Αρχεία | Ιούνιος, 2010

ΟΙ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟ ВАСИЛ СТЕРЈОВСКИ - ΒΑΣΙΛ ΣΤΕΡΙΟΒΣΚΙ, ΠΡΟΕΔΡΟ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΤΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ.

Πείτε μας δυό λόγια για σας.

Λέγομαι Βάσιλ Στέριοβσκι. Γεννήθηκα και ζω στη Μικρή Πρέσπα της Αλβανίας και είμαι 28 χρονών. Είμαι πρόεδρος της Νεολαίας της Μακεδόνικης Συμμαχίας για Ευρωπαική Ολοκλήρωση. Διετέλεσα αναπληρωτής Δήμαρχος του Δήμου Πούστετς-Пустец και είμαι μεταπτυχιακός Ιστορικός.

Αναφέρετε κάποια γενικά στοιχεία για τους Μακεδόνες της Αλβανίας.

Οι Μακεδόνες της Αλβανίας μοιράστηκαν την μοίρα των υπολοίπων Μακεδόνων των γειτονικών χωρών (Ελλάδας, Βουλγαρίας, Κοσόβου και Μακεδονίας). Διωγμοί, βιαιότητες, μετοικήσεις, απαγορεύσεις, πιέσεις και πολλά άλλα τέτοιου είδους «δημοκρατικά στοιχεία», τα οποία «γεύτηκαν» όλοι οι Μακεδόνες, ανεξαρτήτως χώρας που βρέθηκαν μετά τους Βαλκανικούς πολέμους.

Κατοικούν κυρίως στην περιοχή της Μικρής Πρέσπας-Мала Преспа, Γκόλο Μπ’ρντο-Голо Брдо, Γκόρα-Гора, Πόλε-Поле (Ντόλνι Ντέμπαρ-Долни Дебар) και μερικά χωριά στις περιοχές Κόρτσσα-Корча, Πόγκραντετς-Поградец και Μπίλισστα-Билишта. Συνολικά υπάρχουν 42 μακεδόνικα χωριά και κάποιο σεβαστό ποσοστό των κατοίκων των μεγαλυτέρων πόλεων. Οι Μακεδόνες της Αλβανίας ποτέ δεν αναγνωρίστηκαν ως μειονότητα από το αλβανικό κράτος, εκτός από τους Μακεδόνες που κατοικούν στη Μικρή Πρέσπα, οι οποίοι απολαμβάνουν ελάχιστα δικαιώματα μειονότητας. Η πολιτική του αλβανικού κράτους οδήγησε σε εσωτερική μετανάστευση των Μακεδόνων και ερήμωση των χωριών τους, με αποτέλεσμα την αλλαγή της εθνικής σύστασης των περιοχών αυτών. Σ’ότι αφορά τον αριθμό των Μακεδόνων της Αλβανίας, δεν διαθέτουμε επίσημα στοιχεία επειδή η Αλβανία ποτέ δεν έχει κάνει απογραφή του πληθυσμού της. Επίσημα, αναγνωρίζει ότι υπάρχει μακεδονική μειονότητα μόνο στη Μικρή Πρέσπα, 5000 ατόμων, αλλά σύμφωνα με δικές μας εκτιμήσεις, ο αριθμός ανέρχεται στους 150.000 τουλάχιστον Μακεδόνες. Η Αλβανία δηλώνει ότι το 97% του πληθυσμού της είναι Αλβανοί και μόνο το 3% ανήκει σε κάποια άλλη εθνική ομάδα. Επιμένει ότι είναι ομογενές κράτος, ενώ στην πραγματικότητα η Αλβανία είναι ένα πολυπολιτισμικό κράτος, όπως και τα περισσότερα στην Ευρώπη, αλλά και γενικά στον κόσμο.

Ποιά η συμπεριφορά του αλβανικού κράτους απέναντι στη μακεδόνικη μειονότητα;

Ο μακεδόνικος λαός που ζει στην Αλβανία, πέρασε διάφορες φάσεις συμπεριφοράς από πλευράς του αλβανικού κράτους. Η πρώτη φάση περιλαμβάνει την περίοδο από την ίδρυση του αλβανικού κράτους μέχρι και το τέλος του 2ου Παγκοσμίου πολέμου, όπου δεν αναγνωρίζεται κανένα δικαίωμα των Μακεδόνων. Την περίοδο αυτή εξαλβανίζονται τα μακεδόνικα τοπονύμια και απαγορεύεται η χρήση της μακεδόνικης γλώσσας σε όλες τις περιοχές που ζουν Μακεδόνες. Στα σχολεία τα μαθήματα γίνονται αποκλειστικά στην αλβανική γλώσσα. Σε δεύτερη φάση, μετά το τέλος του 2ου Π.Π., την περίοδο 1945-1948, λόγω των καλών σχέσεων μεταξύ της Αλβανίας και Ομοσπονδιακής Λαικής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, αναγνωρίζεται η μακεδόνικη μειονότητα και ανοίγουν σχολεία στις περιοχές Μικρή Πρέσπα, Γκόλο Μπ’ρντο και στο χωριό Β’ρμπνικ – Врбник. Δάσκαλοι από την τότε Λαική Δημοκρατία Μακεδονίας διδάσκουν στη μακεδόνικη γλώσσα, μέχρι και την τέταρτη τάξη. Η όλη διαδικασία είχε πολύ θετικά αποτελέσματα επειδή στηριζόταν και από την αλβανική κυβέρνηση. Λίγο όμως καιρό αργότερα, λόγω πολιτικών αντιπαραθέσεων ανάμεσα στα κράτη του ανατολικού μπλοκ, οι Μακεδόνες της Αλβανίας χάνουν την πολιτιστική τους αυτονομία. Οι δάσκαλοι από τη Δημ. Μακεδονίας εκδιώχνονται και τα σχολεία συνεχίζουν να λειτουργούν μόνο στην περιοχή Μικρής Πρέσπας. Επίσης συνεχίζουν οι αλλαγές τοπονυμιών και ονοματεπωνύμων, όπως και αναγκαστική εσωτερική μετανάστευση του μακεδόνικου πληθυσμού.

Με ποιούς τρόπους προσπαθούν οι Μακεδόνες της Αλβανίας να διατηρήσουν τα εθνικά τους στοιχεία, όπως εθνική ταυτότητα, γλώσσα, πολιτισμό και παράδοση;

Από το 1991, όταν η Αλβανία άνοιξε τα σύνορά της προς τον υπόλοιπο κόσμο και άρχισαν νέες διαδικασίες εκδημοκρατισμού της χώρας, δημιουργήθηκαν θετικές συνθήκες για να ξαναρχίσουν οι Μακεδόνες να οργανώνονται και να λαμβάνουν μέρος στα πολιτικά δρόμενα της χώρας, ιδιαίτερα σε ότι αφορά τη διατήρηση της εθνικής και θρησκευτικής τους ταυτότητας. Αν και οι δυσκολίες ήταν πολλές, λόγω αντίδρασης πολλών πολιτικών παραγόντων, οι Μακεδόνες κατάφεραν να οργανωθούν και ενωθούν σε περισσότερους πολιτικούς, κοινωνικούς, πολιτιστικούς και άλλους συλλόγους και ενώσεις. Η πρώτη μακεδόνικη οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αλβανία, ιδρύθηκε στις 3 Απριλίου 1991, στο χωριό Πούστετς – Пустец της Μικρής Πρέσπας, με όνομα «Друштво Преспа-Σύλλογος Πρέσπα». Ο αγώνας για τα ανθρώπινα δικαιώματα των Μακεδόνων εξαπλώνεται σε όλη την Αλβανία. Την ίδια χρονιά ιδρύεται στα Τίρανα η πολιτική οργάνωση «Браство-Αδελφότητα» και στην πόλη Κουξ (Βόρεια Αλβανία), το 1992, ιδρύεται ο σύλλογος «Гора-Γκόρα». Επίσης, το 1993, ιδρύεται η πολιτική οργάνωση «МИР-ΜΙΡ», όπου εγγράφονται ως μέλη οι Μακεδόνες της περιοχής Τιράννων και Γκόλο Μπ’ρντο-Голо Брдо, ενώ στις 29.06.2000, στο χωριό Врбник-Β’ρμπνικ, οργανώνονται οι Μακεδόνες με καταγωγή από την Ελλάδα, κάτω από την σκέπη του συλλόγου «МЕД-ΜΕΝΤ». Τον Ιανουάριο του 2009, στα Τίραννα, ιδρύθηκε ο μακεδόνικος σύλλογος «Илинден-Ίλιντεν», ενώ ήδη από το 2002, όλες οι μακεδόνικες οργανώσεις, είχαν λάβει απόφαση σύστασης της Μακεδόνικης Κοινότητας στην Αλβανία. Την περίοδο 1995-2008, εγγράφονται στα μητρώα περισσότερα ιδρύματα όπως το Ίδρυμα Νίκολα Μπέροβσκι, το Ίδρυμα Στέριο Σπάσε, το Κέντρο Εθνικών Ερευνών στα Τίραννα, οι Οργανώσεις των Μακεδόνισσων στην Πρέσπα, Κόρτσσα και Τίραννα, όπως και η ποδοσφαιρική ομάδα «Μακεντόνια» στα Τίραννα. Όλες αυτές οι οργανώσεις και συλλόγοι, με διάφορους τρόπους, προσπαθούν να διαφυλάξουν όλα τα βασικά στοιχεία της ιδιαιτερότητας της μακεδόνικης εθνικής συνείδησης και ταυτότητας και λεως σήμερα έχουν καταφέρει πολλά.

Σ’ότι αφορά ειδικά τη γλώσσα, έγιναν πολλές προσπάθειες διατήρησης και ανάπτυξής της μέσω ραδιοφώνων και εφημερίδων, από τις οποίες κάποιες απέτυχαν αλλά και πολλές κατάφεραν μέχρι και σήμερα να συμβάλουν στον τομέα αυτό. Το 2002, στο Πούστετς – Пустец, άρχισε την εκπομπή του το πρώτο ραδιόφωνο στη μακεδόνικη γλώσσα, με πρόγραμα από τις 7 το πρωί ως τις 8 το βράδι. Λόγω οικονομικών δυσκολιών, το ραδιόφωνο σταμάτησε τη λειτουργία του το 2005. Ήταν μεγάλη η συμβολή του στη διαφύλαξη της μακεδόνικης ταυτότητας και γλώσσας, όπως και στην καθημερινή πληροφόρηση των Μακεδόνων για θέματα που τους αφορούσαν.

Τα τελευταία 10 χρόνια, οι μακεδόνικες οργανώσεις, εκδίδουν εφημερίδες στη μακεδόνικη γλώσσα. Από το 1992 εώς σήμερα, εκδίδεται η εφημερίδα «Преспа-Πρέσπα», ενώ παλαιότερα εκδιδόταν και η εφημερίδα «МИР-ΜΙΡ». Στις πόλεις Πόγκραντετς, Λίμπραντ, Τίραννα και Κόρτσσα, όπως και στην περιοχή Γκόλο Μπ’ρντο, λειτουργεί ένα είδος σχολείου, με την στήριξη του αλβανικού κράτους, για τη εκμάθηση της μακεδόνικης γλώσσας. Επίσης στις πόλεις αυτές ιδρύθηκαν και μακεδόνικες βιβλιοθήκες.

Από το 2000, στη Μικρή Πρέσπα, κάθε χρόνο λαμβάνει μέρος το Πολιτιστικό Φεστιβάλ των Μακεδόνων της Αλβανίας, με συμμετοχή πολλών συλλόγων απ’ όλα τα μέρη της Αλβανίας,  όπου ζουν Μακεδόνες. Στη Μικρή Πρέσπα και στο Γκόλο Μπ’ρντο, όπως και σε πολλές άλλες περιοχές, στις 2 Αυγούστου, γιορτάζεται η εθνική γιορτή των Μακεδόνων Илинден-Ίλιντεν. Επίσης μεγάλη επιτυχία ήταν η τοποθέτηση εκπροσώπου των Μακεδόνων στην Επιτροπή Μειονοτήτων της Κυβέρνησης της Αλβανίας.

Ξεπερνώντας αρκετές από τις δυσκολίες, οι Μακεδόνες, μέσω της οργάνωσης τους «Πρέσπα», το 2003, συμμετήχαν για πρώτη φορά στις δημοτικές εκλογές και κατάφεραν να εκλέξουν δύο συμβούλους και ένα γραμματέα Δήμου. Επίσης θα πρέπει να προσθέσω ότι οι μακεδόνικες οργανώσεις, στον αγώνα τους για ανθρώπινα δικαιώματα, συνεργάζονται επιτυχώς και με οργανώσεις άλλων εθνικοτήτων της Αλβανίας.

Στην Αλβανία υπάρχει μακεδόνικο πολιτικό κόμμα. Πείτε μας λίγα λόγια για το θέμα αυτό.

Εκμεταλευόμενοι την ευκαιρία ίδρυσης κόμματος σε εθνική βάση, οι μακεδόνικες οργανώσεις, στο σύνολό τους, στις 08.06.2005 στα Τίραννα, αποφάσισαν την ίδρυση του πρώτου κόμματος των Μακεδόνων της Αλβανίας, με το όνομα Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση. Σύμφωνα με το πρόγραμμα του κόμματος, η Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση, είναι κόμμα όλων των Μακεδόνων που ζουν στην Αλβανία, ανεξαρτήτως θρησκείας, περιοχής, κουλτούρας, οικονομικής και κοινωνικής σύνθεσης. Βασικ΄πος στόχος του κόμματος αυτού είναι η προστασία και διεκδίκηση των δικαιωμάτων, τα κοινωνικά, πολιτικά και εθνοπολιτισμικά συμφέροντα όλων των υπηκόων της Αλβανίας, οι οποίοι εθνικά αισθάνονται Μακεδόνες και προσδιορίζονται μέσω της μητρικής τους μακεδόνικης γλώσσας, παράδοσης και κουλτούρας, στοιχεία τα οποία τα κληρονομούν και διαφυλάτουν εδώ και αιώνες.

Το κόμμα Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση συμμετήχε στις δημοτικές εκλογές του 2007 με υποψήφιο δήμαρχο για το δήμο Πούστετς, όπου για πρώτη φορά οι Μακεδόνες με δικό τους κόμμα κατέβηκαν στις εκλογές και κατάφεραν να εκλέξουν δήμαρχο τον Έντμοντ Τεμελκο-Едмонт Темелко. Στις βουλευτικές εκλογές του 2009, η Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση συμμετήχε σε συνεργασία με την ένωση κομμάτων «Συμμαχία για Αλλαγες» του Σάλι Μπερίσα, αλλά γνωρίζοντας καλά τον εκλογικό νόμο, ξέραμε από την αρχή ότι ήταν αδύνατο να εκλέξουμε βουλευτή. Για το λόγο αυτό, ο κύριος στόχος του κόμματος ήταν να ανοιχτεί προς όλες τις περιοχές της Αλβανίας και να απομακρύνει το φόβο από τους Μακεδόνες εκείνων των περιοχών που δεν αναγνωρίζονται ως μειονοτικές από το επίσημο κράτος. Μετά τις εκλογές, σε κάθε χωριό της Γκόρα και του Γκόλο Μπ’ρντο, όπως και σε όλες τις μεγαλύτερες πόλεις, ιδρύθηκαν επιτροπές του κόμματος και έτσι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα, στις επόμενες δημοτικές εκλογές να εκλεχτεί Μακεδόνας δήμαρχος και στις περιοχές εκείνες. Μεγάλη επιτυχία ήταν το γεγονός ότι το κόμμα έλαβε ψήφους σε όλες τις περιοχές της Αλβανίας και έτσι αποδείχτηκε ότι Μακεδόνες δεν ζουν μόνο στην περιοχή Μικρης Πρέσπας, όπως επίσημα ισχυρίζεται το αλβανικό κράτος.

Με ποιό τρόπο συμμετέχουν οι Μακεδόνες στην τοπική αυτοδιοίκηση των περιοχών όπου ζουν;

Οι Μακεδόνες της Αλβανίας, κατοικούν κυρίως σε τρεις περιοχές. Μικρή Πρέσπα, Γκόλο Μπ’ρντο και Γκόρα. Εκεί υπάρχουν πέντε δήμοι με μακεδόνικο πληθυσμό και δημάρχους Μακεδόνες. Συγκεκριμένα, το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή το έκανε η νίκη του Έντμοντ Τέμελκο, ο οποίος εκλέχτηκε, το 2007, δήμαρχος του δήμου Πούστετς. Κατα τη διάρκεια της περιόδου αυτής, από την εκλογή του νέου δημάρχου μέχρι και σήμερα, λήφθηκαν συγκεκριμένα μέτρα, με σκοπό τη διαφύλαξη της μακεδόνικης ταυτότητας. Η μακεδόνικη γλώσσα χρησημοποιήται ως δεύτερη υπηρεσιακή γλώσσα, μετά την αλβανική, ενώ το δημοτικό συμβούλιο έχει λάβει αποφάσεις επιστροφής των μακεδόνικων τοπονυμιών, τα οποία είχαν εξαλβανιστεί την περίοδο του Άχμεντ Ζόγκου και Έμβερ Χότζα. Η νομαρχία όμως, δυστυχώς, δεν εγκρίνει τις αποφάσεις αυτές. Για τα θέματα αυτά, συζητήσαμε επίσημα και με τον Σάλι Μπερίσα, ο οποίος μας υποσχέθηκε πως βοηθήσει στην όλη διαδικασία επιστροφής των μακεδόνικων τοπονυμιών. Για το ζήτημα αυτό, τέθηκε θέμα και στην αλβανική βουλή. Επίσης, οδοί και πλατείες του δήμου Πούστετς-Пустец, έλαβαν μακεδόνικα ονόματα προσώπων που άφησαν το σημάδι τους στην ιστορία του μακεδόνικου λαού, όπως Τσαρ Σαμουήλ-Цар Самуил, Γκότσε Ντέλτσσεβ-Гоце Делчев, Γιάνε Σαντανσκι-Јане Садански, Φιλιπ Φτόρι-Филип Втори κ.α. Έχει ληφθεί απόφαση από το Δημοτικό Συμβούλιο, οι πινακίδες των δρόμων να είναι τρίγλωσσες, μακεδόνικα, αλβανικά και αγγλικά.

Ποιές είναι οι σχέσεις σας με τους Μακεδόνες των γειτονικών χωρών και με τη μακεδόνικη διασπορά;

Η Μακεδόνικη Συμμαχία για Ευρωπαική Ολοκλήρωση έχει πολύ καλή συνεργασία με τις μακεδόνικες οργανώσεις των Μακεδόνων της Ελλάδας, Βουλγαρίας, Σερβίας, Κροατίας, Ρουμανίας, Κοσόβου, όπως και με τις οργανώσεις τις μακεδόνικης διασποράς σε Ευρώπη, Αμερική και Αυστραλία. Στις πολιτιστικές μας εκδηλώσεις, τακτικά συμμετέχουν Μακεδόνες από Ελλάδα, Βουλγαρία και Σερβία. Ιδιαίτερα θα ήθελα να τονίσω την συνεργασία με το κόμμα Виножито-Ουράνιο Τόξο, το οποίο μας βοήθησε σημαντικά και μας βοηθάει, ως μέλος της Ελεύθερης Ευρωπαικής Συμμαχίας, να καταστούμε και εμείς μέλος αυτού του μεγάλου ευρωπαικού κόμματος.

Τί μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους Μακεδόνες που ζουν στην Ελλάδα;

Οι Μακεδόνες της Αλβανίας στηρίζουν το δίκαιο αγώνα των Μακεδόνων της Ελλάδας για τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Είναι πολύ σημαντικό, οι Μακεδόνες στην Ελλάδα να στηρίξουν το κόμμα τους, Виножито-Ουράνιο Τόξο, επειδή μόνο έτσι θα καταφέρουν κάποτε να αποκτήσουν τα δικαιώματά τους. Επίσης τους καλώ να μη φοβούνται να δηλώνουν εθνικά Μακεδόνες και να είναι περήφανοι γιαυτό που είναι. Όπως και το σλόγκαν του Виножито, αλλά και της εφημερίδας σας Нова Зора  «Горе главата – Γκόρε γκλάβατα – Ψηλά το κεφάλι».

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

ШΕШТЕВО – ΣΣΕΣΣΤΕΒΟ

Βόρεια από την πόλη της Καστοριάς-Костур, σε απόσταση 10 χιλιομέτρων περίπου, βρίσκεται το μακεδόνικο χωριό Шештево – Σσεσστέβο (Σιδηροχώρι), του δήμου Βιτσίου. Χτισμένο στις πλαγιές του βουνού Биковик-Μπίκοβικ, παρακλάδι του όρους Вичо Планина – Βίτσι, ανάμεσα σε даб-βελανιδιές και бука-οξυές και σε γάργαρα κρύα νερά, σε υψόμετρο 1040 μέτρων, δεσπόζει, με θέα τον κάμπο και τη λίμνη της Καστοριάς-Костур, το πανέμορφο αυτό, μικρό σήμερα, αλλά κάποτε μεγάλο, χωριό, με την μεγάλη και πολυτάραχη ιστορία του. Τα αμέτρητα εγκατελειμένα σπίτια και οι μόλις εκατό κάτοικοί του, μαρτυρούν  για το γεγονός αυτό.

Σε κεντρικό σημείο του χωριού, κάτω από μια μεγάλη βελανιδιά-даб, συναντήσαμε μια παρέα ηλικιωμένων. Οι αφηγήσεις τους ήταν συγκινητικές. Χάρηκαν που θα μπορούσαν να αναφέρουν όλα αυτά που το επίσημο κράτος τους πιέζει να μην λένε.

«Βόρεια το χωριό συνορεύει με το χωριό Вишени-Βίσσενι (Βυσσινιά), βορειοδυτικά με το χωριό Жервени-Ζζέρβενι (Άγιος Αντώνιος), νότια με το Апоскеп-Άποσκεπ (Απόσκεπος), ανατολικά με το Тиолишта-Τιόλισστα (Τοιχιό), νoτιοανατολικά με το Сетома-Σέτομα (Κεφαλάρι) και δυτικά με τα χωριά Горно Дреновени-Γκόρνο Ντρενοβενι (Κρανιώνας) και Црновиште-Τσρνόβισστε (Μαυρόκαμπος). Τις τοποθεσίες, αν και κάποτε ήρθε μια υπάλληλος του κράτους και προσπάθησε να τις μετονομάσει με αριθμούς, τις ονομάζουμε ακόμα με τα μακεδόνικα τους τοπονύμια. Џанева река-Τζζάνεβα ρέκα, Коса Кладанец-Κόσα Κλάντενετς, Градишта-Γκράντισστα, Попасково-Ποπάσκοβο, Шлупков Рид-Σσλούπκοβ Ριντ, Куревца-Κούρεβτσα, Гумништа-Γκούμνισστα, Смилјов Рид-Σμίλιοβ Ριντ, Садевите-Σαντέβιτε κ.α.».

Τους ρωτήσαμε για το παρελθόν του χωριού.

«Το 1902 το χωριό είχε 890 κάτοικους. Εδώ, την ίδια χρονιά(27.02.1902),έγινε η πρώτη μάχη των Μακεδόνων Επαναστατών εναντίων των Τούρκων όπου σκοτώθηκε η δασκάλα Василка Андреева-Βασίλκα Αντρέεβα και ο βοεβόδας Кузо-Κούζο, από το χωριό Загоричани-Ζαγκορίτσσανι (Βασιλειάδα). 117 ένοπλους κόμιτι είχε το χωριό κατα τη διάρκεια της Επανάστασης του Ίλιντεν. Ανάμεσά τους ο Атанас Петров Жервенаркин-Άτανας Πέτροβ Ζζερβενάρκιν, ο οποίος ήταν υπέυθυνος για όλη την περιοχή Καστοριάς-Костурско και ένας από τους ήρωες του χωριού, ο Христо Попов-Χρίστο Πόποβ, ο οποίος, το 1907, μαζί με άλλους 5 συγχωριανούς και 32 από άλλα χωριά της περιοχής, έπεσαν ηρωικά στη μάχη του Ножот-Νόζζοτ (Μαχαιριού), κοντά στην πόλη Πρίλεπ-Прилеп της Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Συνολικά 44 κόμιτι του χωριού έδωσαν τη ζωή τους για την απελευθέρωση της Μακεδονίας από την τούρκικη σκλαβιά».

«Την περίοδο του 1913, το χωριό είχε 22.000 αιγοπρόβατα και αυτή, μαζί με τα αμπέλια, ήταν η κύρια ασχολία των κατοίκων. Το 1917 οι ελληνικές αρχές, μας κατέσχεσαν 4.000 ζωντανά για να ταḯσουν το γαλλικό στρατό που βρισκόταν στην περιοχή. Την ίδια περίοδο, όπως και σε όλα σχεδόν τα μακεδόνικα χωριά, έλαβε μέρος μια τραγικωμική κατάσταση, όπου οι νεοεγκατεστηθούσσες ελληνικές αρχές συγκέντρωναν όλους τους κατοίκους (μέχρι και γέρους 85-90 χρονών) και τους έστελναν στο σχολείο για να μάθουν να μιλάνε ελληνικά. Ντροπή. Εάν κάποιος τολμούσε να μιλήσει μακεδόνικα, εκτός του ξύλου, τιμωρούταν και με πρόστιμο 9,5 δραχμών ανα λέξη. Πολλά λεφτά τότε».

«Μεγάλη ήταν και η συμμετοχή μας στον εμφύλιο πόλεμο, όπου αγωνιστήκαμε στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού για τα δικαιώματά μας ως Μακεδόνες. 50 νεκρούς είχαμε. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο ηρωικός θάνατος του Ване Доров Малков-Βάνε Ντόροβ Μάλκοβ, ο οποίος σε μάχη στο Γράμμο, για να μην πέσει στα χέρια του Κυβερνητικού στρατού, προτίμησε να πέσει στο γκρεμό. Από 800, μετά το τέλος του εμφυλίου μείναμε 250 κάτοικοι και αργότερα άλλοι 100 έφυγαν μετανάστες στο εξωτερικό. 230 παιδιά βρήκαν καταφύγιο στις τότε ανατολικές χώρες και πολύ μικρός αριθμός κατάφερε να επιστρέψει, μετά από πολύ κόπο και ρουσφέτι, επειδή δεν ήταν ‘Έλληνες το γένος’. Γιαυτό και βλέπετε τα περισσότερα σπίτια του χωριού εγκατελειμένα. Όλες οι οικογένειες του χωριού θρηνούν τουλάχιστον από ένα δικό τους. Πολλές οικογένειες δεν υπάρχουν πλέον στο χωριό. Επώνυμα όπως Попов-Πόποβ, Владов-Βλάντοβ, Вељов-Βέλιοβ, Кољов-Κόλιοβ και πολλά άλλα εξαφανίστηκαν. Περιττό   να προσθέσουμε ότι όλα μας τα ονόματα και επώνυμα, όπως και όλων των Μακεδόνων στην Ελλάδα, αλλάχτηκαν και ελληνοποιήθηκαν».

«Επίσης ενδιαφέρον είναι να αναφέρουμε και για κάποιους Шештевчани-Σσεσστέβτσσανι (Σιδηροχωρίτες), οι οποίοι με τον τρόπο τους έγραψαν ιστορία. Ο Шештоварев-Σιστοβάρης είχε μαγαζί με γούνες στη Γενεύη και εκεί γνωρίστηκε και παντρεύτηκε την κόρη του γνωστού ηθοποιού Τσάρλι Τσάπλιν. Ο Илија Цветков-Ίλια Τσβέτκοβ πέθανε το 1959 σε ηλικία 120 χρονών. Όλες οι εφημερίδες της Ελλάδας έγραψαν τότε για το γεγονός. Επίσης αξίζει να αναφερθεί και η Љупка Рондова-Λιούπκα Ρόντοβα, γνωστή σήμερα τραγουδίστρια στη Βουλγαρία, όπου βρέθηκε μετά τον εμφύλιο και δεν μπορεί να επιστρέψει».

«Στο χωριό έχουμε τέσσερις εκκλησίες. Свети Танас-Άγιος Αθανάσιος, η οποία γκρεμίστηκε και ξαναχτίστηκε επι χούντας επειδή όπως έλεγαν ‘’και τα κεραμίδια βουλγάριζαν’’, Свети Никола-Άγιος Νικόλαος, όπου συνήθως λειτουργεί για κηδείες, Свети Димитрија-Άγιος Δημήτριος και Свети Илија-Προφήτης Ηλίας. Οι λιγοστοί κάτοικοι του χωριού σήμερα ασχολούνται κυρίως με την κτηνοτροφία (3000 αιγοπρόβατα), τη γούνα και κάποιοι με τους οπορώνες. Δεν έχουμε σχολείο και τα παιδιά αναγκάζονται να πηγαίνουν στην Καστοριά-Костур».

«Είμαστε περίφανοι που έχουμε Πολιτιστικό Σύλλογο, ο οποίος διοργανώνει κάθε 19-20 Ιουλίου  εκδηλώσεις με μακεδόνικους χορούς και τραγούδια και πλήθος επισκεπτών. Πρέπει με κάθε τρόπο, όλοι μας να διατηρήσουμε τη μακεδονικότητά μας».

Καθαρός αέρας, υπέροχο πράσινο τοπίο, παραδοσιακοί ξενώνες, γραφικές ταβέρνες, καλοσυνάτοι άνθρωποι. Αξίζει να το επισκευτείτε.

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

ЛАЗАР ПОП ТРАЈКОВ-ΛΑΖΑΡ ΠΟΠ ΤΡΑΪΚΟΒ (1878 – 1903)

Στη μακεδόνικη εθνική ιστοριογραφία ο Лазар Поп Трајков συμβολίζει τον επαναστάτη, τον πατριώτη, το δάσκαλο, τον ιδεολόγο και ποιητή, μια προσωπικότητα η οποία δεν έμεινε μόνο στη μνήμη των κατοίκων του Костур-Καστοριάς, αλλά και σε ολόκληρο το μακεδόνικο λαό. Γεννήθηκε στο μακεδόνικο χωριό Д’мбени (Костурско)-Ντ’μπενι (Δενδροχώρι Καστοριάς), το οποίο στις αρχές του 20ου αιώνα είχε περίπου 1700 κάτοικους. Τη βασική εκπαίδευση την τελείωσε στο χωριό του, την προγυμνασιακή στην πόλη Костур-Καστοριά και έπειτα εγγράφτηκε στο γυμνάσιο αρρένων του Солун-Θεσσαλονίκης «Свети Кирил и Методиј-Άγιος Κύριλλος και Μεθόδιος». Στη Θεσσαλονίκη-Солун, όπου τον καιρό εκείνο ήταν το κέντρο του μακεδόνικου εθνικοαπελευθερωτικού κινήματος, ο Λάζαρ γνώρισε την επαναστατική δράση ως μέλος του ΒΜΡΟ. Κατα τη διάρκεια των καλοκαιριών, όταν δεν είχε δηλαδή μαθήματα,μαζί με τον Κούζο Στέφοβ-Кузо Стефов από το χωριό Загоричани-Βασιλειάδα Καστοριάς, ξεκίνησε να εξαπλώνει την επαναστατική ιδέα απελευθέρωσης της Μακεδονίας από τον τούρκικο ζυγό, πρώτα στο χωριό του και έπειτα στα υπόλοιπα χωριά της Корешта- Κορέστεια και Пополе-Πόπολε. Το 1899 αποφοιτεί από το γυμνάσιο και διορίζεται δάσκαλος στο χωριό του.

Με την επιστροφή του στα μέρη του, ενδίδεται, παράλληλα με το λειτούργημα του δασκάλου, στην επαναστατική δράση. Το Ιούλιο του 1899, μαζί με το Μάνολ Ρόζοβ-Манол Розов από το χωριό Бобишта-Μπόμπισστα Καστοριάς, εκτελούν δύο μεγαλοεμπόρους της περιοχής, συνεργάτες των Τούρκων. Ήταν το πρώτο χτύπημα του ΒΜΡΟ στην περιοχή της Καστοριάς-Костурско. Το επόμενο έτος (1900), συνέχισε να διδάσκει στο χωριό του, αλλά σε μία περιοδεία του στο χωριό  Черешница-Τσσερέσσνιτσα, οι τούρκικες αρχές τον συνέλαβαν. Κλείστηκε σε φυλακή του Костур-Καστοριάς, όπου παρέμεινε για τρεις μήνες και έπειτα μεταφέρθηκε στην Корча-Κόρτσσα (Αλβανίας), όπου δικάστηκε και καταδικάστηκε σε δύο χρόνια φυλάκισης. Πολλές φορές το ΒΜΡΟ προσπάθησε να τον απελευθερώσει, αλλά δεν τα κατάφερε.

Κατα το διάστημα της παραμονής του στη φυλακή, το ΒΜΡΟ συνέχισε να αναπτύσεται στην περιοχή με τους ίδιους γοργούς ρυθμούς. Συστάθηκε η πρώτη επαναστατική μαχητική ομάδα με αρχηγό τον Κότε-Коте από το χωριό Рулје-Ρούλιε (Κώτας Καστοριάς), ο οποίος αργότερα εξαγοράστηκε από τον Έλληνα Μητροπολίτη Καραβαγγέλη με το ποσό των δέκα τουρκικών λιρών και άρχισε να δρα για τα συμφέροντα της ελληνικής προπαγάνδας. Την περίοδο εκείνη σκότωσαν Τούρκους αξιωματούχους, οι οποίοι συνεχώς  βιαιοπραγούσαν και τρομοκρατούσαν τον ειρηνικό μακεδονικό πληθυσμό. Συνέβησαν και οι πρώτες μάχες μεταξύ των μακεδόνικων ένοπλων ομάδων (Чети-Τσσέτι) και του τούρκικου στρατού. Ιδιαίτερα διακρίθηκαν οι βοεβόντες (οπλαρχηγοί) Васил Чакаларов-Βάσιλ Τσσακαλάροβ και Пандо Кљашев-Πάντο Κλιάσσεβ, οι δυο τους από το χωριό Смрдеш-Σμάρντεςς (Κρυσταλλοπηγή), Лазар Москов-Λάζαρ Μόσκοβ από το Д’мбени-Ντ’μπενι, Митре Влашето-Μίτρε Βλάσσετο από το χωριό Кономлади-Κονόμλαντι (Μακροχώρι Καστοριάς) και άλλοι πολλοί τοπικοί επαναστάτες. Κατα τη διάρκεια της περιοδείας του Гоце Делчев-Γκότσε Ντέλτσσεβ στην περιοχή (φθινόπωρο/χειμώνας 1901), αποφασίστηκε ο Поп Трајков να είναι ο υπεύθυνος του ΒΜΡΟ της ευρύτερης περιοχής και ως την αποφυλάκισή του, την ιδιότητα αυτή θα την είχε ο Михаил Николов-Μίχαηλ Νίκολοβ. .

Ο Лазар Поп Трајков, μετά την αποφυλάκισή του, συνέχισε ενεργά την επαναστατική του δράση στην περιοχή Костурско-Καστοριάς. Εκτός από την εντατική προετοιμασία του πληθυσμού για την επικείμενη επανάσταση εναντίων των Τούρκων, ο Λάζαρ ενεργά ασχολήθηκε και με τον αγώνα ενάντια στη βουλγαρική και ελληνική προπαγάνδα. Την περίοδο πριν την επανάσταση του Ίλιντεν-Илинден, οι Μακεδόνες επαναστάτες της περιοχής, με αρχηγούς τους Поп Трајков, Чакаларов και Кљашев, προσπάθησαν πολλές φορές να διαλύσουν την ομάδα του Κότε, ο οποίος ανοιχτά πλέον δούλευε για τον Καραβαγγέλη. Υπήρχε η απόφαση της ηγεσίας της τοπικής επιτροπής για την εξαρθρωσή του και ζητούταν ο τρόπος υλοποίησής της.

Στις 31 του Μάη 1903 έλαβε μέρος η θρυλική μάχη μεταξύ των Μακεδόνων επαναστατών και του τούρκικου στρατού στην τοποθεσία Локвата и Вињарот (Λόκβατα ι Βίνιαροτ- Η λιμνούλα και ο οινοποιός) η οποία βρίσκεται ανάμεσα στα χωριά Смрдеш-Κρυσταλλοπηγή, Д’мбени-Δενδροχώρι και Габреш-Γκάμπρεςς-Γαύρος. Την ημέρα εκείνη, 70 Μακεδόνες με τους βοεβόντες Лазар Поп Трајков, Васил Чакаларов-Βάσιλ Τσσακαλάροβ και Пандо Кљашев-Πάντο Κλιάσσεβ, συγκρούστηκαν με 600 Τούρκους στρατιώτες. Η μάχη κράτησε όλη την ημέρα. Ο στρατός επανελημένα προσπάθησε να διασπάσει τις γραμμές των επαναστατών, χωρίς θετικό αποτέλεσμα. Σκοτώθηκαν 14 Μακεδόνες, ενώ οι απώλειες των Τούρκων ανέρχονταν στους 200 νεκρούς. Μόλις έπεσε το σκοτάδι, οι επαναστάτες αποχώρησαν από την τοποθεσία. Αυτή η μάχη θεωρείται μία από τις αγριότερες και πλέον αιματηρές της περιόδου πριν της επανάστασης του Ίλιντεν.

Στις 2 Αυγούστου 1903, ξεκίνησε η Επανάσταση του Ίλιντεν, στην οποία οι Μακεδόνες αγωνίζονταν εναντίων της τούρκικης σκλαβιάς πέντε αιώνων, με σκοπό τη δημιουργία δικού τους μακεδονικού κράτους. Ο Поп Трајков ενεργά συμμετείχε στις μάχες με την ένοπλη ομάδα του και είχε εκλεχθεί μέλος της επαναστατικής ηγεσίας του Костурско-Καστοριάς. Κατα τη διάρκεια της επανάστασης του Ίλιντεν, στην περιοχή Καστοριάς υπήρχαν πάνω από 2000 ένοπλοι επαναστάτες, οι οποίοι, υπο την ηγεσία θαρραλαίων βοεβόντων, μεταξύ των οποίων και του Λάζαρ, κατάφεραν να ελευθερώσουν μεγάλο αριθμό χωριών, όπως και τις κωμοπόλεις Κλεισούρα και Νέβεσκα-Νυμφαίο. Στις αρχές του Σεπτέμβρη, ομάδα 600 επαναστατών, θπο την ηγεσία των Поп Трајков, Манол Розов και Иван Попов, κατευθύνθηκε προς το Лерин-Φλώρινα όπου κατέστρεψε την σιδηροδρομική γραμμή και έπειτα πήγε στο Кајмакчалан-Καϊμάκτσαλαν.Στις 3 Σεπτεμβρίου, η ομάδα αυτή, συγκρούστηκε με τον τούρκικο στρατό πάνω από το χωριό Пожарско-Πόζζαρσκο-Λουτράκι Αριδαίας, όπου σκοτώθηκε ο Розов και μετά από αρκετές μάχες στην περιοχή αυτή, το μεγαλύτερο μέρος των επαναστατών επέστρεψε στο Костурско. Ο Λάζαρ μαζί με τον Πόποβ και 120 επαναστάτες, αναχώρησε για το Μαρίοβο (περιοχή της Δημ.της Μακεδονίας), όπου ενώθηκαν με την ομάδα του Πρίλεπ-Прилеп, των βοεβόντων Ѓорче Петров-Γκιόρτσσε Πέτροβ και Пере Тошев-Πέρε Τόσσεβ. Εκεί πάρθηκε η απόφαση να διακοπεί η σιδηροδρομική γραμμή Лерин – Воден (Φλώρινα-Έδεσσα), αλλά αυτό δεν έγινε επειδή σκληρά συγκρούστηκαν με τον τούρκικο στρατό. Η μάχη αυτή, που ήταν και η τελευταία μεγάλη μάχη της Επανάστασης του Ίλιντεν, έγινε στις 15 Οκτωβρίου κοντά στο χωριό Чаниште-Τσσάνισστε (περ.Μαρίοβο). Οι επαναστάτες κατάφεραν να ξεφύγουν από το τουρκικό κλειό, αλλά σκοτώθηκαν 5 κόμιτι. Ο Поп Трајков τραυματίστηκε βαριά στο στόμα. Αν και είχε τη δυνατότητα να φύγει για να θεραπευτεί στη Βουλγαρία, προτίμησε να επιστρεψει στο Костурско και να βοηθήσει το μακεδόνικο λαό μετά το τέλος της επανάστασης.

Μόλις επέστρεψε, απευθύνθηκε στον Κότε, τον οποίο προηγουμένωνς δύο φορές είχε συγχωρήσει (το Φεβρουάριο του 1902 και στην έναρξη της επανάστασης) για την συνεργασία του με τον Καραβαγγέλη. Έλπιζε ότι ο Κότε θα κρατούσε το λόγο του, που είχε δώσει κατα την έναρξη του ξεσηκωμού. Ο Κότε όμως, για το ποσό των 50 λιρών, τις οποίες του έδωσε και πάλι ο Καραβαγγέλης, σκότωσε τον Поп Трајков, του έκοψε το κεφάλι και ως λάφυρο, το έστειλε στο Μητροπολίτη. Με τον τρόπο αυτό έσβησε η ζωή του εικοσιπεντάχρονου Лазар Поп Трајков, ο οποίος άφησε πίσω του τεράστιο έργο για το μακεδόνικο λαό.

ЛОКВАТА И ВИЊАРИ

Λόκβατα ι βίνιαρι – Η λιμνούλα και οι οινοποιοί

Το ποίημα ’Локвата и Вињари’ γράφτηκε από το Лазар Поп Трајков. Αφιερώθηκε στους 14 Μακεδόνες που ηρωικά έπεσαν στη μάχη με τον τούρκικο στρατό στις 31 του Μάη 1903. Ο Поп Трајков έγραψε το ποίημα μόλις 21 μέρες μετά το γεγονός αυτό. Λόγω της μάχης που έλαβε μέρος στην τοποθεσία Локвата и Вињари, του βουνού Малимади-Μαλίμαντι, κάθε χρόνο, ο μακεδόνικος πληθυσμός των Κορεστίων-Корештата, επισκεπτόταν το μέρος και τον τάφο των σκοτωμένων Μακεδόνων. Υπήρχε και μνημείο μέχρι και το 1913 το οποίο καταστράφηκε από τις ελληνικές αρχές. Παρακάτω ακολουθούν αποσπάσματα του ποιήματος και στα ελληνικά, σε ελεύθερη μετάφραση.

Нестаната уште од ноќните сништи             Αξύπνητη ακόμα, από τα νυχτερινά όνειρα

јуначка чета, во раните зори,                         η γενναία ομάδα, στην αφώτιστη αυγή

пред сонце да пекне, рој куршуми пиштат  πριν να βγει ο ήλιος,σμάρι σφαιρών σφυρίζει

и пукот ги стресе високи гори                         και ο ήχος τραντάζει τα ψηλά βουνά

Се истури грмеж од стражите предни          Ξεχύθηκε βροντή από τις μπροστινές σκοπιές

и купишта Турци попаѓаа тука,                      και σωροί Τούρκων έπεσαν εδώ,

се прснаа сите, исплашени, бедни,              διαλύθηκαν όλοι, φοβισμένοι, κακόμοιροι

штом Ура се зачу, штом четата спука.         Μόλις το Ούρα ακούστηκε, μόλις η ομάδα

πυροβόλησε

…….                                                                      ………..

За одмазда жедна сплотената чета             Για εκδίκηση διψασμένη η ενωμένη ομάδα

со куршуми бие, со зборови гласи:               με σφαίρες χτυπάει, με λέξεις φωνάζει:

„Тиранството долу! Со слобода света         «Κάτω η τυρρανία! Με ιερή ελευθερία

македонска земјо, прославена да си!…“     μακεδονική γη, δοξασμένη να ‘σαι!»…

И четири часа во жештина летна                 Και τέσσερις ώρες στην καλοκαιρινή ζέστη

планините ечат и бојните труби,                  τα βουνά αντηχούν και οι πολεμικές τρομπέτες

и екот страшен со викот се сретна,              και ο τρομερός ήχος με τις ιαχές συναντήθηκε

во усои горски со одек се губи.                     σε ψηλά δάση και με την ηχώ χάνεται

Македонци, ние без среќа сме биле           Μακεδόνες, εμείς χωρίς τύχη είμαστε

во оваа борба со душманот пален               σ’αυτήν τη μάχη με τον έρημο εχθρό

но венец на слава пак ние сме свиле          αλλά στεφάνι της δόξας πάλι φτιάξαμε

пред светот на подлост и гнасен и кален. σ’αυτόν τον κόσμο τον ύπουλο και αηδιαστικό.

………                                                                       ………….

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

Мирка Гинова-Μίρκα Γκίνοβα (1916-1946)

Μεταξύ των πολλών Μακεδόνισσων γυναικών που διακρίθηκαν κατα καιρούς στη Μακεδονία της Ελλάδας, ξεχωριστή θέση κατέχει η Мирка Гинова-Μίρκα Γκίνοβα. Γεννήθηκε το 1916 στο χωριό Русилово-Воденско-Ρουσίλοβο Βόντενσκο (Ξανθόγεια Ν.Πέλλας). Το επαναστατικό της πνεύμα που αναπτύχθηκε μέσα της, είχε ρίζες από το επαναστατικό παρελθόν επι εποχής της επανάστασης του Ίλιντεν-Илинден του πατέρα της, Костантин Гинов-Κοσταντιν Γκίνοβ. Τα παιδικά της χρόνια τα πέρασε πολύ δύσκολα, επειδή πολύ νωρίς, όταν ακόμα ήταν δύο χρονών, έχασε τη μητέρα της. Το δημοτικό σχολείο το τελείωσε στο χωριό Катраница-Κατράνιτσα (Πύργοι Πτολεμαίδας), έπειτα τελείωσε τη σχολή νοικοκυρών στο Воден και Лерин και στο τέλος αποφοίτησε από τη σχολή δασκάλων του Κостур-Καστοριά. Πριν το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο εργάστηκε ως δασκάλα στα χωριά Кутугери-Κουτούγκερι (Καισαριανα Ν.Πέλλας) και В’лкојанево-Βαλκογιάνεβο (Λύκοι Ν.Πέλλας).

Η επίθεση του ιταλικού και αργότερα και του γερμανικού κατοχικού στρατού στην Ελλάδα, έδωσε την ώθηση στη Μίρκα, ενεργά να ενταχθεί στο λαικό-απελευθερωτικό κίνημα του μακεδόνικου και ελληνικού λαού, στα πλαίσια του ελληνικού κράτους. Έγινε μέλος του κομμουνιστικού κόμματος της Ελλάδας και στην οργάνωση της νεολαίας ΕΠΟΝ της επιτροπής της περιοχής του Острово-Άρνισσα Ν.Πέλλας. Κατα τη διάρκεια του 1943 βρισκόταν στις περιοχές των βουνών Кожув-Κόζζουβ και Кајмакчалан-Καιμάκτσσαλαν, όπου και ήρθε σε επαφή με τις μακεδόνικες παρτιζάνικες μονάδες από την άλλη πλευρά των συνόρων. Η δημιουργία της Μακεδονικής Ταξιαρχίας στα πλαίσια του ΕΛΑΣ, ώθησε τη Гинова να επιδείξει τις δυνατότητες της και με το όνομά της να βοηθήσει στη μαζική ένταξη των Μακεδόνων σ’αυτή την πολεμική μονάδα. Διακρίθηκε στη μάχη της τοποθεσίας Μούαρεν-Αν, ανάμεσα στο χωριό Острово και το Воден, στις 2 Αυγούστου 1944.

Στην πρώτη συνδιάσκεψη του Народно ослободителниот фронт-НОФ (Λαικού Απελευθερωτικού Μετώπου), στις 20 Ιουνίου 1945, η Μίρκα εκλέχτηκε ως μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου και υπεύθυνη για ζητήματα γυναικών. Με δική της πρωτοβουλία εξαπλώθηκαν τα δίκτυα του НОФ και АФЖ (Антифашистички фронт на жените-Αντιφασιστικό μέτωπο γυναικών), στα χωριά του Воден.

Στις 6 Ιουλίου 1946, στην τοποθεσία Куса-Κούσα και Долга Ливада-Ντόλγκα Λίβαντα, κοντά στο δάσος του χωριού Почеп-Πότσσεπ (Μαργαρίτα Ν.Πέλλας), οι αγωνιστές και τα πολιτικά στελέχη του НОФ και του ΚΚΕ, περικυκλώθηκαν από τον κυβερνητικό στρατό. Οι ομάδες των παρτιζάνων είχαν περίπου 60 αγωνιστές και πολέμησαν εναντίων του εχθρού, ο οποίος είχε 400 στρατιώτες. Λόγω της μεγάλης διαφοράς δυνάμεων, η ηγεσία, με υπεύθυνη τη Μίρκα, αποφάσισε να υποχωρήσει μέρος της ηγεσίας και των μαχητών προς το χωριό Старо В’лкојанево-Παλιό Βαλκογιάνεβο, αλλά κάτω από ανεξήγητες συνθήκες, η ομάδα κατευθύνθηκε προς αλλού. Κατα τη διάρκεια της υποχώρησης, η Μίρκα μαζί με άλλους εννέα, αιχμαλωτίστηκαν.

Στη φυλακή του Воден η  Мирка Гинова βασανίστηκε με το πιο θηριώδη τρόπο. Την έθαψαν στη γη μέχρι το κεφάλι, της έβαζαν βελόνες στα νύχια και την έσερναν στους δρόμους του Воден με σκοπό να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό. Στις 23 Ιουλίου του 1946, οι φυλακισμένοι μεταφέρθηκαν στο Πρώτο δημοτικό σχολείο Γιαννιτσών-Ениџе Вардар και εκεί έγινε η δίκη κεκλεισμένων των θυρών. Η Μίρκα Γκίνοβα καταδικάστηκε σε θάνατο και η απόφαση υλοποιήθηκε στα νεκροταφεία της πόλης από το κυβερνητικό εκτελεστικό απόσπασμα. Η είδηση του θανάτου της μεταφέρθηκε από το πρακτορείο ειδήσεων associated press και από το ραδιοφωνικό σταθμό «Ελεύθερη Ελλάδα». Η Мирка Гинова ήταν η πρώτη γυναίκα που καταδικάστηκε σε θάνατο με πυροβολισμό στην Ελλάδα, λόγω πολιτικής δράσης. Οι εθνικά Μακεδόνες της Ελλάδας τιμούν τη μνήμη της ακόμα και σήμερα και τραγουδούν το γνωστό τραγούδι «Тихо Мирка си заспала-Τίχο Μίρκα σι ζασπάλα-Ήσυχα η Μίρκα αποκοιμήθηκε».

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

Васка Илиева – Βάσκα Ιλίεβα.

Η Васка Илиева-Βάσκα Ιλίεβα γεννήθηκε στις 21 Δεκεμβρίου του 1923, στην συνοικία Чаир-Τσσάιρ, στα Σκόπια-Скопје, της Δημοκρατίας της Μακεδονίας-Република Македонија, από οικογένεια μουσικών. Ο πατέρας της, Тодор Бошков Велков – Τόντορ Μπόσσκοβ Βέλκοβ ήταν γνωστός гајдаџија-γκαϊτατζής και ο παππούς της, μουσικός και αυτός, καταγόταν από το Кукуш-Κιλκίς. Η Βάσκα ξεκίνησε την μουσική της καριέρα πριν το 1950, στο κρατικό πολιτιστικό σύλλογο χορών και τραγουδιών Танец – Τάνετς (που σημαινει πρωτοχορευτής). Λόγω του αξεπέραστου στυλ ερμηνείας και της υπέροχης φωνής της, η Βάσκα πολύ σύντομα έγινε δημοφιλής, όχι μόνο στην Δημοκρατία της Μακεδονίας, αλλά και σε ολόκληρη την τότε Γιουγκοσλαβία, τη Βουλγαρία, την Ελλάδα και παντού όπου ζούσαν Μακεδόνες. Πολλοί ήταν αυτοί που έλεγαν ότι η φωνή της μόνο με τον ήχο της γκάιντας μπορεί να συγκριθεί. Δεν υπάρχει Μακεδόνας που να αγαπάει τα μακεδόνικα παραδοσιακά τραγούδια και να μην έχει ακούσει τις ανεπανάληπτες ερμηνείες της Βάσκα όπως Кога падна Јане, Земјо Македонска, Крушево абер пристигна, Нико мејанџико, Излегол Невен Пејо, Сестра брата моли, Песна за селото Буф, Невесто Стојанице, Не плачи мајко не жали  και πολλές πολλές άλλες. Μεγάλη επιτυχία είχαν  και τα ντουέτα της με τον επίσης θρυλικό, Αλεξάνταρ Σαρίεβσκι – Александар Сариевски. Είχε κάνει ανα καιρούς, πολλές περιοδίες σε όλες τις μεριές του πλανήτη και στο ρεπερτόριο της είχε πάνω από 800 τραγούδια. Βραβεύτηκε για την προσφορά της στον παγκόσμιο πολιτισμό από πολλές ευρωπαικές χώρες με το Μετάλλιο της Τιμής. Οι εθνικά Μακεδόνες της Ελλάδας, είχαν την ευκαιρία να την απολαύσουν στο πανηγύρι του Овчарани-Μελίτη το 1996, όπως και στο χωριό Нисије-Νησί (Воден- Έδεσσας), ένα χρόνο νωρίτερα. Αποκαλούταν ως «Βασίλισσα», «Ζωντανός θρύλος» και «Πρεσβευτής» του μακεδόνικου τραγουδιού. Η Васка Илиева, παρ’όλη τη δόξα και τις τιμές που έλαβε, ήταν πάντα μια σεμνή και καλοσυνάτη κυρία, η «τέτκα Βάσκα», όπως συνήθΙζε να αυτοαποκαλείται. Απεβίωσε στις 4 του Μάη (όπως και ο Гоце Делчев) του 2001, ευχόμενη να βρεθεί κάποιος άλλος να συνεχίσει το έργο της. Η Βάσκα μπορεί να πέθανε, αλλά τα τραγούδια της ζουν ακόμα στις καρδιές όλων των Μακεδόνων ανα τον κόσμο.

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΣΤΟ КРУШАРИ-ΑΜΠΕΛΙΕΣ

Μακεδόνικα τραγούδια και χοροί, πολύ καλή ορχήστρα, πλήθος κόσμου…Όλα άψογα. Το μόνο ‘ψεγάδι’-ενώ την ίδια στιγμή, πολιτικός της περιοχής δήλωνε την σημαντικότητα των πολιτιστικών ανταλλαγών- ήταν η άρνηση των ελληνικών αρχών να επιτρέψουν την είσοδο και την συμμετοχή χορευτικού από την Στρούμιτσα-Струмица της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, το οποίο ήταν προσκαλεσμένο από το πολιτιστικό σύλλογο του χωριού. ΓΙΑΤΙ ΑΡΑΓΕ; Τί έχει να φοβηθεί το ελληνικό κράτος από χορούς και τραγούδια;  Μήπως φοβάται να μη ξαναβγεί στην επιφάνεια η καταπιεσμένη μακεδόνικη ταυτότητα των κατοίκων της περιοχής; Μήπως φοβάται ότι κάποιοι θα αρχίσουν να αναρωτιούνται; Μήπως ;;;

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

Το ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΟΜΙΛΟΥΜΕΝΕΣ ΓΛΩΣΣΕΣ, η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ του γραφείου  αυτού και το ΟΥΡΑΝΙΟ ΤΟΞΟ, συνεργάστηκαν στην επανέκδοση του ABECEDAR-БУКВАР, ενός αλφαβηταρίου της Μακεδόνικης γλώσσας, το οποίο για πρώτη φορά εκδόθηκε από το ελληνικό κράτος το 1925 (υπάρχει στην Εθνική Βιβλιοθήκη,στα ξενόγλωσσα έντυπα με αριθμό : Γλωσς.1HC/-α), και προοριζόταν για την εκμάθησή της από τους Μακεδόνες στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά δεν έφτασε ποτέ στα χέρια τους.

Το ελληνομακεδόνικο αυτό λεξικό αποτελεί έργο του Βάσκο Κάρατζζα (1923-2005), Μακεδόνα από το χωριό Ντάμπενι-Δενδροχώρι(Κόστουρσκο-Καστοριάς), ο οποίος ως πολιτικός πρόσφυγας έζησε και απεβίωσε στην πόλη Σκόπιε της Δημ.της Μακεδονίας. Λίγο πριν το θάνατό του συγγραφέα, προσφέρθηκε ως πνευματική κληρονομιά από το δημιουργό του στο Ουράνιο Τόξο, για να εκδοθεί στην Ελλάδα. Το βιβλίο αυτό, μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί πολιτική απάντηση στην ελληνική καθεστωτική άποψη περί ανύπαρκτης μακεδόνικης γλώσσας.

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΤΟΥ ΜΗΝΑ – АНЕГДОТА НА МЕСЕЦОТ

Πριν μερικά χρόνια (πραγματικό συμβάν), ομάδα της κρατικής τηλεόρασης, έκανε περιοδεία στα χωριά της Πρέσπας ερευνώντας το ποιά κανάλια εκπέμπονται στην περιοχή. Έτσι ένας δημοσιογράφος ρώτησε μία γριούλα από τα χωριά εκείνα: «Γιαγιάκα τί κανάλια πιάνετε εδώ στην περιοχή;». Και η γριούλα με σπαστά ελληνικά απάντησε: «Ένα ελληνικό και δύο δικά μας»!!!

Пред неколку години, екипа на грчката државна телевизија, вршеше истражување во преспанските села, прашувајки кои канали се фаќаат таму. Така, еден новинар праша една бабичка од тие села: ,,Бабо, какви канали фаќате тука?,, И бабичката одговори: ,,Еден грчки и два наши,,!!!

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

ΓΝΩΡΙΖΕΤΕ ΟΤΙ….. ДАЛИ ЗНАЕТЕ ДЕКА…..

ΤΟ ΝΑ ΦΑΣ ΕΝΑ ΜΗΛΟ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΑΠΟ ΕΝΑ ΚΑΦΕ ΓΙΑ ΝΑ ΚΡΑΤΗΘΕΙΣ ΞΥΠΝΙΟΣ.

АКО ИЗЕДЕШ ЕДНО ЈАБОЛКО Е ПОЕФИКАСНО ОД КАФЕ ЗА ДА ОСТАНЕШ БУДЕН

ΤΟ ΜΟΝΟ ΖΩΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΟΡΑΣΗ ΣΧΕΔΟΝ ΙΔΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΣΤΕΡΙ,ΟΛΑ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΒΛΕΠΟΥΝ ΑΣΠΡΟΜΑΥΡΑ

ЕДИСТВЕНОТО ЖИВОТНО КОЕ ИМА ВИД СКОРО КАКО НА ЧОВЕКОТ Е ГУЛАБОТ. СИТЕ ДРУГИ ЖИВОТНИ ГЛЕДААТ ЦРНОБЕЛО

200 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ ΑΝΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΜΟΙΡΑΖΟΝΤΑΙ ΤΟΝ ΜΙΣΟ ΠΛΟΥΤΟ ΤΗΣ ΓΗΣ,ΟΛΟΙ ΟΙ ΥΠΟΛΟΙΠΟΙ ΤΟΝ ΑΛΛΟ ΜΙΣΟ

200 ФАМИЛИИ ГО ДРЖААТ 50% ОД СВЕТСКОТО БОГАСТВО, А СИТЕ ОСТАНАТИ ДРУГОТО 50%

Ο ΤΣΑΡΛΙ ΤΣΑΠΛΙΝ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΕ ΣΕ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΓΙΑ ΣΩΣΙΕΣ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΒΓHΚΕ ΤΡΙΤΟΣ

ЧАРЛИ ЧАПЛИН УЧЕСТВУВАШЕ НА КОНКУРС ЗА НЕГОВИ ДВОЈНИЦИ И ГО ДОБИ ТРЕТОТО МЕСТО

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΜΕ..ΣΟΦΙΑ

Ο Νεσρεντίν Χότζα πήγε κάποτε σ’ένα παζάρι και πλησίασε ένα πλήθος ανθρώπων, το οποίο παρακολουθούσε κάποιον που πουλούσε ένα πουλί για 50 δουκάτα. Παραδίπλα, ένας πωλητής πουλούσε κότες για 5 δουκάτα. Δεν μπορούσε ο Χότζα να καταλάβει γιατί τόση μεγάλη διαφορά.
Ρώτησε, λοιπόν, τον πωλητή, τί πουλί ήταν αυτό που κόστιζε 50 δουκάτα.

-«Αυτό το πουλί έχει ταλέντο» απάντησε ο πωλητής.

-«Τί ταλέντο έχει;» ρώτησε ο Νεσρεντίν.

-«Αυτό το πουλί το λένε παπαγάλο και ξέρει να μιλάει».

Μετά από αυτό, ο Χότζα πήγε αμέσως στο σπίτι του και πήρε από το κοτέτσι μία γαλοπούλα. Επέστρεψε στο παζάρι και άρχισε να φωνάζει δυνατά

-«Αυτό το πουλί που βλέπετε κοστίζει μόνο 100 δουκάτα»!!!

Όλοι οι παρευρισκόμενοι και περισσότερο ο πωλητής του παπαγάλου, παραξενεύτηκαν.

-«Χότζα, πολλά δεν είναι για μια γαλοπούλα;» τον ρώτησε ο πωλητής.

-«Αλλά και εσύ πουλάς τον παπαγάλο 50 δουκάτα»

-«Ναι, αλλά ο παπαγάλος μου μιλάει»!

-«Αν είναι έτσι, τότε η γαλοπούλα μου σκέφτεται»!

δεν επιτρέπονται τα σχόλια

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)