Το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου τελείωσε. Η χώρα μας δυστυχώς δεν κατάφερε πολλά. Αλλά αυτό δεν είναι και τόσο τραγικό. Τραγικό θα είναι εάν δεν πήραμε – όλοι οι Έλληνες πολίτες- το τεράστιας σημασίας μύνημα που έστειλε η Νότια Αφρική σε όλο τον κόσμο. Το μύνημα της ανεκτικότητας και της αποδοχής της διαφορετικότητας. Δύο «αγαθά» που βοήθησαν τη χώρα αυτή να πάει μπροστά και να διοργανώσει με επιτυχία το μεγάλο αυτό αθλητικό συμβάν. Η Νότια Αφρική, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, ζούσε σε καθεστός απαρχάιντ, όπου οι λευκοί ήταν οι εκλεκτοι και όλοι οι υπόλοιποι δεν απολάμβαναν ούτε τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Μετά τις τεράστιες αλλαγές στο πολιτικό και κοινωνικό κατεστημένο της χώρας, λευκοί και μάυροι, μιγάδες και κίτρινοι, άρχισαν την προσπάθεια συμβίωσης, με ανοχή και συννενόηση και τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Πλέον η χώρα είναι η πλουσιότερη της αφρικανικής ηπείρου, σεβαστή στη διεθνή κοινότητα και με πολύ θετικές προοπτικές για το μέλλον. «Μαζί ζούμε καλύτερα» είναι το σλόγκαν των πολιτών της Δημοκρατίας αυτής. Η χώρα έχει πληθυσμό περίπου 40 εκατομυρίων κατοίκων, από τους οποίους το 75% είναι μάυροι, 13% λευκοί, 8% μιγάδες και 4% μετανάστες από την Ινδία και την Ασία γενικά. Καλό θα ήταν λοιπόν, να προσπαθήσουμε να καρπωθούμε αυτού του είδους τις νίκες και τις πρωτιές. Οι υπόλοιπες νίκες, ως αποτέλεσμα αυτού, θα έρθουν στο μέλλον. Στο μέλλον μιας δημοκρατικότερης και ανεκτικότερης Ελλάδας. Μιας Ελλάδας, όπου όλοι οι Έλληνες πολίτες, ανεξαρτήτως εθνικότητας και θρησκείας, χρώματος και σεξουαλικού προσανατολισμού, μετανάστες και μη, θα μπορούν μαζί, με αλληλοσεβασμό, να «διοργανώνουν όλων των ειδών τα.. Μουντιάλ».

Εσείς τι λέτε;

Со Почит – Με Εκτίμηση

Η Συντακτική Επιτροπή

Του Γιώργου Ν. Παπαδάκη

Δεν ξέρω αν το όνομα Γρηγόρης Δελαβέκουρας σας λέει κάτι. Ίσως κάποιοι να το συγκράτησαν λόγω του μειδιάματος που δημιουργεί το άκουσμά του. Σε κάθε περίπτωση, και για όσους δε γνωρίζουν, ο τύπος αυτός είναι εδώ και λίγο περισσότερο από ένα χρόνο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εξωτερικών. Αντικατέστησε έναν άλλο απίθανο, τον Γ. Κουμουτσάκο που βρέθηκε ξαφνικά στην Ευρωβουλή. Ο Κουμουτσάκος με την σειρά του είχε αντικαταστήσει το τέρας ευγλωττίας Παναγιώτη Μπεγλίτη που είχε κι αυτός φύγει για τις Βρυξέλλες πριν επιστρέψει στην Ελλάδα και αναλάβει αναπληρωτής υπουργός Άμυνας. Το υπουργείο Εξωτερικών τακτοποιεί τα παιδιά του, όπως βλέπετε, με τον καλύτερο τρόπο. Κανείς δε χάνεται.

Δεν είναι, όμως, αυτό το θέμα μας. Ανάφερα τον Δελαβέκουρα και τους προκατόχους του για έναν απλούστατο λόγο. Είναι οι μόνιμοι δημόσιοι φορείς των ελληνικών θέσεων για το πως θα πρέπει να λέγεται η Δημοκρατία της Μακεδονίας και για το τι θα πρέπει να κάνει ώστε η Ελλάδα να σταματήσει κάποια στιγμή να μπλοκάρει την εισοδό της στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαική Ένωση. Διαβάστε λοιπόν την τελευταία «Δελαβε-κουριάδα»: «Η Αθήνα όλο αυτό το διάστημα τηρεί εποικοδομητική στάση (εδώ γελάμε) και επιθυμεί λύση το συντομώτερο δυνατόν (εδώ ξαναγελάμε). Αυτό που χρειάζεται, είναι να βρούμε ανταπόκριση και από την πλευρά της ηγεσίας των Σκοπίων.  Αν αυτό συμβεί,  θα μπορούσαμε να φτάσουμε σε λύση, που θα απελευθερώσει την ευρωατλαντική προοπτική της ΠΓΔΜ. Η  Ελλάδα θέλει να δει τη γειτονική χώρα, να γίνεται μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ (τα γέλια μας αρχίζουν να γίνονται τρανταχτά πλέον). Θα είμαστε δίπλα στον λαό της γειτονικής χώρας στη διαπραγματευτική διαδικασία (εδώ πια γελάμε μέχρι δακρύων). Έχουμε την τεχνογνωσία και την επιρροή μέσα στην ΕΕ (προφανώς εννοεί την τεχνογνωσία του βέτο των χρεωκοπημένων) , προκειμένου να σταθούμε στο πλάι της ΠΓΔΜ, αλλά θα πρέπει να έχουμε αφήσει πίσω μας το ζήτημα της ονομασίας και αυτό σημαίνει λύση αμοιβαία αποδεκτή, ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό και έναντι όλων”.

Πέρα από τα γέλια που προκαλεί με τις δηλώσεις και το όνομά του ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ, υπάρχει και η σοβαρή πλευρά του θέματος. Κι αυτή είναι ότι η Ελλάδα ψεύδεται ασύστολα όταν λέει ότι επιθυμεί λύση του προβλήματος που μόνη της δημιούργησε, ψεύδεται ασύστολα όταν λέει ότι θέλει έναν γεωγραφικό προσδιορισμό να συνοδεύει το όνομα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας και  ψεύδεται ασφαλώς ασύστολα όταν ισχυρίζεται ότι είναι φίλη χώρα για τους Μακεδόνες. Δηλαδή αν ήταν εχθρός τι άλλο θα έκανε; Θα βομβάρδιζε με χημικά τη γειτονική χώρα για να εξοντώσει τους κατοίκους της όπως έκανε και στον εμφύλιο με τις βόμβες ναπάλμ εναντίον των Μακεδόνων μαχητών του ΔΣΕ;

Και γιατί άραγε ψεύδεται τόσο αισχρά όλα αυτά τα χρόνια η Ελλάδα; Μα προφανώς για να καλύψει τους πραγματικούς λόγους, για τους οποίους θέλει να «βαφτίσει» τη Δημοκρατία της Μακεδονίας. Και δυστυχώς οι λόγοι αυτοί βρίσκονται στο εσωτερικό της χώρας μας και όχι στους γείτονές μας.

Είναι σαφές ότι η ελληνική κοινωνία είναι ξενοφοβική και μισαλλόδοξη. Γι’ αυτό ευθύνεται εν μέρει και η ίδια, ωστόσο εξίσου μεγάλο μερίδιο ευθύνης εμπίπτει και στις πολιτικές ελίτ που διοικούν περίπου ολιγαρχικά τη χώρα τα τελευταία 100 χρόνια. Σύμφωνα με αυτούς και τους στρατευμένους νεοέλληνες ιστορικούς, η Ελλάδα είναι μια ομοιογενής πληθυσμιακά χώρα, χωρίς εθνικές μειονότητες. Για το σκοπό αυτό, οι Τούρκοι και οι Πομάκοι της Δυτικής Θράκης βαφτίστηκαν «μουσουλμάνοι» ώστε να μην ταυτίζονται με τη γειτονική Τουρκία. Στην δεκαετία του 1980, η εμφάνιση του μακεδονικού κινήματος στις περιοχές κυρίως της Φλώρινας/Леринско και του νομού Πέλλας (Воденско/Мегленско/Ениџе-вардарско) και λίγο αργότερα η ανεξαρτητοποίηση της Δημοκρατίας της Μακεδονίας μετά τη διάλυση της γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας, έφεραν το νεολληνικό κράτος στην απόλυτη αμηχανία. «Από την αρχή είδα το πρόβλημα της Μακεδονίας στην πραγματική του διάσταση…Επ’ ουδενί λόγο δεν θα έπρεπε να δημιουργηθεί ένα δεύτερο μειονοτικό ζήτημα εντός του ελληνικού εδάφους», έγραφε το 1993 ο τ. Πρωθυπουργός Κ. Μητσοτάκης.

Ήταν η πρώτη-και δυστυχώς και η τελευταία-φορά όπου Έλληνας πολιτικός έλεγε την αλήθεια για το λεγόμενο «Μακεδονικό». Το πρόβλημα των πολιτικού κατεστημένου και του βαθέως νεοελληνικού κράτους δεν ήταν το όνομα των γειτόνων αλλά οι Μακεδόνες εντός Ελλάδας. Πως δηλαδή θα αποτραπεί με κάθε τρόπο και πάση θυσία η αναγνώριση μέσα στη χώρα μιας μακεδονικής εθνικής ταυτότητας που θα είναι ξεκάθαρα διαφορετική από την ελληνική. Κάτι τέτοιο θα ανέτρεπε τον βασικότερο ίσως από τους νεοελληνικούς εθνικούς μύθους και αυτό θα ήταν περίπου καταστροφή.

Θα ανέτρεπε, επίσης, και το παραμύθι  που ακόμα και σήμερα ψελλίζουν οι εκπρόσωποι του καθεστώτος από όλες τις πολιτικές παρατάξεις. Ότι δηλαδή η γλώσσα που ομιλείται στο γειτονικό κράτος δεν έχει σχέση με το «ιδίωμα» που χρησιμοποιούν οι Μακεδόνες στην Ελλάδα. Γνωρίζοντας ασφαλώς οτι λέει χονδροειδή ψέμματα, καθώς οι νότιες μακεδονικές διάλεκτοι που συναντώνται εντός συνόρων είναι απολύτως συγγενείς με την σημερινή λόγια μακεδονική, το νεοελληνικό κράτος προσπάθησε να κόψει κάθε επαφή ανάμεσα στους Μακεδόνες εντός και εκτός Ελλάδας, ώστε να μην καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος το παραμύθι του. Επιχείρησε να «πνίξει» τη Δημ. Μακεδονίας εφαρμόζοντας ένα εξοντωτικό εμπάργκο. Προσπάθησε να εξαγοράσει τις βασικές τις υποδομές (ενέργεια, καύσιμα, τηλέπικοινωνίας, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες), ώστε να την εξαναγκάσει με αυτό τον τρόπο να υποχωρήσει. Απαγόρευσε και συνεχίζει να απαγορεύει τον επαναπατρισμό των παιδιών-φυγάδων (деца бегалци) του Εμφυλίου. Aρνείται ακόμα και να ανοίξει νέες συνοριακές διαβάσεις ενώ μέχρι πρότινος παρενέβαλε σωρεία προσκομμάτων στους κατοίκους της Δ. Μακεδονίας που ήθελαν να επισκεφτούν την Ελλάδα.

Κι όλα αυτά, απλούστατα γιατί το φοβικό μας κράτος αρνείται ακόμα και σήμερα, στον 21^ο αιώνα, να αντιμετωπίσει την αλήθεια κατάματα. Αρνείται να παραδεχτεί τα τραγικά λάθη του παρελθόντος, αρνείται να ξεκινήσει την απαραίτητη ενδοσκόπηση που θα του επιτρέψει να ξεπεράσει τα σύνδρομά του και να δει το μέλλον με διαφορετικό μάτι. Οι «Μακεδόνες» πρέπει να παραμείνουν «Έλληνες»  για όσο γίνεται περισσότερο, έστω κι αν αυτό σημαίνει αποσταθεροποίηση ολόκληρης της γειτονιάς μας. «Ο χρόνος δουλεύει για μας. Το κράτος των Σκοπίων θα αντιμετωπίσει ακόμα μεγαλυτερα προβλήματα συνοχής», έλεγε πριν λίγο καιρό ο σημερινός αρχηγός της ΝΔ (Τρελ)αντώνης Σαμαράς.

Και το χειρότερο από όλα είναι ότι αυτή η τακτική είναι καταδικασμένη σε αποτυχία, απλά καθυστερεί το για την Ελλάδα «μοιραίο» που είναι η αναγνώριση-με το όνομα που εκείνες επιλέγουν-όλων των μη ελληνικών εθνικών ή γλώσσικών κοινοτήτων. Τώρα, γιατί εξακολουθεί να θεωρείται καταστροφή στη χώρα μας το να υπάρχουν και αυτές οι πληθυσμιακές ομάδες, είναι ένα θέμα που θα προσπαθήσω να αναλύσω στο προσεχές μέλλον. Убаво лето да имаме сите.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΓΩΝΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ БАНИЦА-ΒΕΥΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ

-Πείτε μας λίγα λόγια για το χωριό σας.

Το χωριό μας λεγόταν στα μακεδόνικα Баница / Μπάνιτσα και μετονομάστηκε σε Βεύη το 1926. Βρίσκεται 20 χιλιόμετρα περίπου νοτιοανατολικά της πόλης της Φλώρινας, σε υψόμετρο 740 μέτρων και με πληθυσμό 800 περίπου κατοίκων. Διοικητικά, ως δημοτικό διαμέρισμα, ανήκει στο δήμο Μελίτης. Οι περισσότεροι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία και κτηνοτροφία, όπως και ως αυτοκινητιστές. Παλαιότερα πολλά άτομα εργάζονταν στο ορυχείο.

-Τον τελευταίο καιρό έχετε δραστηριοποιηθεί ως πολίτες, πολύ ενεργά, πάνω στο θέμα του ορυχείου Βεύη1. Τί ακριβώς συμβαίνει;

Πριν από έναν αιώνα ξεκίνησε η λειτουργία ενός ορυχείου πολύ κοντά στο χωριό μας. Στην ουσία, οι εξορύξεις άρχισαν στις τοποθεσίες Κάλετο, Ρέκατα, Κάμενιοτ και Ντάλγκιτε Όρνιτσι, όπου ήταν παλιά χτισμένο μέρος του χωριού. Την εποχή εκείνη ήταν ένα ορυχείο με γαλαρίες, στοές και βαγονάκια και οι ποσότητες λιγνίτη που εξορύσονταν δεν ήταν πολύ μεγάλες. Μεγάλος αριθμός κατοίκων του χωριού εργαζόταν εκεί. Αργότερα οι εργασίες μεγάλωσαν, οι ποσότητες αυξήθηκαν, όπως και η γη, η οποία εκμεταλευόταν. Το 2002-2003 σταμάτησε η λειτουργία του ορυχείου, μετά την πτώχευση της εταιρείας ΒΙΟΛΙΓΝΙΤ Α.Μ.Ε.Τ.Β.Ε. η οποία επι δεκαετείες εκμεταλευόταν τον ορυκτό πλούτο, αφήνοντας άνεργους 400 εργαζόμενους και… 50 χαραμοφάηδες στην Αθήνα. Εκτός αυτού, έμειναν άλυτα και πολλά άλλα προβλήματα, τα οποία προκλήθηκαν από το σταμάτημα των εργασιών και την πτώχευση της αναφερθούσσας εταιρείας.

-Ποιά τα προβλήματα που προκλήθηκαν από το κλείσιμο του ορυχείου;

Με το κλείσιμο του ορυχείου, τα πάντα στο χώρο αυτό παρατήθηκαν όπως είχαν. Μεγάλη ποσότητα λιγνίτη, πάνω από 300.000 τόνους, αφέθηκε εκεί εξορυγμένη, με αποτέλεσμα τη μόλυνση του περιβάλοντος λόγω αυτοανάφλεξης και τη αφόρυτη μυρωδιά που απλώνεται στην περιοχή. Δεν πάρθηκε κανένα μέτρο αποκατάστασης και η περιοχή σήμερα θυμίζει «κρανίου τόπο». Σεληνιακό τοπίο με αυταναφλέξεις, δημιουργία τεράστιων λιμνών, διάβρωση του εδάφους, συνεχείς κατολισθήσεις, μόλυνση της ατμόσφαιρας, με επικύνδυνες για την υγεία των κατοίκων όλης της περιοχής, επιδράσεις. Εκτάσεις 5.000 και πλέον στρεμμάτων καλλιεργειών, βοσκοτόπων και δασών δεν αποκαταστάθηκαν , με όλες τις επακόλουθες συνέπειες για τη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Επίσης μιας δεκαετείας μισθώματα περιουσίας δεν καταβλήθηκαν στους ιδιοκτήτες της γης που χρησιμοποιήθηκε, δεν πληρώθηκαν τα χρέη προς τα καταστήματα της περιοχής, τα οποία προμήθευαν την εταιρεία εκμετάλευσης του ορυχείου με τα απαραίτητα, δεν καταβλήθηκαν τα μεροκάματα προς κατοίκους του χωριού, οι οποίοι κατα καιρούς ως εποχιακοί εργαζόμενοι απασχολούνταν από την εταιρεία και επίσης δεν εξοφλήθηκαν τα χρέη της εταιρείας προς τους ιδιοκτήτες φορτηγών της περιοχής, οι οποίοι τα μίσθωναν για τις αναγκες του ορυχείου. Μην ξεχάσουμε επίσης την ανεργία που προκλήθηκε από το κλείσιμο του ορυχείου, τα 400 και πλέον άτομα που και άνεργοι έμειναν και περιμένουν ακόμα να τους καταβληθεί μέρος των δεδουλεμένων και των επιδομάτων.

-Τί σχεδιάζει επ’αυτού η κυβέρνηση;

Δυστυχώς η κυβέρνηση μέχρι τώρα δεν έχει πάρει κανένα μέτρο επίλυσης των προβλημάτων αυτών. Όχι μόνο δεν προσπάθησε να λύσει τα μεγάλα αυτά προβλήματα που έχουμε, αλλά με ενέργειές της προσπαθεί να μας δημιουργήσει πολλά περισσότερα. Καταρχήν έχει βγει απόφαση, τα χώματα του ορυχείου Κλειδιού-Церово, να αποθέτονται σε τοποθεσία λίγα μέτρα ανατολικά του χωριού μας. Πρόκειται για ορυχείο το οποίο «κάποιοι» θέλουν να επαναλειτουργήσει, άναρχα όπως και στο παρελθόν και η απόθεση των χωμάτων να γίνεται σε άπειρου κάλους περιοχή της Βεύης!!! Επίσης έχει παραχωρηθεί έκταση στη ΔΕΗ, ανάμεσα στο χωριό μας και στο χωριό Λόφοι-Заб’рдени, ιδιόκτητη έκταση πολλών χιλιάδων στρεμμάτων, για να λειτουργήσει νέο ορυχείο. Ορυχείο το οποίο θα καταστρέψει όλη την περιοχή, τη γεωργία και το περιβάλον, θα αναγκάσει το χωριό μας να μεταγκατασταθεί μερικώς ή ολικώς και όπως πάντα, όλοι οι υπόλοιποι θα «χορτάσουν» εκτός από εμάς.

-Ποιά τα αιτήματά σας για το εγκατελειμένο ορυχείο και τί προτείνετε σε ότι αφορά τη διάνοιξη νέου ορυχείου;

Ζητούμε καταρχήν να ξαναλειτουργήσει το παλιό ορυχείο και όχι να ανοίξει νέο. Ως ακόλουθο αυτού, ζητούμε την άμεση πρόσληψη των άνεργων δημοτών της Βεύης, από την ίδια εταιρεία ή το κοινοπρακτικό σχήμα και όχι απόν τυχόν υπεργολαβικές εταιρείες, με καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Επίσης την άμεση καταβολή των οφειλομένων ενοικίων αγρών των αγροτών και των δημοτικών εκτάσεων, έκτασης 4.000 στρεμμάτων, καθώς και την άμεση αποκατάσταση των αγρών και λοιπών εκτάσεων που δεν θα ξαναχρησιμοποιηθούν. Άμεση καταβολή των ποσών που υπολείπονται από τις μισθολογικές απαιτήσεις των πρώην εργαζομένων της ΒΙΟΛΙΓΝΙΤ, με την εγκατάσταση του πλειοδότη. Άμεση καταβολή των οφειλομένων ποσών στους αυτοκινητιστές και λοιπούς επιτηδευματίες (καταστήματα κτλ) δημότες μας, ανάθεση των μεταφορικών εργασιών στους επιτηδευματίες δημότες μας και γενικά στήριξη της μικροκοινωνίας μας. Και το βασικότερο, άμεση παράλληλη λήψη μέτρων προστασίας του περιβάλλοντος με τη δημιουργία ταμιευτήρων νερού, τη μελετημένη αναδάσωση και την πλήρη αποκατάσταση και του τελευταίου κρατήρα εξόρυξης.

Είμαστε άκρως αντίθετοι στη διάνοιξη του ορυχείου ΒΕΥΗ ΙΙ. Το πεδίο αυτό παραχωρήθηκε στη ΔΕΗ με τρόπο που θυμίζει αποικιοκρατία. Εάν όμως με οποιοδήποτε τρόπο αποφασιστεί η επέκταση του ορυχείου, απαιτούμε την συνολική και όχι τμηματική απαλλοτρίωση και άμεση μετεγκατάσταση του οικισμού Βεύης, πριν την έναρξη οποιασδήποτε εργασίας. Θα πρέπει να είμαστε παρόντες σε οποιεσδήποτε διαβουλεύσεις και διαπραγματεύσεις γίνονται για τον σκοπό αυτό. Είμαστε πολύπαθοι και υποψιασμένοι, με κλονισμένη την εμπιστοσύνη μας προς την πολιτεία. Αυτός ο τόπος ξέρει από αγώνες και είναι έτοιμος να αγωνιστεί ξανά για το μέλλον και τη ζωή των παιδιών του όπως και στο παρελθόν. Ζητούμε από το Νομάρχη Φλώρινας, τους Βουλευτές του νομού και το Δήμαρχο Μελίτης, την έμπρακτη στήριξη και προώθηση όλων των παραπάνω δίκαιων αιτημάτων μας. Σε αντίθετη περίπτωση να αγνοηθεί  κάθε προσπάθεια συναίνεσης και να θεωρηθεί βέβαιη η άρνησή μας στην παραχώρηση της εκμετάλλευσης, όπως αρνούνται και άλλες τοπικές κοινωνίες αυτές τις πρακτικές (Ελασσόνα, Δράμα κτλ.). Επαναλαμβάνουμε για πολοστή φορά. Να μην εκληφθεί ως αδυναμία και ως μιζέρια η ανοχή εκ μέρους μας, τέτοιου είδους πολιτικών και πρακτικών, αφού την ώρα που οι άλλες κοινωνίες περιοχών της χώρας μας αρνούνται αυτές τις ενεργειακές πολιτικές αλλά και οι περισσότερες χώρες της Ευρωπαικής Ένωσης και όλου του πλανήτη στρέφονται στην εκμετάλλευση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας για να εξασφαλίσουν την ενεργειακή τους επάρκεια στις δεκαετίες που έρχονται, η ελληνική Πολιτεία με τέτοιου είδους αποφάσεις, μας αναγκάζει να επιλέξουμε συνειδητά αυτόν το δρόμο, το δρόμο της «συνενοχής».

-Ποιά η θέση των τοπικών αρχόντων;

Στην ουσία, μέχρι τώρα, όπως και πολλά άλλα ζητήματα του νομού, «χορεύουν όπως τους σφυρίζει» η Αθήνα. Καμιά επίσημη θέση ή μισόλογα και αφηρημένες υποσχέσεις. Όλοι ασχολούνται με το «μαύρο θησαυρό» που κρύβει η γη μας. Και εμείς, οι κάτοικοι της Βεύης, απλοί θεατές. Κόι ντόσσολ ντομπροντόσσολ δηλαδή. Οι τοπικοί φορείς άλλων περιοχών πρωτοστατούσαν στις διαμαρτυρίες των κατοίκων, ενώ εδώ, οι δικοί μας φορείς κάνουν ακριβώς το αντίθετο. Θα μας πείτε ότι εδώ είναι Φλώρινα, πάντα παίζετια εδώ το θέατρο του παραλόγου. Τώρα τελευταία για παράδειγμα, συμβαίνουν και πολλές “συμπτώσεις” και όλα αυτά για να μας πείσουν να παραχωρήσουμε τις εκτάσεις και να δεχτούμε το νέο ορυχείο. Στις 17 Δεκεμβρίου υπογράφτηκε από τον Αντινομάρχη Φλώρινας κ.Αντωνιάδη απόφαση με την οποία για διάστημα 2 ετών δεν θα καλλιεργηθεί καλαμπόκι στην περιοχή Βεύης, λόγο κάποιου οργανισμού που τρώει τον καρπό. Αυτός ο οργανισμός, κουνούπι, σκουλίκι, δεν ξέρουμε τί είναι, ήρθε λένε στην περιοχή μας από τα βόρεια σύνορα και ως μαγείας του φάνηκε πιο εύγευστο το δικό μας καλαμπόκι από αυτά των χωριών όπως του Νέου Καυκάσου, που βρίσκονται κοντά στα σύνορα. Ίσως πήγε και παραπέρα, προς Αντίγονο ή Ξινό Νερό, αλλά δεν του άρεσε το καλαμπόκι εκεί και επέστρεψε στη Βεύη. Επίσης, λίγες μέρες πριν, ο εκπρόσωπος των εργαζομένων στο Δ.Σ. της ΔΕΗ, Γιάννης Τσαρουχάς, έστειλε επιστολή-πρότασή του προς τον Υπουργό, Υφυπουργό και Γεν.Γραμματέα του ΥΠΕΚΑ και στον Πρόεδρο της ΔΕΗ, για επαναδιαχωρισμό και ανακατανομή των παραχωρήσεων των δύο κοιτασμάτων, πρώην Βαρβούτη και ΒΕΥΗ ΙΙ, για να μπορούν στην ουσία, να «βάλουν πόδι» από δω μεριά, ακόμα από τώρα. Άλλη μια περίεργη «σύμπτωση», ήταν και η επίσκεψη στη Βεύη της ειδικής γραμματέως του ΥΠΕΚΑ κ.Μαργαρίτα Καραβασίλη, άτομο με οικολογικές ευαισθησίες, για να δει τα θέματα που άπτονται της λειτουργίας των λιγνιτορυχίων. Ποιό το περίεργο; Το περίεργο ήταν πως οι συνοδοί της ήταν άτομα τα οποία μέχρι πρότεινος επισκέπτονταν το χωριό ως εκπρόσωποι εταιρείας που ενδιαφέρεται για την εκμετάλλευση του λιγνιτορυχείου. Πολλές περίεργες συμπτώσεις… Στην ουσία, επαναλαμβάνουμε, καμία η στήριξη από τους τοπικούς άρχοντες. Ο Βουλευτής του νομού Γιώργος Λιάνης, δήλωσε πρόσφατα σε συνέντευξη, πως πολλά από τα αιτήματά μας δεν είναι εφικτά και δεν μπορούν να ικανοποιηθούν. Ποία δηλαδή; Τί πράμα δεν είναι εφικτό; Στην ίδια συχνότητα και ο τέως Νομάρχης Φλώρινας, κ.Στρατάκης. «Η κοινωνία της Βεύης θα μας πει αν θα γίνει η μονάδα και από ποιόν θς γίνει, αν πρέπει το κοίτασμα να βγει σε δημοπρασία ή όχι;» ανέφερε προκλητικά στις 17 Φεβρουαρίου 2010 σε συνεδρίαση του νομαρχιακού συμβουλίου. Εμείς δηλώνουμε ξεκάθαρα. Όποιος διαλέξει να μην συνταχθεί με τον αγώνα μας, παύει να μας εκπροσωπεί και του δηλώνουμε ότι θα είναι persona non grata (ανεπιθύμητο πρόσωπο) στη Βέυη. Δεν είμαστε ενάντια στην ανάπτυξη του νομού. Είμαστε ενέντια στο επιχειρούμενο ξεκλήρισμά μας.

-Υπάρχει και κάποιο πρόβλημα σε ότι αφορα το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τις διαδικασίες απαλοτρίωσης. Θα μας εξηγήσετε περι τίνος πρόκειται;

Το χωριό μας έχει πολλούς μετανάστες στο εξωτερικό, πάνω από 5000 άτομα (για να μην μιλήσουμε και για τους πολιτικούς πρόσφυγες). Πολλοί από αυτούς είναι ιδιοκτήτες χωραφιών, περιλαμβανομένων στην έκταση που προβλέπεται για απαλοτρίωση και άνοιγμα ορυχείου. Σε  μεγάλο όμως αριθμό μεταναστών, λόγω μακεδόνικης εθνικής συνείδησης τους, τους αφαιρέθηκε η ελληνική υπηκοότητα και τους απαγορεύτηκε η είσοδο στην Ελλάδα. Έτσι λοιπόν, από ποιούς θα «αγοράσει» το κράτος τα χωράφια; Και με ποιόν τρόπο;

-Νοιώθετε «πολιορκημένοι». Γιατί;

Βεβαίως και νοιώθουμε πολιορκημένοι. Είμαστε στην κυριολεξία πολιορκημένοι. Από τη μία πλευρά το παλιό ορυχείο με όλα τα προβλήματα που προκαλεί, από την άλλη οι προσπάθειες για νέο ορυχείο λίγα μέτρα έξω από το χωριό, λίγο πιο πάνω αποθέσεις χωμάτων από διπλανό ορυχείο και να μην ξεχάσουμε και το περιβόητο πεδίο βολής του στρατού, ανάμεσα στο χωριό μας και στα χωριά (άκουσον άκουσον) Λόφοι-Забрдени και Κέλη-Горничево, το οποίο λειτουργεί για να αποδεικνύει την εξουσία του στην περιοχή, όπου συχνά γίνονται ασκήσεις με τις σφαίρες και τις βόμβες να περνάνε πάνω από τα κεφάλια μας και να καταστρέφουν τις σοδειές μας και την υγεία μας. Αρκούν αυτά;;;

Μόλις 6 χιλιόμετρα δυτικά του Воден-Έδεσσας, πάνω στην παλιά εθνική οδό Солун-Лерин (Θεσσαλονίκης-Φλώρινας), η παλιά Εγνατία οδός και σε υψόμετρο 450 μέτρων, δεσπόζει το μεγάλο μακεδόνικο χωριό Владово-Βλάντοβο (Άγρας). Χωριό στο οποίο σήμερα ζουν περίπου 1500 κάτοικοι, στο σύνολό τους Μακεδόνες. Σήμερα ίσως είναι γνωστό στην ευρύτερη περιοχή για τη μεγάλη παραγωγή κερασιών-чреши και τις ταβέρνες του, αλλά παλαιότερα, τα κύρια χαρακτηριστικά του ήταν η μεγάλη ιστορία του και οι θυσίες των κατοίκων του, στους αγώνες των Μακεδόνων για λευτεριά και αναγνώριση.

«Το χωριό μας το χτίσαν εδώ οι προγόνοι μας γύρω στο 1600 και του έδωσαν το όνομα Владово, μάλλον λόγω της μεγάλης υγρασίας που επικρατούσε εξαιτίας των πολλών νερών της περιοχής (влага-βλάγκα-υγρασία)» μας αφηγήθηκαν κάτοικοι του χωριού, σε κεντρικό καφενείο. «Μέχρι τότε υπήρχαν τρία μικρότερα χωριά στα γύρω βουνά, παρακλάδια του όρους Ниџе-Νίτζζε-Βόρας, το Селиште-Σέλισστε, η Фурка-Φούρκα και η Скрка-Σκ’ρκα. Τρία χωριά με κοινή εκκλησία, το Свети Дјонис-Άγιο Διονύσιο, τα οποία για κάποιο λόγο αποφάσισαν, από τα 1100 μέτρα, να κατέβουν χαμηλότερα και να δημιουργήσουν το νέο χωριό. Μεγάλες οικογένειες της εποχής, όπως του Агајчев-Αγκάιτσσεβ, του Бапков-Μπάπκοβ, του Далгалачев-Νταλγκαλάτσσεβ, του Петков-Πέτκοβ, του Сребрев-Σρεμπρεβ και του Димчев-Ντίμτσσεβ, μαζί με τα κοπάδια τους, εγκαταστάθηκαν δίπλα στον ποταμό Вода-Βόντα».

«Πριν από 100 περίπου χρόνια, οι πρόγονοί μας πήραν την εικόνα του Αγίου Διονυσίου από το ναό του βουνού και ανεβάζοντας σε μία φοράδα ένα μωρό, τον Κώστα Πάντσσεβ, μαζί με την εικόνα, την κατέβασαν στο Βλάντοβο, στο ναό του Αγίου Δημητρίου».

«Η τοποθεσία του χωριού μας είναι πολύ καλή. Εκτός από τον ποταμό Βόντα, έχουμε και την λίμνη που δημιουργήθηκε το 1952 και την αποκαλούμε Μπλάτο (βάλτος), με τις πηγές Црн вир-Μαύρη πηγή και Курада-Κούραντα. Τριγύρω μας βρίσκονται τα βουνά Свети Танас-Σβέτι Τάνας, Καιμάκτσσαλαν, Τσσούκα και Πρίτοκμετς. Τα γύρω τοπονύμια διατηρούνται ακόμα στη μακεδόνικη γλώσσα. Αράπιν, Γκόλινα, Σμιλ, Ταπανάρκα, Μάριτς, Μαρκούσσεβα Ντούπκα, Τσ’ρν Κάμεν, Γκράμαντι, Βάκαριτς, Κ’ρκαγια, Μίσσουρ κ.α.».

«Βόρεια συνορεύουμε με τα χωριά Кронцелево-Κροντσέλεβο-Κερασιά και Теово-Τέοβο-Καρυδιά. Ανατολικά με το Месимер-Μεσημέρι και το Воден-Έδεσσα. Νότια με το Горно Граматиково-Γκόρνο Γκραματίκοβο-Άνω Γραμματικό και δυτικά με τα χωριά Гугово-Γκούγκοβο-Βρυττά και Нисие-Νίσιε-Νησί».

«Παλιά, η ασχολία των κατοίκων ήταν κυρίως η κτηνοτροφία, με κάθε κοπάδι πάνω από 1000 γίδια. Επίσης ασχολούνταν με τη γεωργία, τα αμπέλια, καρυδιές, κερασιές, όπως και воденици-βοντένιτσι-νερόμυλους και χάνια».

«Μεγάλη είναι και η ιστορία του χωριού μας» συνέχισε την αφήγησή της η παρέα μας. «Την εποχή του Ίλιντεν, επι τουρκοκρατίας, το χωριό μας είχε πολλούς κόμιτι, ένοπλους αγωνιστές για την ελευθερία και ο γενναιότερος ανάμεσά τους ήταν ο βοεβόντα Ντιμίταρ Νταλγκαλάτςς-Димитар Д’лгалач. Ο Ντιμίταρ γεννήθηκε στο Βλάντοβο το 1878 και σκοτώθηκε το 1906 στο χωριό Μέσιμερ, μετά από σκληρή μάχη. Ήταν γνωστός ως αυτός που είχε πάντα το σπαθί του έξω από τη θήκη του. Δεν παντρεύτηκα, είπε κάποτε, επειδή είμαι παντρεμένος με μια πανέμορφη μόμα, την Μακεδονία. Μαζί με το Ντέντο Κουλιμάν από το Νίσιε-Νησί και πολλούς κόμιτι της περιοχής, αγωνίστηκε θαρραλέα για το λαό του. Από την εποχή εκείνη και μέχρι και σήμερα, πολλές οικογένειες  του χωριού, 36 στον αριθμό, ξεκληρίστηκαν. Καμίλτσσεβι, Ρόκοβι, Γκέγκοβι και πολλοί άλλοι, δεν υπάρχουν πια».

«Την εποχή μετά το Ίλιντεν, στάλθηκαν από την Ελλάδα, ανταρτοσυμμορίες με σκοπό να μας ΄΄απελευθερώσουν΄΄. Στην περιοχή μας ήρθε η ομάδα του Τέλλου Αγαπηνού, γνωστού ως Άγρας. Τρομοκρατούσε τους κατοίκους της περιοχής, πλιατσικολογούσε και δολοφονούσε τους αγωνιστές μας, με αποτέλεσμα, κάτοικοι του χωριού μας, μαζί με κατοίκους των γύρω χωριών και υπο την ηγεσία του Здру-Ζντρου, από το Κέντροβο-Κεδρώνας, συνέλαβαν τον Άγρα και τον κρέμασαν λίγο έξω από το χωριό. Όταν οι ελληνικές αρχές, τη δεκαετία του ’20, άλλαξαν τα τοπονύμια σε όλη τη Μακεδονία, άλλαξαν και αυτό του χωριού μας και από Βλάντοβο το έκαναν….Άγρα!!!. Αυτός που στην ουσία ήταν ο εχθρός του χωριού, τώρα είναι το τιμώμενο πρόσωπο».

«Στο χωριό μας δεν εγκαταστήθηκαν πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και τον Πόντο, όπως έγινε σε πολλά άλλα χωριά. Το 1922, ο τότε πρόεδρος του χωριού, Δημήτρης Κάρτας, κατάφερε να πείσει τις αρχές πως δεν υπήρχαν διαθέσιμα χωράφια για να δοθούν σε νέους κατοίκους».

«Πολλούς αγωνιστές για τα δικαιώματα των Μακεδόνων, είχε το χωριό και κατα τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Πολλά τα θύματα. Γνωστότερος μεταξύ αυτών ήταν ο Геле Оџев-Γκέλε Ότζζεβ. Πολλοί και οι κάτοικοι, οι οποίοι εκδιώχθηκαν ή κατέφυγαν σε άλλες χώρες για να γλιτώσουν τη μανία του κυβερνητικού στρατού. Έτσι σήμερα έχουμε πολύ δικό μας κόσμο, ο οποίος ζει στη Δημοκρατία της Μακεδονίας, την Τσεχία, Ουγγαρία, Βουλγαρία, Πολωνία και λιγότερο στην Ρωσία. 60 νεκρούς είχε το χωριό την περίοδο εκείνη».

«Σήμερα οι κάτοικοι ασχολούνται με τα κεράσια (πολλών ποικιλιών όπως Τσαρνάτσσκι, Ρούπκοβι και Μπακάρτσσεβι), τα ροδάκινα, τα κάστανα. Υπάρχουν πολλές ταβέρνες και επίσης ανεπτυγμένο είναι και το εμπόριο ξυλείας και άλλα».

Το χωριό έχει δύο εκκλησίες. Τον Άγιο Δημήτριο και τον Άγιο Αθανάσιο. Οργανώνεται πανηγύρι στις 2 Μαίου (καλοκαιρινός Σβέτι Τάνας) και παράδοση έχει πλέον γίνει και η Γιορτή του Κερασιού, την τελευταία εβδομάδα του Ιουνίου. Λειτουργεί νηπιαγωγείο και δημοτικό σχολείο και υπάρχει πολιτιστικός σύλλογος με χορευτικό τμήμα και αθλητικός σύλλογος με ποδοσφαιρική ομάδα. Χαρακτηριστική είναι η μακροζωία των κατοίκων του Βλάντοβο. Ο γηραιότερος κάτοικος σήμερα του χωριού, είναι μια κυρία 104 χρονών, συνταξιούχος του δημοσίου!!. Πολλοί επίσης κάτοικοι είναι άνω των 90 ετών.

Είναι ένα μεγάλο, ανεπτυγμένο, πανέμορφο χωριό, με παραδοσιακά μέρη του να διατηρούνται ακόμη, πνιγμένο κυριολεκτικά στο πράσινο, πλούσιο σε υδάτινα τοπία και ιστορία. Μία εικόνα που αξίζει να δείτε…

Ο Μακεδόνικος εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας ανέδειξε πολλούς ήρωες, γνωστούς και άγνωστους. Μεταξύ των γνωστότερων ήταν και ο Μακεδόνας βοεβόντας(οπλαρχηγός) Άποστολ Πέτκοβ Τερζίεβ, γνωστός στο λαό και ως  Ениџевардарско сонце-Ενιτζζεβάρνταρσκο σόντσε (ήλιος των Γιαννιτσών). Γεννήθηκε το 1870 στο χωριό Бојмица-Μποήμιτσα (Αξιούπολη Κιλκίς), το οποίο τότε ανήκε στον καζά Γκεβγκέλια και αριθμούσε 1850 κατοίκους, Μακεδόνες και Τούρκους. Ο μεγαλύτερος αδερφός του, ο Μίτρε, από πολύ νέος, έφυγε από το σπίτι για το βουνό Πάιακ (αράχνη)-Πάικο, όπου πολεμούσε τους Οθωμανούς. Όταν επέστρεφε κρυφά στο σπίτι του, διηγόταν γλαφυρά τις πολυάριθμες μάχες και όλο αυτό άφηνε βαθιά σημάδια στο μυαλό του μικρού Άποστολ. Το 1892, με τα χρήματα που κέρδισε από την πώληση του κοπαδιού του πατέρα του, ο Άποστολ αγόρασε όπλα και μαζί με τον αδερφό του Τάνο και τρεις ακόμα φίλους, αναχώρησαν για τα βουνά με σκοπό να προστατεύουν το μακεδόνικο πληθυσμό από τις λεηλασίες των Τούρκων. Για τις ενέργειες και τη γενναιότητα του Άποστολ κυκλοφόρησαν φήμες, οι οποίες έφτασαν και μέχρι τα αυτιά ενός από τους «απόστολους» της Μακεδόνικης Επαναστατικής Οργάνωσης, του Даме Груев-Ντάμε Γκρούεβ. Έτσι το 1897, ο Ντάμε, ο οποίος ήταν επιθεωρητής των λαικών σχολείων της περιοχής Θεσσαλονίκης-Солун, μια μέρα στην περιοχή Бојмија-Μποήμια κατάφερε να συναντηθεί με το βοεβόντα Άποστολ. Μετά από σύντομη συζήτηση, ο Άποστολ δέχτηκε, μαζί με την τσσέτα του,  να γίνει μέλος του ВМРО και προσκυνώντας τη Βίβλο πάνω στην οποία υπήρχαν σταυρωτά το μαχαίρι και το πιστόλι, μαζί με τους άντρες του, ορκίστηκε «ορκίζομαι στο όνομα της τιμής, του Θεού και της πίστης ότι από σήμερα θα αγωνίζομαι μέχρι την τελευταία σταγόνα του αίματός μου για την ελευθερία των αδερφών μου στη Μακεδονία…».  Όπως εξαπλωνόταν η οργάνωση, έτσι μεγάλωναν και οι κίνδυνοι προδοσίας. Στις 24 Μαρτίου 1901, ο Άποστολ βρισκόταν στο χωριό του, όταν ένας από τους αγγελιοφόρους του ανέφερε πως όλη η περιοχή ήταν περικυκλωμένη από στρατό. Οι άντρες του, πολιορκημένοι σε δύο σπίτια, έδιναν όλη την ημέρα σκληρή μάχη και κατάφεραν το βράδυ να ξεφύγουν και να καταφύγουν στο βουνό Πάιακ. Πέντε άντρες σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων και ο αδερφός του Άποστολ, Τάνε Τερζίεβ. Εκτός από τις οργανωτικές δραστηριότητες, ο βοεβόντας έπρεπε να ασχολείται και ενάντια στις βαρχοβίστικες ένοπλες ομάδες, οι οποίες ως όπλο της βουλγάρικης κυβέρνησης κατάφεραν να εισέλθουν και στο Ενιτζζεβάρνταρσκο. Οδηγός των ομάδων αυτών ήταν ο Ίβαν Καρασουλίατα, παλιός φίλος του Άποστολ, ο οποίος υπο την επίδραση της Βουλγαρίας, περιφερόταν στα χωριά. Ο Άποστολ συναντήθηκε μαζί του και του είπε «άκου εδώ Ίβαντσσο, σε ομάδες όπως αυτές που στέλνει το Βαρχόβνιοτ Κομιτέτ για να λεηλατούν, με το καλό ή το κακό τους πέρνουμε τα όπλα και τις διώχνουμε πίσω. Αυτές οι ομάδες, όχι μόνο δεν είναι μαζί μας, αλλά εναντίων μας και σκοτώνουν τους καλύτερους μαχητές μας. Εσύ είσαι φίλος μου και αν θέλεις να παραμείνεις θα πρέπει να υποσχεθείς ότι θα αγωνίζεσαι με τη δική μας σημαία για αυτόνομη Μακεδονία». Οι δύο άντρες συμφιλιώθηκαν και μαζί περίμεναν τη μεγάλη μέρα της Επανάστασης. Η απόφαση προετοιμασίας του ξεσηκωμού ήταν το σινιάλο για τον Άποστολ, με πιο γρήγορα βήματα να ετοιμάσει την περιοχή του. Αγόραζαν όπλα, έκαναν βόμβες, γινόντουσαν σχέδια για τα καθήκοντα της κάθε ομάδας, σχεδιάστηκε η ανατίναξη της σιδηροδρομικής γραμμής Скопје-Солун. Στις 1 Αυγούστου 1903, τη νύχτα, ο κόμιτα Захари Ѓорев-Ζαχάρι Γκιόρεβ έκοψε τα τηλεγραφικά καλώδια και η τσσέτα του Άποστολ προετοιμαζόταν για να επιτεθεί στην οθωμανική διοίκηση του χωριού Гуменџе-Γκούμεντζζε (Γουμένισσα). Τους επόμενους δύο μήνες έλαβαν μέρος θρυλικές μάχες κοντά στα χωριά Гумеџе-Γουμένισσα, Рамна-Ράμνα (Ομαλός), Крива-Κρίβα (Γρίβα) και στο βουνό Гандач-Γκάντατςς. Αυτή η μάχη στο βουνό Гандач ακούστηκε παντού, σε όλα τα χωριά της Μποήμια και άφησε βαθιά σημάδια στις ψυχές των Μακεδόνων της περιοχής αυτής, ως μια από τις μεγαλύτερες μάχες της Επανάστασης του Ίλιντεν. Στις 2 Οκτωβρίου 1903, το Γενικό Αρχηγείο της Επανάστασης κύρηξε το τέλος των ένοπλων αγώνων. Ο ξεσηκωμός καταπνίχτηκε, ο λαός δεν κέρδισε την ελευθερία του, αλλά δεν έχασε την πίστη του στο ιδανικό αυτό. Πίστευε πως θα ‘ρθει η μέρα της απελευθέρωσης, επειδή είχε ηγέτες όπως τον Άποστολ, ο οποίος ούτε μια στιγμή δεν άφησε τους Μακεδόνες απροστάτευτους. Τα χρόνια μετά την επανάσταση, οι κόμιτι και ο λαός απέκτησαν ακόμα έναν εχθρό. Οι ομάδες ανταρτών, σταλμένες από την Ελλάδα, ξεκίνησαν δράσεις με όπλα και απειλές, για να πείσουν τους κατοίκους να δεχτούν την Πατριαρχία και να δηλώνουν Έλληνες. Ο Άποστολ έπρεπε να προετοιμαστεί και για αγώνα εναντίων τους. Αν και μέχρι τότε δρούσε στο βουνό Πάιακ, τώρα έπρεπε να κατέβει στους βάλτους του Ενιτζζεβάρνταρ, γνωστοί στους κατοίκους ως Γκιόλοτ. Οι βάρκες-Τσσούνοβι, έπλεαν σε όλο το βάλτο και μετέφεραν πληροφορίες στις καλύβες όπου είχαν εγκατασταθεί οι μακεδόνικες ένοπλες ομάδες. Αυτή η βάση αποτελούσε το «αγκάθι στο πόδι» των οθωμανικών και ελληνικών ομάδων, οι οποίες από κοινού δρούσαν για να διώξουν από εκεί τις ομάδες του Άποστολ Βοεβόντα. Στα τέλη του 1904, μαζί με τον Σάβα Μιχάιλοβ, κοντά στην τοποθεσία Σμολ (περιοχή Γκεβγκέλια), οι ομάδες έπεσαν σε ενέδρα και από τους 42 άντρες γλίτωσαν μόνο δύο, ανάμεσά τους και ο Άποστολ. Αυτή η μάχη ήταν από τις πιο αιματηρές μεταεπαναστατικές μάχες και αποδυνάμωσε σημαντικά την επαναστατική κίνηση της περιοχής. Ο τραυματίας Άποστολ επέστρεψε στο Γκιόλοτ και αναρρώνοντας από τα τραύματα, προετοίμαζε νέα σχέδια. Τον καιρό εκείνο για αυτόν ακούστηκε μέχρι και στην Αμερική και αυτό οφειλόταν στον Αμερικανό δημοσιογράφο Άλμπερτ Σόνινσεν, ο οποίος το 1906 κατέφθασε στη Μακεδονία. Αρκετούς μήνες έμεινε μαζί με τον Άποστολ στο Γκιόλοτ, αλλά και έξω από αυτό και μετέδιδε πληροφορίες για τη ζωή και τον αγώνα αυτού του θρυλικού Μακεδόνα βοεβόντα. Ο θρύλος του Άποστολ έφτασε μέχρι και την αυλή του Σουλτάνου, από όπου μια μέρα έφτασε επιστολή με την οποία μέλος της οικογένειας του Σουλτάνου επιθυμούσε να συναντηθεί με το μεγάλο οπλαρχηγό. Όταν ο εκπρόσωπος του Σουλτάνου ήρθε στο βάλτο και μετέφερε στον Άποστολ την παρακάτω πληροφορία «ο Σουλτάνος σου προσφέρει 20.000 λίρες με τον όρο ότι θα εγκαταλείψεις την επαναστατική ζωή και θα αναχωρήσεις για να ζήσεις ειρηνικά κάπου στην Ευρώπη». Ο Βοεβόντας, στην ανήθικη αυτή πρόταση απάντησε «αντί για λίρες, ας δώσει ο Σουλτάνος ελευθερία στο λαό μου και τότε όχι μόνο εγώ, αλλά και όλοι οι κόμιτι, θα εγκαταλείψουμε τον ένοπλο αγώνα». Μετά την συνάντηση αυτή, οι μάχες με τις αντάρτικες ομάδες και τον τούρκικο στρατό έγιναν συχνότερες και σκληρότερες. Και κάποτε το κακό ήρθε. Στις 1 Αυγούστου 1911, κοντά στο χωριό Крушаре-Κρούσσαρε (Αμπελιές Γιαννιτσών), μετά από προδοσία, σκοτώθηκε ο θρυλικός αυτός βοεβόντα. Ο Άποστολ Πέτκοβ Τερζίεβ. Ο ήλιος του Ενιτζζεβάρνταρ.

Μεταξύ των γυναικών-αγωνιστών, την περίοδο του Εμφυλίου πολέμου (1946-1949), σημαντική θέση κατέχει η Μακεδόνισσα Тина Думкова. Η Τίνα γεννήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1926 στο χωριό Горно Врбени-Γκόρνο Β’ρμπενι -Ξυνό Νερό Φλώρινας (στα τούρκικα Екши Су-Έκσσι Σου), το οποίο την εποχή εκείνη είχε πάνω από 2000 κατοίκους. Βασική εκπαίδευση τελείωσε στο χωριό, όπου εκτός από τις σχολικές υποχρεώσεις, βοηθούσε και την οικογένειά της στις σπιτικές και γεωργικές εργασίες. Κατα τη διάρκεια του 2^ου Παγκόσμιου Πολέμου και ειδικότερα το 1943, έδρασε ενεργά στην οργάνωση νεολαίας ΕΠΟΝ.

Μετά την αποχώρηση των γερμανικών δυνάμεων από την Ελλάδα και την επιστροφή του παλαιού καθεστώτος στη χώρα, η Τίνα συνέχισε τις δραστηριότητες της. Από τις πρώτες κιόλας μέρες, συμμετείχε στον αγώνα εναντίων των δεξιών αρχών, συγκεντρώνοντας τροφή και ρούχα και πηγαίνοντάς τα στις φυλακές του Лерин-Φλώρινας, όπου μεγάλος αριθμός Μακεδόνων ήταν φυλακισμένοι εκεί. Λόγω των παράνομων δραστηριοτήτων της, μαζί με μερικές φίλες της, συλήφθηκαν και μεταφέρθηκαν στις φυλακές του Лерин-Φλώρινας, όπου βασανίστηκαν σκληρά. Την περίοδο πριν τον Εμφύλιο πόλεμο, αλλά και κατα την έναρξή του, οι ελληνικές αρχές, περισσότερες φορές μπήκαν στο Горно Врбени-Ξυνό Νερό και λήστεψαν και βασάνισαν τους χωρικούς, σκοτώνοντας μάλιστα κάποιους από αυτούς. Επίσης πολλά ήταν τα σπίτια τα οποία κάηκαν ή καταστράφηκαν.

Με την ενίσχυση των πολεμικών ενεργειών κατα τη διάρκεια του εμφυλίου και μετά από κάλεσμα της μακεδόνικης οργάνωσης НОФ (λαικοαπελευθερωτικό μέτωπο), 120 άτομα του χωριού έγιναν παρτιζάνοι. Έτσι και η Τίνα, το καλοκαίρι του 1947, εθελοντικά έφυγε παρτιζάνκα, πηγαίνοντας στο βουνό Радуш-Ράντουςς, κοντά στο χωριό Ајтуш-Άιτουςς-Αετός Φλώρινας. Από εκεί, με άλλους εθελοντές, στάλθηκε στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού, στην 108^η Ταξιαρχία, ως δεκανέας υπεύθυνος για τις γυναίκες αγωνίστριες. Το θάρρος της ήταν εντυπωσιακό και αποτελούσε το παράδειγμα για τους υπόλοιπους αγωνιστές. Το καλοκαίρι του 1948, μεταφέρθηκε από την πρώτη στη δεύτερη γραμμή μάχης για να φροντίζει τους τραυματίες, αλλά πολύ γρήγορα, λόγω του αγωνιστικού της πνεύματος και της επιμονής της, επέστρεψε στο μέτωπο, όπου βρισκόταν η Ταξιαρχία της.

Την άνοιξη του 1949, η ταξιαρχία της ξαναβρέθηκε σε δύσκολες στιγμές, κατα τη διάρκεια μετακίνησης από το βουνό Вичо-Βίτσι στο βουνό Γράμος. Η μάχη με τον Κυβερνητικό Στρατό, στη θέση  Алевица-Αλέβιτσα, ήταν σκληρή και η Τίνα για μια ακόμη φορά έδειξε το μεγάλο της θάρρος.      Στις 5 Απριλίου, του ίδιου έτους, κοντά στη θέση Котелската висорамнина-Οροπέδιο Κότελ, ξεκίνησε μεγάλη μάχη μεταξύ του Δημοκρατικού και του Κυβερνητικού Στρατού και ο λόχος της Τίνας δέχτηκε επίθεση, αλλά οι παρτιζάνοι διέλυσαν τις εχθρικές δυνάμεις και κατάφεραν να ξαναελευθερώσουν το Γράμο. Δυστυχώς όμως, η Τίνα εδώ βρήκε και το θάνατο. Κατα τη διάρκεια της μάχης, όταν για κάποια στιγμή σηκώθηκε για να βοηθήσει τραυματισμένη συναγωνίστρια, έπεσε βόμβα και την τραυμάτισε στην κοιλιά, το πόδι και το χέρι. Βαριά τραυματισμένη, μη θέλοντας να είναι εμπόδιο στο άλλους, σήκωσε το κεφάλι για να δει τη μάχη για τελευταία φορά, φώναξε στους συναγωνιστές «Напред другари! … Удрете!… Одмаздете се за нашите борци- Εμπρός σύντροφοι…Χτυπήστε…..Εκδικηθείτε τους αγωνιστές μας» και πετόντας την τελευταία της χειροβομβίδα, πήδηξε στο γκρεμό. Με τον τρόπο αυτό τελείωσε η ζωή ενός από τα πιο θαρραλαία τέκνα του μακεδόνικου λαού, κατα τη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου.

Ένα γλυκό, τούρκικης καταγωγής, το οποίο εδώ και πολύ καιρό κατέχει υψηλή θέση στη μακεδόνικη κουζίνα και ζαχαροπλαστική, όπως και στις κουζίνες σχεδόν όλων των βαλκανικών χωρών. Συνταγές υπάρχουν πολλές. Παρακάτω παρουσιάζεται μία από αυτές. Μας την έδωσε η μπάμπα Σλάβα, από το χωριό Тушим-Воденско (Αετοχώρι Πέλλας).

Состојки – Υλικά

1/2 кгр. кори за баклава – 1/2 κιλό φύλλα για μπακλαβά

Фил – Γέμισμα
250 гр. путер – 250γρ βούτυρο
200 гр. ореви – 200γρ καρύδια
80 гр. суво грозје – 80γρ σταφύδες

5 лажици гриз – 5 κουταλιές τριμμένη φρυγανιά

1/2 лажица каранфил во прав – 1/2 κουταλάκι γαρύφαλλο σε σκόνη

Шербет – Σιρόπι
300 гр. шеќер – 300γρ ζάχαρη
500 гр. вода – 500ml νερό
1 лимон – 1 λεμόνι

Αλοίψτε το ταψί με το λιωμένο βούτυρο και τοποθετήστε 4-5 φύλλα. Κάθε φύλλο ραντίστε το με λιωμένο βούτυρο και έπειτα βάλτε από πάνω το μείγμα καρυδιών και σταφίδας. Επαναλάβετε τη διαδικασία αυτή μέχρι να εξαντληθούν όλα τα υλικά. Φυλάξτε 3-4 φύλλα, τα οποία θα τα τοποθετήσετε τελευταία στο ταψί. Κόψτε έπειτα το περιεχόμενο του ταψιού σε ρόμβους ή τετραγωνάκια, ραντίστε το με λιωμένο βούτυρο και ψήστε το σε φούρνο, στους 200 βαθμούς, μέχρι να πάρει ωραίο κοκκινωπό χρώμα. Έπειτα, βγάλτε τον ψημένο μπακλαβά από το φούρνο και αμέσως προσθέστε το κρύο σιρόπι, το οποίο νωρίτερα είχατε ετοιμάσει, βράζοντας το νερό μαζί με τη ζάχαρη και το λεμόνι. Περιμένετε 4-5 ώρες για να εμποτίσει το σιρόπι και έπειτα μπορείτε να σερβίρετε.

Добра ишта – Ντόμπρα ίσστα – Καλή όρεξη !

ПЕСНА ЗА АПОСТОЛ ПЕТКОВ ТЕРЗИЕВ

А бре Бај Постоле, ти вардарско пиле

каде си тргнало по ноќно време

по ноќно време, по месечина

На пат ми те чекаат, а бре Бај Постоле

на пат ми те чекаат две три пусии

на пат ми те чекаат две три пусии

Првата пусија, а бре Бај Постоле

првата пусија, грчки андари (2)

Втората пусија, а бре Бај Постоле

втората пусија, турски аскери (2)

Третата пусија, а бре Бај Постоле

третата пусија, српски жандари (2)

Мене не ме плашаат, а бре Бај Постоле

мене не ме плашаат грчки андари

ниту мене плашаат турски аскери

Ниту мене плашаат, а бре Бај Постоле

ниту мене плашаат српски жандари (2)

Само мене плашаат, а бре Бај Постоле

само мене плашаат, мојте другари

мојте другари, клети шпиони.

ΠΕΣΝΑ ΖΑ ΑΠΟΣΤΟΛ ΠΕΤΚΟΒ ΤΕΡΖΙΕΒ

Α μπρε Μπαη Ποστόλε, τι βαρντάρσκο πίλε

κάντε σι ταργκνάλο πο νόκνο βρέμε

πο νόκνο βρέμε, πο μεσέτσσινα

Να πατ μι τε τσσέκατ, α μπρε Μπάη Ποστόλε

να πατ μι τε τσσέκατ ντβε τρι πούσιι

να πατ μι τε τσσέκατ ντβε τρι πούσιι

Πάρβατα πουσία, α μπρε Μπάη Ποστόλε

πάρβατα πουσία, γκ’ρτσσκι άνταρι (2)

Βτόρατα πουσία, α μπρε Μπάη Ποστόλε

βτόρατα πουσία, τούρσκι άσκερι (2)

Τρέτατα πουσία, α μπρε Μπάη Ποστόλε

τρέτατα πουσία, σ’ρπσκι ζζάνταρι (2)

Μένε νε με πλάσσατ, α μπρε Μπάη Ποστόλε

μένε νε με πλάσσατ, γκ’ρτσσκι άνταρι

νίτου μένε πλάσσατ, τούρσκι άσκερι

Νίτου μένε πλάσσατ, α μπρε Μπάη Ποστόλε

νίτου μένε πλάσσατ σ’ρπσκι ζζάνταρι (2)

Σάμο μένε πλάσσατ, α μπρε Μπάη Ποστόλε

σάμο μένε πλάσσατ μόιτε ντρούγκαρι

μόιτε ντρουγκάρι, κλέτι σσπίονι.

ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛ ΠΕΤΚΟΒ ΤΕΡΖΙΕΒ

Α βρε γέρο-Ποστόλε, πουλί του Βάρνταρ

για που ξεκίνησες νυχτιάτικα

νυχτιάτικα με το φεγγάρι

Στο δρόμο σε περιμένουν, γέρο-Ποστόλε

στο δρόμο σε περιμένουν, δύο τρεις ενέδρες

στο δρόμο σε περιμένουν, δύο τρεις ενέδρες

Η πρώτη ενέδρα, γέρο-Ποστόλε

η πρώτη ενέδρα, Έλληνες αντάρτες (2)

Η δεύτερη ενέδρα, γέρο-Ποστόλε

η δεύτερη ενέδρα, τούρκικοι στρατοί (2)

Η τρίτη ενέδρα, γέρο-Ποστόλε

η τρίτη ενέδρα, Σέρβοι χωροφύλακες (2)

Εμένα δεν φοβίζουν, γέρο-Ποστόλε

εμένα δεν φοβίζουν οι Έλληνες αντάρτες

ούτε με φοβίζουν οι τούρκικοι στρατοί

Ούτε με φοβίζουν, γέρο-Ποστόλε

ούτε με φοβίζουν οι Σέρβοι χωροφύλακες

Μόνο με φοβίζουν, γέρο-Ποστόλε

μόνο με φοβίζουν οι φίλοι μου

οι φίλοι μου, οι καταραμένοι σπιούνοι.

Οι εποχές άλλαξαν. Η εποχή των κομπιούτερ και των ηλεκτρονικών παιχνιδιών είναι γεγονός. Οι νέες γενιές έχουν πλέον διαφορετικούς τρόπους διασκέδασης και τα παιχνίδια των παιδιών είναι περισσότερο ατομικά. Παρακάτω θα αναφερθούν κάποια παιχνίδια των παλαιότερων γενεών, μερικά από τα οποία, μέχρι και 15-20 χρόνια πριν, ήταν ακόμα ζωντανά.

Ένα από τα γνωστότερα ήταν και η мижиторка-μιζζιτόρκα-κρυφτό. Πολλά παιδιά κρύβονταν και ένα έψαχνε να τα βρει. Εάν κάποιο από τα παιδιά έφτυνε σε προκαθορισμένο σημείο, φώναζε куртулија-κουρτούλια (γλίτωσαν) και το παιχνίδι άρχιζε από την αρχή.

Επίσης γνωστό παιχνίδι ήταν και οι џамлии-τζζάμλιι-μπίλιες, γυάλινες μπαλίτσες με πολλά χρώματα και σχέδια.

Το џурле – τζζούρλε ή џамија-τζζάμια, ήταν ένα παιχνίδι όπου στήνονταν μικρές πλάκες, σε μορφή πύργου, από κεραμίδι ή μάρμαρο και τα παιδιά με άλλες πλάκες ή με μπάλα προσπαθούσαν να διαλύσουν τον πύργο αυτό και να τρέξουν να πατήσουν την πλάκα τους. Οι παλαιότεροι έπαιζαν επίσης και бешки-μπέσσκι, όπου χρησιμοποιώντας κάθε φορά και περισσότερα камчина-καμτσσίνα-πετραδάκια, προσπαθούσαν με δεξιοτεχνία να τα περάσουν σε τρύπες ή να τα πιάσουν όλα μαζί. Διασκέδαζαν παίζοντας και кленѕа-κλέντζα. Με μια μεγάλη βέργα χτυπούσαν μια μικρότερη, με σκοπό να την στείλουν όσο πιο μακριά γίνεται. Πολύ παλιότερα, τα παιδιά δεν είχαν μπάλες και έτσι τις έφταχναν μόνα τους από τυλιγμένα υφάσματα ή από το στομάχι του γουρουνιού, το шкембе-σσκέμπε. Το κακό ήταν ότι η διάρκεια ζωής της μπάλας αυτής ήταν πολύ μικρή και τα παιδιά περίμεναν πότε κάποιος χωριανός ќе заколе бише-κε ζάκολε μπίσσε (θα σφάξει γουρούνι).

Επίσης παιχνίδι των παππούδων και πατεράδων μας ήταν και το тркало-τ’ρκαλο (ρόδα). Με μία βέργα κινούσαν και οδηγούσαν ένα στεφάνι βαρελιού ή κάτι παρόμοιο, αναπτύσοντας μεγάλη ταχύτητα.

Ένα από τα αγαπημένα παιχνίδια των αγοριών συνήθως, ήταν το чатал-τσσάταλ (σφεντόνα), με το οποίο κυνηγούσαν στα λιβάδια πουλιά και μικρά ζώα. Κάποια παιδιά είχαν καλό σημάδι και κάποια όχι, αλλά αυτό δεν είχε μεγάλη σημασία.

Όταν το σκοτάδι έπεφτε και όλοι μαζεύονταν στα σπίτια τους γύρω από το τζάκι, εκτός από τα παραμύθια και τις ιστορίες που έλεγαν οι γεροντότεροι, πολύ συχνά όλη η οικογένεια έπαιζε курбан и курбанка – κούρμπαν ι κουρμπάνκα. Ένας από τους παρόντες έβαζε στο νου του μια οικογένεια του χωριού και έδινε στοιχεία για τα μέλη της, χρησιμοποιώντας μεταφορικά τις εξής λέξεις: κούρμπαν=παππούς, κουρμπάνκα=γιαγιά, τάπαν=πατέρας, ταπαράνκα=μητέρα, πέτελ=γιος και ιρίτσσκα=κόρη. Οι υπόλοιποι προσπαθούσαν να μαντέψουν για ποιά οικογένεια πρόκειται.

Συνεχίζοντας την παρουσίαση των κατηγοριών ρημάτων, η οποία ξεκίνησε στο προηγούμενο τευχος (παρουσίαση 1^ης κατηγορίας ρημάτων σε –а), θα δούμε σήμερα το πώς κλίνονται τα ρήματα της 2^ης και 3^ης κατηγορίας (ρήματα σε –и και –е). Θα υπάρχει επίσης και ένας πίνακας με τα χρώματα ως επίθετα.

Όπως τονίστηκε στο προηγούμενο μάθημα, τα ρήματα της μακεδόνικης γλώσσας δεν κατατάσονται σύμφωνα με την κατάληξη του 1^ου προσώπου ενικού, αλλά σύμφωνα με την κατάληξη του 3^ου προσώπου ενικού. Επίσης θα δούμε τα παθητικά –пасивни  και μέσα-повратни глаголи- ρήματα. Παθητικά-пасивни глаголи ονομάζονται τα ρήματα τα οποία δείχνουν ότι το υποκείμενο δεν εκτελεί κάποια ενέργεια αλλά δέχεται την ενέργεια κάποιου άλλου ουσιαστικού (αντικειμένου). Μέσα ρήματα – повратни глаголи, είναι τα ρήματα που μας δείχνουν ότι το υποκείμενο εκτελεί ενέργεια η οποία επιστρέφει σ’ αυτό.

Η σύσταση των ρημάτων αυτών γίνεται πολύ εύκολα. Παίρνουμε ρήμα οποιασδήποτε από τις τρεις πρώτες κατηγορίες ρημάτων και πριν από αυτό τοποθετούμε το μόριο  -се- . Έτσι το ρήμα ανήκει πλέον στα παθητικά ή μέσα ρήματα. Τα ρήματα αυτά κλίνονται όπως κλίνονται και τα ρήματα στην ενεργητική φωνή (ρήματα 1^ης, 2^ης και 3^ης κατηγορίας)

Π.χ.

бричам-μπρίτσσαμ-ξυρίζω     се бричам-σε μπρίτσσαμ-ξυρίζομαι

мијам-μίαμ-πλένω                  се мијам – σε μίαμ-πλένομαι

плаќам-πλάκιαμ-πληρώνω    се плаќам-σε πλάκιαμ-πληρώνομαι

губам-γκούμπαμ-χάνω                се губам-σε γκούμπαμ-χάνομαι

љубам-λιούμπαμ-αγαπάω          се љубам-σε λιούμπαμ-αγαπιέμαι

БОИТЕ – ΧΡΩΜΑΤΑ

Црн-црна-црно = μαύρος-μαύρη-μαύρο

Бел-бела-бело = άσπρος-άσπρη-άσπρο

Црвен-црвена-црвено = κόκκινος-κόκκινη-κόκκινο

Зелен-зелена-зелено = πράσινος-πράσινη-πράσινο

Син-сина-сино = μπλε

Жолт-жолта-жолто = κίτρινος-κίτρινη-κίτρινο

Кафеав-кафеава-кафеаво = καφέ

Сив-сива-сиво = γκρίζος-γκρίζα-γκρίζο

Портокалов-портокалева-портокалево = πορτοκαλής-πορτοκαλιά-πορτοκαλί

Лилаков-лилакова-лилаково = μωβ

Кремав-кремава-кремаво = μπεζ

Розов-розева-розево = ροζ

Небесен-небесна-небесно = θαλασσής-θαλασσιά-θαλασσί

Рус-руса-русо = ξανθός-ξανθή-ξανθό

Костенлив-костенлива-костенливо = καστανός-καστανή-καστανό

Темен-темна-темно = σκούρος-σκούρα-σκούρο

Светол-сфетла-сфетло = ανοιχτός-ανοιχτή-ανοιχτό

Златен-златна-златно = χρυσός-χρυσή-χρυσό

Сребрен-сребрена-сребрено = ασημένιος-ασημένια-ασημένιο

Алов-алова-алово = ρόδινος-ρόδινη-ρόδινο

Модар-модра-модро = μελανής-μελανιά-μελανί

Безбоен-безбојна-безбојно = άχρωμος-άχρωμη-άχρωμο

Шарен-шарена-шарено = πολύχρωμος-πολύχρωμη-πολύχρωμο

2^Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΡΗΜΑΤΩΝ

-ам     работам – ράμποταμ – δουλεύω

-иш    работиш – ράμποτιςς – δουλεύεις

-и       работи – ράμποτι – δουλεύει

-име  работиме – ραμπότιμε – δουλεύουμε

-ите    работите – ραμπότιτε – δουλεύετε

-ат      работат – ράμποτατ – δουλεύουν

-ам    седам – σένταμ – κάθομαι

-иш    седиш – σέντιςς – κάθεσαι

-и       седи – σέντι – κάθεται

-име  седиме – σέντιμε – καθόμαστε

-ите    седите – σέντιτε – κάθεστε

-ат      седат – σέντατ – κάθονται

ΠΙΝΑΚΑΣ ΡΗΜΑΤΩΝ 2^ΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

ТАБЕЛА НА ГЛАГОЛИ ОД 2а КАТЕГОРИЈА

работам – ράμποταμ – δουλεύω

седам – σένταμ – κάθομαι

носам – νόσαμ – φοράω-κουβαλάω

правам – πράβαμ – κάνω

возам – βόζαμ – οδηγώ

делам – ντέλαμ – μοιράζω

свирам – σφίραμ – σφυρίζω

вршам – β’ρσσαμ – θερίζω

пушам – πούσσαμ – καπνίζω

чистам – τσσίσταμ – καθαρίζω

честам – τσσέσταμ – κερνάω

одам – όνταμ – πηγαίνω

пешачам – πέσσατσσαμ – περπατάω

палам – πάλαμ – ανάβω

кршам – κ’ρσσαμ – σπάω

судам – σούνταμ – δικάζω

учам – ούτσσαμ – μαθαίνω

жалам – ζζάλαμ – λυπάμαι

ловам – λόβαμ – κυνηγώ

варам – βάραμ – βράζω

ΠΙΝΑΚΑΣ ΡΗΜΑΤΩΝ 3^ΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ

ТАБЕЛА НА ГЛАГОЛИ ОД 3а КАТЕГОРИЈА

плачам – πλάτσσαμ – κλαίω

спијам –σπίαμ – κοιμάμαι

пијам –πίαμ – πίνω

лажам – λάζζαμ – λέω ψέμματα

кинам – κίναμ – σχίζω

тресам – τρέσαμ – τινάζω

мијам – μίαμ – πλένω

тријам – τρίαμ – τρίβω

кријам – κρίαμ – κρύβω

пеам – πέαμ – τραγουδώ

бричам – μπρίτσσαμ – ξυρίζω

шијам – σσίαμ – ράβω

мелам – μέλαμ – αλέθω

знам – ζναμ – ξέρω

крадам – κράνταμ – κλέβω

бијам – μπίαμ – χτυπώ-δέρνω

можам – μόζζαμ – μπορώ

3^Η ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΡΗΜΑΤΩΝ

-ам    пеам –πέαμ – τραγουδώ

-еш   пееш – πέεςς – τραγουδάς

-е      пее – πέε – τραγουδάει

-еме  пееме – πέεμε – τραγουδάμε

-ете  пеете – πέετε – τραγουδάτε

-ат   пеат – πέατ – τραγουδούν

-ам    знам – ζναμ – ξέρω

-еш   знаеш – ζνάεςς – ξέρεις

-е      знае – ζνάε – ξέρει

-еме  знаеме – ζνάεμε – ξέρουμε

-ете  знаете – ζνάετε – ξέρετε

-аат  знаат – ζνάατ – ξέρουν

ΑΣΚΗΣΗ – ВЕЖБА

Διαλέξτε πέντε ρήματα 2^ης κατηγορίας και πέντε 3^ης κατηγορίας και προσπαθήστε να τα κλίνετε σύμφωνα με τα παραπάνω παραδείγματα. Έπειτα χρησιμοποιήστε τα σε απλές προτάσεις, έχοντας ως βοήθεια και τα μαθήματα προηγούμενων τευχών. Επίσης δημιουργήστε προτάσεις χρησιμοποιώντας τα χρώματα ως ουσιαστικά ή επίθετα.