιών, το ραδιόφωνο σταμάτησε τη λειτουργία του το 2005. Ήταν μεγάλη η συμβολή του στη διαφύλαξη της μακεδόνικης ταυτότητας και γλώσσας, όπως και στην καθημερινή πληροφόρηση των Μακεδόνων για θέματα που τους αφορούσαν.
Τα τελευταία 10 χρόνια, οι μακεδόνικες οργανώσεις, εκδίδουν εφημερίδες στη μακεδόνικη γλώσσα. Από το 1992 εώς σήμερα, εκδίδεται η εφημερίδα «Преспа-Πρέσπα», ενώ παλαιότερα εκδιδόταν και η εφημερίδα «МИР-ΜΙΡ». Στις πόλεις Πόγκραντετς, Λίμπραντ, Τίραννα και Κόρτσσα, όπως και στην περιοχή Γκόλο Μπ’ρντο, λειτουργεί ένα είδος σχολείου, με την στήριξη του αλβανικού κράτους, για τη εκμάθηση της μακεδόνικης γλώσσας. Επίσης στις πόλεις αυτές ιδρύθηκαν και μακεδόνικες βιβλιοθήκες.
Από το 2000, στη Μικρή Πρέσπα, κάθε χρόνο λαμβάνει μέρος το Πολιτιστικό Φεστιβάλ των Μακεδόνων της Αλβανίας, με συμμετοχή πολλών συλλόγων απ’ όλα τα μέρη της Αλβανίας, όπου ζουν Μακεδόνες. Στη Μικρή Πρέσπα και στο Γκόλο Μπ’ρντο, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές, στις 2 Αυγούστου, γιορτάζεται η εθνική γιορτή των Μακεδόνων Илинден-Ίλιντεν. Επίσης μεγάλη επιτυχία ήταν η τοποθέτηση εκπροσώπου των Μακεδόνων στην Επιτροπή Μειονοτήτων της Κυβέρνησης της Αλβανίας.
Ξεπερνώντας αρκετές από τις δυσκολίες, οι Μακεδόνες, μέσω της οργάνωσης τους «Πρέσπα», το 2003, συμμετήχαν για πρώτη φορά στις δημοτικές εκλογές και κατάφεραν να εκλέξουν δύο συμβούλους και ένα γραμματέα Δήμου. Επίσης θα πρέπει να προσθέσω ότι οι μακεδόνικες οργανώσεις, στον αγώνα τους για ανθρώπινα δικαιώματα, συνεργάζονται επιτυχώς και με οργανώσεις άλλων εθνικοτήτων της Αλβανίας.
Στην Αλβανία υπάρχει μακεδόνικο πολιτικό κόμμα. Πείτε μας λίγα λόγια για το θέμα αυτό.
Εκμεταλευόμενοι την ευκαιρία ίδρυσης κόμματος σε εθνική βάση, οι μακεδόνικες οργανώσεις, στο σύνολό τους, στις 08.06.2005 στα Τίραννα, αποφάσισαν την ίδρυση του πρώτου κόμματος των Μακεδόνων της Αλβανίας, με το όνομα Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση. Σύμφωνα με το πρόγραμμα του κόμματος, η Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση, είναι κόμμα όλων των Μακεδόνων που ζουν στην Αλβανία, ανεξαρτήτως θρησκείας, περιοχής, κουλτούρας, οικονομικής και κοινωνικής σύνθεσης. Βασικ΄πος στόχος του κόμματος αυτού είναι η προστασία και διεκδίκηση των δικαιωμάτων, τα κοινωνικά, πολιτικά και εθνοπολιτισμικά συμφέροντα όλων των υπηκόων της Αλβανίας, οι οποίοι εθνικά αισθάνονται Μακεδόνες και προσδιορίζονται μέσω της μητρικής τους μακεδόνικης γλώσσας, παράδοσης και κουλτούρας, στοιχεία τα οποία τα κληρονομούν και διαφυλάτουν εδώ και αιώνες.
Το κόμμα Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση συμμετήχε στις δημοτικές εκλογές του 2007 με υποψήφιο δήμαρχο για το δήμο Πούστετς, όπου για πρώτη φορά οι Μακεδόνες με δικό τους κόμμα κατέβηκαν στις εκλογές και κατάφεραν να εκλέξουν δήμαρχο τον Έντμοντ Τεμελκο-Едмонт Темелко. Στις βουλευτικές εκλογές του 2009, η Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση συμμετήχε σε συνεργασία με την ένωση κομμάτων «Συμμαχία για Αλλαγες» του Σάλι Μπερίσα, αλλά γνωρίζοντας καλά τον εκλογικό νόμο, ξέραμε από την αρχή ότι ήταν αδύνατο να εκλέξουμε βουλευτή. Για το λόγο αυτό, ο κύριος στόχος του κόμματος ήταν να ανοιχτεί προς όλες τις περιοχές της Αλβανίας και να απομακρύνει το φόβο από τους Μακεδόνες εκείνων των περιοχών που δεν αναγνωρίζονται ως μειονοτικές από το επίσημο κράτος. Μετά τις εκλογές, σε κάθε χωριό της Γκόρα και του Γκόλο Μπ’ρντο, όπως και σε όλες τις μεγαλύτερες πόλεις, ιδρύθηκαν επιτροπές του κόμματος και έτσι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα, στις επόμενες δημοτικές εκλογές να εκλεχτεί Μακεδόνας δήμαρχος και στις περιοχές εκείνες. Μεγάλη επιτυχία ήταν το γεγονός ότι το κόμμα έλαβε ψήφους σε όλες τις περιοχές της Αλβανίας και έτσι αποδείχτηκε ότι Μακεδόνες δεν ζουν μόνο στην περιοχή Μικρης Πρέσπας, όπως επίσημα ισχυρίζεται το αλβανικό κράτος.
Με ποιό τρόπο συμμετέχουν οι Μακεδόνες στην τοπική αυτοδιοίκηση των περιοχών όπου ζουν;
Οι Μακεδόνες της Αλβανίας, κατοικούν κυρίως σε τρεις περιοχές. Μικρή Πρέσπα, Γκόλο Μπ’ρντο και Γκόρα. Εκεί υπάρχουν πέντε δήμοι με μακεδόνικο πληθυσμό και δημάρχους Μακεδόνες. Συγκεκριμένα, το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή το έκανε η νίκη του Έντμοντ Τέμελκο, ο οποίος εκλέχτηκε, το 2007, δήμαρχος του δήμου Πούστετς. Κατα τη διάρκεια της περιόδου αυτής, από την εκλογή του νέου δημάρχου μέχρι και σήμερα, λήφθηκαν συγκεκριμένα μέτρα, με σκοπό τη διαφύλαξη της μακεδόνικης ταυτότητας. Η μακεδόνικη γλώσσα χρησημοποιήται ως δεύτερη υπηρεσιακή γλώσσα, μετά την αλβανική, ενώ το δημοτικό συμβούλιο έχει λάβει αποφάσεις επιστροφής των μακεδόνικων τοπονυμιών, τα οποία είχαν εξαλβανιστεί την περίοδο του Άχμεντ Ζόγκου και Έμβερ Χότζα. Η νομαρχία όμως, δυστυχώς, δεν εγκρίνει τις αποφάσεις αυτές. Για τα θέματα αυτά, συζητήσαμε επίσημα και με τον Σάλι Μπερίσα, ο οποίος μας υποσχέθηκε πως βοηθήσει στην όλη διαδικασία επιστροφής των μακεδόνικων τοπονυμιών. Για το ζήτημα αυτό, τέθηκε θέμα και στην αλβανική βουλή. Επίσης, οδοί και πλατείες του δήμου Πούστετς-Пустец, έλαβαν μακεδόνικα ονόματα προσώπων που άφησαν το σημάδι τους στην ιστορία του μακεδόνικου λαού, όπως Τσαρ Σαμουήλ-Цар Самуил, Γκότσε Ντέλτσσεβ-Гоце Делчев, Γιάνε Σαντανσκι-Јане Садански, Φιλιπ Φτόρι-Филип Втори κ.α. Έχει ληφθεί απόφαση από το Δημοτικό Συμβούλιο, οι πινακίδες των δρόμων να είναι τρίγλωσσες, μακεδόνικα, αλβανικά και αγγλικά.
Ποιές είναι οι σχέσεις σας με τους Μακεδόνες των γειτονικών χωρών και με τη μακεδόνικη διασπορά;
Η Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση έχει πολύ καλή συνεργασία με τις μακεδόνικες οργανώσεις των Μακεδόνων της Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας, Κροατίας, Ρουμανίας, Κοσόβου, όπως και με τις οργανώσεις τις μακεδόνικης διασποράς σε Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία. Στις πολιτιστικές μας εκδηλώσεις, τακτικά συμμετέχουν Μακεδόνες από Ελλάδα, Βουλγαρία και Σερβία. Ιδιαίτερα θα ήθελα να τονίσω την συνεργασία με το κόμμα Виножито-Ουράνιο Τόξο, το οποίο μας βοήθησε σημαντικά και μας βοηθάει, ως μέλος της Ελεύθερης Ευρωπαικής Συμμαχίας, να καταστούμε και εμείς μέλος αυτού του μεγάλου ευρωπαικού κόμματος.
Τί μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους Μακεδόνες που ζουν στην Ελλάδα;
Οι Μακεδόνες της Αλβανίας στηρίζουν το δίκαιο αγώνα των Μακεδόνων της Ελλάδας για τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Είναι πολύ σημαντικό, οι Μακεδόνες στην Ελλάδα να στηρίξουν το κόμμα τους, Виножито-Ουράνιο Τόξο, επειδή μόνο έτσι θα καταφέρουν κάποτε να αποκτήσουν τα δικαιώματά τους. Επίσης τους καλώ να μη φοβούνται να δηλώνουν εθνικά Μακεδόνες και να είναι περήφανοι γιαυτό που είναι. Όπως και το σλόγκαν του Виножито, αλλά και της εφημερίδας σας Нова Зора «Горе главата – Γκόρε γκλάβατα – Ψηλά το κεφάλι».
