Σε προηγούμενα τεύχη είδαμε διάφορους τρόπους, οι οποίοι χρησημοποιήθηκαν κατα καιρούς από τις αρχές, με σκοπό την αφομοίωση του μακεδόνικου πληθυσμού στην Ελλάδα. Εκβιασμοί, τιμωρίες, φυλακίσεις, κόψιμο γλώσσας, ορκομωσίες, μετοικίσεις, μικτοί γάμοι με…το ζόρι, μεταθέσεις στη νότια Ελλάδα, αλλά και οικοκυρικές σχολές, εκδρομές, κατασκηνώσεις και πολλά άλλα.

Βασικό ρόλο όμως σε όλη αυτήν τη διαδικασία, έπαιξε και η Εκκλησία. Όχι μόνη της, αλλά με τη βοήθεια…του στρατού!! Ο στρατός διοργάνωνε στις περιοχές όπου κατοικούσαν Μακεδόνες κατηχητικά σχολεία και εξανάγκαζε τους νέους να παρακολουθούν τη διδασκαλία (μήπως σας θυμίζει κάτι από κατοχή;). «Προς ανάπτυξιν του θρησκευτικού συναισθήματος και του εθνικού φρονήματος» ανέφεραν διάφορα στρατιωτικά έγγραφα, σχετικά με το θέμα αυτό. Ανάπτυξη του εθνικού φρονήματος ποιών; Των «καθαρών και γνησίων Ελλήνων» σύμφωνα με τις επίσημες αρχές; Και επίσης ανάπτυξη του θρησκευτικού συναισθήματος ποιών; Οι Μακεδόνες ανέκαθεν ήταν θρησκευόμενοι και όλοι πάντοτε παρακολουθούσαν τις λειτουργίες στις περισσότερες από μία εκκλησίες των χωριών τους.

Παρακάτω παρουσιάζεται στρατιωτικό έγγραφο σχετικό με την ίδρυση κατηχητικού στο χωριό Баница-Μπάνιτσα (Βεύη Φλώρινας). Το ίδιο ακριβώς έγινε και σε δεκάδες άλλα μακεδόνικα χωριά.

Χαρακτηριστική  η φράση του κειμένου η οποία εκφράζει τη δημοκρατικότητα και την ελευθερία περι θρησκευτικού δόγματος «Παρακαλώ ειδοποιήσατε γονείς και κηδεμόνας μαθητών ίνα εντός τριών ημερών εγγράψωσι τα τέκνα των εις το Δημοτικόν σχολείον. Τα ονόματα των μη συμμορφοθησομένων παρακαλώ να μοι αναφερθώσι το ταχύτερον».