Όπως είναι η ζωή ενός λαού, έτσι είναι και το τραγούδια του, λένε γνώστες του θέματος και έχουν μάλλον απόλυτο δίκιο. Το ίδιο συμβαίνει και με τους Μακεδόνες, όπου αυτοί και αν ζουν. Τα περισσότερα τραγούδια του μακεδόνικου λαού, μιλάνε για βάσανα, διωγμούς, πόνο και ξενιτιά. Από την περίοδο της Επανάστασης του Ίλιντεν, το μεσοπόλεμο, τον Εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα, όπως και πολλά νεότερα τραγούδια. Ακόμα και τα τραγούδια που αναφέρονται στην αγάπη και τον έρωτα, πάντοτε έχουν μέσα τους τόνο νοσταλγίας, χωρισμού, αλλά και σύνορα, απαγορεύσεις, καταπίεση, μακρυνές χώρες. Τα στοιχεία αυτά είναι παρόντα και στα τραγούδια που γράφτηκαν από Μακεδόνες μετανάστες σε Καναδά, Αυστραλία και Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Χώρες όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες Μακεδόνες, από όλη τη γεωγραφική Μακεδονία. Όλα σχεδόν τα τραγούδια μιλούν για τους διωγμούς των Μακεδόνων από τις ελληνικές αρχές, την απαγόρευση της μακεδόνικης γλώσσας, την απαγόρευση επιστροφής στις πατρικές εστίες.

Παρακάτω δίνονται δύο τραγούδια που έχουν γραφτεί από Μακεδόνες μετανάστες σε Αυστραλία και Καναδά. Το πρώτο λέγεται  ЛЕРИНСКИТЕ  СЕЛА  (Λερίνσκιτε σέλα-τα χωριά της Φλώρινας) και έχει γραφτεί από τον Павле Новачковски-Πάβλε Νοβάτσσκοβσκι, ο οποίος ζει στη Μελβούρνη της Αυστραλίας και κατάγεται από το χωριό Битуше,Леринско – Μπίτουσσε, Λέρινσκο (Παρόρι Φλώρινας). Πρωτοτραγουδήθηκε από τη νεαρή τραγουδίστρια Малена Шомева-Μαλένα Σσόμεβα, επίσης κάτοικο Αυστραλίας και με καταγωγή από το χωριό Негочани,Леринско – Νεγκότσσανι,Λέρινσκο (Νίκη Φλώρινας). Το δεύτερο τραγούδι έχει τίτλο  ИМЕТО  МАКЕДОНСКО  (Ίμετο Μακέντονσκο-Το Μακεδόνικο Όνομα) και έχει γραφτεί από τον Ристо Кљашев-Ρίστο Κλιάσσεβ, κάτοικο Καναδά, με καταγωγή από το χωριό Буф,Леринско – Μπουφ,Λέρινσκο (Ακρίτας Φλώρινας) και πρωτοτραγουδήθηκε από την ορχήστρα του Τορόντο-Καναδά, Boys From Bouf – Μπόις Φρομ Μπουφ-Τα παιδιά από το Μπούφ), μια από τις καλύτερες μακεδόνικες ορχήστρες σήμερα.

ИМЕТО МАКЕДОНСКО

Во далечна илјада

девесто и тринаеста

Граница ја подели

нашата татковина

Имиња променија,

јазикот забранија,

не мачеа, не страмеа,

дури да не истераат.

Рефрен

Сега сме во туѓина,

во слободна Канада

Нема да се плашиме

мајчин јазик да зборваме,

во наша црква си верваме

и гордо ќе го носиме

Името македонско

Дојдовме како селани,

со куфер во раце и без пари

Си најдовме работи

и брзо станавме граѓани

Буф, Герман и Баница,

ни останаја во соништа,

со убави спомени

за времиња поминати

Рефрен х 2

ΙΜΕΤΟ ΜΑΚΕΝΤΟΝΣΚΟ

Βο νταλέτσσνα ίλιαντα

ντέβεστο ι τρινάεστα,

γκράνιτσα ια πόντελι

νάσσατα τατκόβινα.

Ίμινια προμένια,

ιάζικοτ ζαμπράνια,

νε ματσσέα, νε στραμέα,

ντούρι ντα νε ιστέραατ.

Ρεφρέν

Σέγκα σμε βο τούγκινα,

βο σλομπόντνα Κάναντα,

νέμα ντα σε πλάσσιμε

μάιτσσιν ιάζικ ντα ζμπόρβαμε,

βο νάσσα τσρκβα σι βέρβαμε

ι γκόρντο κε γκο νόσιμε

Ίμετο μακέντονσκο

Ντόιντοβμε κάκο σέλανι,

σο κούφερ βο ράτσε ι μπεζ πάρι,

σι νάιντοβμε ράμποτι

ι μπρζο στάναβμε γκράγκιανι.

Μπουφ, Γκέρμαν ι Μπάνιτσα,

νι οστανάια βο σόνισστα,

σο ούμπαβι σπόμενι

ζα βρέμινια πομίνατι.

Ρεφρέν х 2

ΤΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΟΝΟΜΑ

Το μακρυνό χίλια

εννιακόσια δεκατρία,

σύνορα χώρισαν

την πατρίδα μας .

Ονόματα αλλάξαν,

τη γλώσσα απαγόρεψαν,

μας βασάνιζαν, μας ντρόπιαζαν,

μέχρι να μας διώξουν.

Ρεφραίν

Τώρα είμαστε στην ξενιτιά,

στον ελεύθερο Καναδά.

Δεν φοβόμαστε πλέον

τη μητρική μας γλώσσα να μιλάμε,

στη δική μας εκκλησία πιστεύουμε

και περήφανα  φέρουμε

το μακεδόνικο όνομα.

Ήρθαμε σαν χωρικοί,

με βαλίτσα στα χέρια και χωρίς χρήματα,

βρήκαμε δουλείες

και σύντομα γίναμε πολίτες.

Το Μπουφ (Ακρίτας), το Γκέρμαν (Άγιος Γερμανός)

και η Μπάνιτσα (Βεύη),

μας έμειναν στα όνειρα,

με όμορφες αναμνήσεις

για καιρούς περασμένους.

Ρεφραίν х 2

ЛЕРИНСКИТЕ СЕЛА

Поминале стара мајко тешки години

кога си остави села лерински.

Душа плаче никој нема да ме разбере

никој нема ниту рака да ми подаде

Овчарани, Песочница, Арменоро

Горничево, Крпешина, Забрдени

Петораци, Росен, Лаген, Турије

Блаца, Неред, Кучкојни, Бапчор, Лажени

Далеку од родна земја, од мој роден крај

мајчин јазик уште сакам да си зборувам.

Како и да ја напишаа историјата

Господ знае, јас сум чедо на Македонија.

Овчарани, Песочница, Арменоро

Горничево, Крпешина, Забрдени

Петораци, Росен, Лаген, Турије

Блаца, Неред, Кучкојни, Бапчор, Лажени

Срце носам роден крај, села лерински!

ΛΕΡΙΝΣΚΙΤΕ ΣΕΛΑ

Πομινάλε στάρα μάικο τέσσκι γκόντινι,

κόγκα σι οστάβι σέλα λέρινσκι.

Ντούσσα πλάτσσε, νίκοϊ νέμα ντα με ράζμπερε,

Νίκοϊ νέμα νίτου ράκα ντα μι πόνταντε.

Οβτσσάρανι, Πεσότσσνιτσα, Αρμένορο

Γκορνίτσσεβο, Κρπέσσινα, Ζαμπρντενι

Πετόρατσι, Ρόσεν, Λάγκεν, Τούριε

Μπλάτσα, Νέρεντ, Κουτσσκόινι, Μπάπτσσορ, Λάζζενι

Ντάλεκου οντ ρόντνα ζέμια, οντ μόι ρόντεν κράι,

μάιτσσιν ιάζικ ούσστε σάκαμ ντα σι ζμπόρουβαμ.

Κάκο ι ντα ια ναπίσσαα ιστορίατα,

Γκόσποντ ζνάε, ιάς σουμ τσσέντο να Μακεντόνια.

Οβτσσάρανι, Πεσότσσνιτσα, Αρμένορο

Γκορνίτσσεβο, Κρπέσσινα, Ζαμπρντενι

Πετόρατσι, Ρόσεν, Λάγκεν, Τούριε

Μπλάτσα, Νέρεντ, Κουτσσκόινι, Μπάπτσσορ, Λάζζενι

Σ΄ρτσε νόσαμ ρόντεν κράι, σέλα λέρινσκι!

ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΟΥ ΛΕΡΙΝ (ΦΛΩΡΙΝΑΣ)

Περάσαν γριά μητέρα δύσκολα χρόνια,

όταν άφησα τα χωριά του Λέριν (Φλώρινας).

Η ψυχή κλαίει, κανείς δεν υπάρχει να με καταλάβει,

κανείς δεν υπάρχει ούτε χέρι να μου απλώσει.

Μελίτη, Αμμοχώρι, Αρμενοχώρι

Κέλλη, Ατραπός, Λόφοι

Τριπόταμος, Σιταριά, Τριανταφυλλιά, Κορυφή

Οξυά, Πολυπόταμο, Πέρασμα, Ποιμενικό, Μεσονήσι

Μακριά από την πατρίδα, από την πατρική εστία,

τη μητρική γλώσσα ακόμα θέλω να μιλάω.

Όπως και να έγραψαν την ιστορία,

ο Θεός ξέρει, εγώ είμαι παιδί της Μακεδονίας.

Μελίτη, Αμμοχώρι, Αρμενοχώρι

Κέλλη, Ατραπός, Λόφοι

Τριπόταμος, Σιταριά, Τριανταφυλλιά, Κορυφή

Οξυά, Πολυπόταμο, Πέρασμα, Ποιμενικό, Μεσονήσι

Στην καρδιά μου φέρω την πατρική μου εστία,

τα χωριά του Λέριν (Φλώρινας)!

Το τραγούδι  ЛЕРИНСКИТЕ СЕЛА, έτσι όπως το εκτελεί το γνωστό μακεδόνικο συγκρότημα Лерински Билбили – Λερίνσκι Μπίλμπιλι – Αηδόνια της Φλώρινας, μπορείτε να το απολαύσετε στο ίντερνετ , στη διεύθυνση:  http://www.youtube.com/watch?v=C9rPdGBWpvE&feature=related

Το τραγούδι ИМЕТО МАКЕДОНСКО, έτσι όπως πρωτοτραγουδήθηκε από το συγκρότημα Boys From Bouf, μπορείτε να το απολαύσετε στο ίντερνετ, στη διεύθυνση:

http://www.youtube.com/watch?v=-JEDhCx9eoI

Οι γεροντότεροι συχνά λένε ότι ζεστός χειμώνας σημαίνει άγονη χρονιά. Ή ότι εάν εμφανιστούν μύγες το Φεβρουάριο, ο Μάρτης θα είναι χιονισμένος. Με τις κλιματικές αλλαγές, κάποια πράγματα έχουν αλλάξει, αλλά οι παλιές…μετεωρολογικές ειδήσεις έχουν ακόμη ενδιαφέρον. Παρακάτω δίνονται μερικές μόνο προβλέψεις για κάθε μήνα του έτους…(οι ημερομηνίες των γιορτών είναι σύμφωνα με το παλιό ημερολόγιο)

ЈАНУАРИ – ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ
*Ако има трева во јануари, ќе ја нема во мај – άκο ίμα τρέβα βο Ιανουάρι, κε νέμα βο Μάι – εάν έχει χορτάρι τον Ιανουάριο, δεν θα έχει το Μάη.
*Зелен Божиќ носи Бел Велигден – Ζέλεν Μπόζζικ νόσι μπελ Βέλιγκντεν – πράσινα Χριστούγεννα φέρνουν λευκό Πάσχα

ФЕВРУАРИ – ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ
*Ако мачката во февруари се сонча, во март пак ќе се „залепи“ за печката – άκο μάτσσκατα βο Φεβρουάρι σε σόντσσα, βο Μαρτ πακ κε σε ,,ζάλεπι,, ζα πέτσσκατα – εάν η γάτα το Φεβρουάριο λιάζεται, το Μάρτιο πάλι θα ,,κολλήσει,, στην σόμπα

МАРТ – ΜΑΡΤΙΟΣ
*Снежниот март е лош за лозјето – σνέζζνιοτ Μαρτ ε λοςς ζα λόζιετο – ο χιονισμένος Μάρτης είναι κακός για το αμπέλι.
*Ако во март се појават штрк и кукавици, пролетта ќе биде топла – άκο βο Μάρτ σε πόιαβατ σστρκ ι κουκάβιτσι, πρόλετα κε μπίντε τόπλα – εάν το Μάρτιο εμφανιστεί πελαργός και κούκοι, η άνοιξη θα είναι ζεστή.

АПРИЛ – ΑΠΡΙΛΙΟΣ
*Ако времето е убаво во април, во мај ќе се расипе – άκο βρέμετο ε ούμπαβο βο Άπριλ, βο Μάι κε σε ράσιπε – εάν ο καιρός είναι καλός τον Απρίλιο, το Μάη θα χαλάσει.
*Влажен април значи сув јуни – βλάζζεν Άπριλ ζνάτσσι σουβ Ιούνι – υγρός Απρίλης σημαίνει ξερός Ιούνης.

МАЈ – ΜΑΗΣ
*Ако дабот се раззелени пред Ѓурѓовден, годината ќе биде плодна – άκο ντάμποτ σε ραζέλενι πρεντ Γκιούργκιοβντεν, γκοντίνατα κε μπίντε πλόντνα – εάν η βελανιδιά πρασινίσει πριν του Αγίου Γεωργίου, η χρονιά θα είναι γόνιμη.

ЈУНИ – ΙΟΥΝΙΟΣ
*Дождливиот јуни ќе го расипе цело лето – ντοζζλίβιοτ Ιούνι κε γκο ράσιπε τσέλο λέτο – ο βροχερός Ιούνης θα χαλάσει όλο το καλοκαίρι.
*Сув јуни носи добро вино – σουβ Ιούνι νόσι ντόμπρο βίνο – ξερός Ιούνης φέρνει καλό κρασί.

ЈУЛИ – ΙΟΥΛΙΟΣ
*Ако на Св. Прокопие (21.5) врне, цела година ќе биде лоша – άκο να Σβέτι Προκόπιε (21.5) βρνε, τσέλα γκοντίνα κε μπίντε λόσσα – εάν του Αγίου Προκοπίου (21.5) βρέχει, όλη η χρονιά θα είναι κακή.

АВГУСТ – ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ
*Каков што е август на почетокот, така ќе биде и на крајот – κάκοβ ε Άβγκουστ να ποτσσέτοκοτ τάκοβ κε μπίντε ι να κράιοτ – όπως είναι ο Αυγουστος στην αρχή έτσι θα είναι και στο τέλος.
*Ако мравките во август повисоки кули градат, претскажуваат остра зима – άκο μράβκιτε βο Άβγκουστ ποβίσοκι κούλι γκράντατ, πρετσκαζζούβαατ όστρα ζίμα – εάν τα μυρμήγκια τον Αύγουστο ψηλότερους πύργους χτίζουν, προβλέπουν σκληρό χειμώνα.

СЕПТЕМВРИ
*Ако Крстовден (27.9) е наоблачен, в зима ќе има снег. Ако е ведар, ќе има мраз – άκο Κρστοβντεν (27.9) ε ναόμπλατσσεν, βο ζίμα κε ίμα σνεγκ. Άκο ε βένταρ κε ίμα μραζ – εάν του Τιμίου Σταυρού (27.9) έχει συννεφιά, το χειμώνα θα έχει χιόνια. Αν είναι ξαστεριά, θα έχει παγους.

ОКТОМВРИ – ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ
*Во октомври мора да има 10 топли денови – βο Οκτόμβρι τρέμπα ντα ίμα 10 τόπλι ντένοβι – τον Οκτώβριο πρέπει να έχει 10 ζεστές μέρες.
*Ако на Св.Лука (31.10) на стоката им се свиткани нозете, ќе има студена зима – άκο να Σβέτι Λούκα (31.10) να στόκατα ιμ σε σβίτκανι νόζετε, κε ίμα στούντενα ζίμα – εάν του Αγίου Λουκά (31.10) στα ζωντανά τα πόδια τους είναι διπλομένα, θα έχει κρύο χειμώνα.

НОЕМВРИ – ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ
*Ако грми во ноември, идната година ќе биде плодна – άκο γκρμι βο Νοέμβρι, ίντνατα γκόντινα κε μπίντε πλόντνα – εάν βροντάει το Νοέμβριο, η επόμενη χρονιά θα είναι γόνιμη.
*Ако е на Митровден (8.11) ведро, зимата ќе биде сува и мразовита – άκο ε να Μίτροβντεν (8.11) βέντρο, ζίματα κε μπίντε σούβα ι μραζόβιτα – εάν του Αγίου Δημητρίου (8.11) είναι ξαστεριά, ο χειμώνας θα είναι ξερός και παγωμένος.

ДЕКЕМВРИ – ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ
*Ако на Св. Андреј (13.12) паѓа снег, ќе ги земи посевите и овошките – άκο να Σβέτι Άντρεϊ (13.12) πάγκια σνεγκ, κε γκι ζέμι ποσέβιτε ι οβόσσκιτε – εάν του Αγίου Αντρέα (13.12) πέφτει χιόνι, θα πάρει μαζί του τα σπαρμένα και τα οπωρικά.

А бре Ѓоре, лажго Ѓоре

А бре Ѓоре, Ѓоре, лажго Ѓоре,
абре Ѓоре, лажго Ѓоре,
кога уста ќе отвориш море,
мора лага да прозбориш,
кога уста ќе затвориш, море,
тогај нова лага кроиш.

А бре Ѓоре, Ѓоре, лажго Ѓоре,
абре Ѓоре, лажго Ѓоре,
на моми се фалиш, збориш море,
дека имаш нова куќа,
а ти немаш ни копшара море,
а камо ли нова куќа.

А бре Ѓоре, Ѓоре, лажго Ѓоре,
абре Ѓоре, лажго Ѓоре,
на моми се фалиш, збориш море,
дека имаш врана коња,
а ти немаш ни магаре море,
а камоли врана коња.

А бре Ѓоре, Ѓоре, лажго Ѓоре,
абре Ѓоре, лажго Ѓоре,
на моми се фалиш, збориш море,
дека имаш триста овци,
а ти немаш триста вошки, море,
а камо ли триста овци.

Α μπρε Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε

Α μπρε Γκιόρε, Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
άμπρε Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
κόγκα ούστα κε οτβόριςς μόρε
μόρα λάγκα ντα προζμπόριςς
κόγκα ούστα κε ζατβόριςς μόρε
τόγκαςς νόβα λάγκα κρόιςς.

Α μπρε Γκιόρε, Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
άμπρε Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
να μόμι σε φάλιςς, ζμπόριςς μόρε
ντέκα ίμαςς νόβα κούκια
α τι νέμαςς νι κοπσσάρα μόρε
α κάμο λι νόβα κούκια.

Α μπρε Γκιόρε, Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
άμπρε Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
να μόμι σε φάλιςς, ζμπόριςς μόρε
ντέκα ίμαςς βράνα κόνια
α τι νέμαςς νι μαγκάρε μόρε
α καμό λι βράνα κόνια.

Α μπρε Γκιόρε, Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
άμπρε Γκιόρε, λάζζγκο Γκιόρε
να μόμι σε φάλιςς, ζμπόριςς μόρε
ντέκα ίμαςς τρίστα όβτσι
α τι νέμαςς τρίστα βόσσκι, μόρε
α καμό λι τρίστα όβτσι.

Α βρε Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε

Α βρε Γκιόρε, Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε 
α βρε Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε
όταν στόμα θα ανοίξεις
πρέπει ψέμα να πεις
όταν στόμα θα κλείσεις
τότε νέο ψέμα ετοιμάζεις

Α βρε Γκιόρε, Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε
α βρε Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε
στις κοπέλες παινεύεσαι και λες
ότι έχεις καινούριο σπίτι
ενώ εσύ δεν έχεις ούτε τσαντίρι
πόσο μάλλον καινούριο σπίτι.

Α βρε Γκιόρε, Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε
α βρε Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε
στις κοπέλες παινεύεσαι και λες
ότι έχεις μαύρο άλογο
ενώ εσύ δεν έχεις ούτε γαϊδούρι
πόσο μάλλον μαύρο άλογο.

Α βρε Γκιόρε, Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε
α βρε Γκιόρε, ψεύτη Γκιόρε
στις κοπέλες παινεύεσαι και λες
ότι έχεις τριακόσια πρόβατα
ενώ εσύ δεν έχεις τριακόσιες ψείρες
πόσο μάλλον τριακόσια πρόβατα.

Όπως έχουμε αναφέρει και σε προηγούμενα τεύχη, η μακεδόνικη παράδοση περιλαμβάνει τεράστιο αριθμό τραγουδιών. Τραγούδια αγάπης, τραγούδια πατριωτικά, νοσταλγίας, αγώνων, εξύμνησης ηρώων κ.α. Εξέχουσα θέση μεταξύ αυτών καταλαμβάνουν και τα χιουμοριστικά τραγούδια, τραγούδια σάτιρας, τα οποία προκαλούν το γέλιο εξιστορώντας διάφορα περιστατικά ή ελλατώματα ατόμων. Το παραπάνω χιουμοριστικό παραδοσιακό μακεδόνικο τραγούδι μπορείτε να το απολαύσετε μέσω ίντερνετ, στη διεύθυνση: http://pesna.org/song.php?id=744

Την εποχή πριν την εμφάνιση του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης, όπως και του ηλεκτρικού ρεύματος, οι πρόγονοί μας, μετά από ολοήμερη εργασία, μαζεύονταν τα βράδια γύρω από τη φωτιά ή το τζάκι και η κύρια διασκέδαση τους αποτελούταν από αφηγήσεις ιστοριών, αινιγμάτων, τραγουδιών, όπως και συζητήσεις σχετικά με τα γεγονότα της ημέρας. Με τον τρόπο αυτό ενημερώνονταν, ψυχαγωγούνταν και επίσης μετέδιδαν οι γεροντότεροι την σοφία τους στους νεότερους. Παρακάτω παρουσιάζονται μερικά αινίγματα εκείνης της εποχής, ένα πολύ μικρό μέρος των χιλιάδων που σώζονται ακόμη και σήμερα.

• Среде море петлица (папок) – σρέντε μόρε πέτλιτσα (πάποκ) – στη μέση της θάλασσας κουμπί (αφαλός)
• Нема ниту раце ниту нозе, а по таван се качува (чад) – νέμα νίτου ράτσε νίτου νόζε, α πο τάβαν σε κάτσσουβα (τσσαντ) – δεν έχει ούτε χέρια ούτε πόδια και στο ταβάνι ανεβαίνει (καπνός)
• Црн го клаваш, црвен го вадиш (ќумур) – τσ΄ρν γκο κλάβαςς, τσ΄ρβεν γκο βάντιςς (κιούμουρ) – μαύρο το βάζεις, κόκκινο το βγάζεις (κάρβουνο)
• Бесна кучка во шума лае (секира) – μπέσνα κούτσσκα βο σσούμα λάε (σέκιρα) – λυσσασμένη σκύλα στο δάσος γαυγίζει (τσεκούρι)
• Долу корка, горе корка, среде зелена ливада (зелник) – ντόλου κόρκα, γκόρε κόρκα, σρέντε ζέλενα λίβαντα (ζέλνικ) – πάνω κόρα, κάτω κόρα, στη μέση πράσινο λιβάδι (πίτα)
• Долго како јаже, драска како маче (капина) – ντόλγκο κάκο ιάζζε, ντράσκα κάκο μάτσσε (κάπινα) – μακρύ σαν σύρμα, γρατσουνάει σαν γατάκι (βατομουριά)
• Трева коси, трева расте (коса) – τρέβα κόσι, τρέβα ράστε (κόσα) – χόρτο κόψε, χόρτο μεγαλώνει (μαλλιά)
• Црвен вол над куќа лежи (месечина) – τσ΄ρβεν βολ ναντ κούκια λέζζι (μεσέτσσινα) – κόκκινο βόδι πάνω από το σπίτι ξαπλώνει (φεγγάρι)
• Во една бочва и вино и ракија, а не се мешаат (јајце) – βο έντνα μπότσσφα ι βίνο ι ράκια, α νε σε μέσσαατ (ιάιτσε) – σε ένα βαρέλι και κρασί και τσίπουρο και δεν ανακατεύονται (αυγό)
• Падна пиле од Бога, со чорапче на нога (пчела) – πάντνα πίλε οντ Μπόγκα, σο τσσόραπτσσε να νόγκα (πτσσέλα) – έπεσε πουλάκι από το Θεό με καλτσάκι στο πόδι (μέλισσα)
• Заби има, не е прасе, уста нема, трева пасе (срп) – ζάμπι ίμα, νε ε πράσε, ούστα νέμα, τρέβα πάσε (σ΄ρπ) – δόντια έχει, δεν είναι γουρουνάκι, στόμα δεν έχει, χόρτο βοσκάει (δρεπάνι)
• Студен Петко на чатија седи (снег) – στούντεν Πέτκο να τσσάτια σέντι (σνεγκ) – κρύος Πέτκο στην στέγη κάθεται (χιόνι)
• Од човек поголемо, од кокошка помало (шапка) – οντ τσσόβεκ πογκόλεμο, οντ κόκοσσκα πόμαλο (σσάπκα) – από άνθρωπο μεγαλύτερο, από κότα μικρότερο (καπέλο)
• Одрано теле во село рика (тапан) – όντρανο τέλε βο σέλο ρίκα (τάπαν) – γδαρμένο μοσχάρι στο χωριό μουγκρίζει (νταούλι)
• Одрано јаре во село пишти (гајда) – όντρανο ιάρε βο σέλο πίσστι (γκάιντα) – γδαρμένο κατσικάκι στο χωριό τσιρίζει (γκάιντα)
• Печен или варен, за пред царот арен (костен) – πέτσσεν ίλι βάρεν, ζα πρεντ τσάροτ άρεν (κόστεν) – ψητό ή βραστό, και για το βασιλιά καλό (κάστανο)
• Сите жени на пазар, еден маж со нив (кокошки и петел) – σίτε ζζένι να πάζαρ, έντεν μαζζ σο νιβ (κόκοσσκι ι πέτελ) – όλες οι γυναίκες στο παζάρι, ένας άντρας μαζί τους (κότες και κόκορας)
• Без него не можеме, од него бегаме, а со него се дружиме (оган) – μπεζ νέγκο νε μόζζεμε, οντ νέγκο μπέγκαμε, α σο νέγκο σε ντρούζζιμε (όγκαν) – χωρίς αυτό δεν μπορούμε, από αυτό φεύγουμε και με αυτό κάνουμε παρέα (φωτιά)
• Убава Ленка на четири гласа пее (виолина) – ούμπαβα Λένκα να τσσέτιρι γκλάσα πέε (βιολίνα) – όμορφη Ελένη με τέσσερις φωνές τραγουδά (βιολί)
• Сив сокол врисна, цело поле стисна (ветер) – σιβ σόκολ βρίσνα, τσέλο πόλε στίσνα (βέτερ) – γκρίζο γεράκι τσίριξε, όλος ο κάμπος έσφιξε (άνεμος)
• Што е тоа што водата може да го запали (вар) – σστο ε τόα σστο βόντατα μόζζε ντα γκο ζάπαλι (βαρ) – τί είναι αυτό που το νερό μπορεί να το ανάψει (ασβέστης)
• Дење ноќе оди, а на место стој (саат) – ντένιε νόκιε όντι, α να μέστο στόι (σάατ) – μέρα νύχτα περπατά και στο ίδιο μέρος στέκεται (ρολόι)
• Околу бука шарена змија (појас) – όκολου μπούκα σσάρενα ζμία (πόιας) – γύρω από οξυά χρωματιστό φίδι (ζωνάρι)
• Од еден извор два кладенци (нос) – οντ έντεν ίζβορ ντβα κλάντεντσι (νος) – από μια πηγή δύο βρύσες (μύτη)
• Десет браќа во една кошула (лук) – ντέσετ μπράκια βο έντνα κόσσουλα (λουκ) – δέκα αδέρφια σε ένα πουκάμισο (σκόρδο)
• Ни рало, ни мотика, а ора и копа (крт) – νι ράλο, νι μότικα, α όρα ι κόπα (κ΄ρτ) – ούτε άρωτρο, ούτε τσάπα, αλλά οργώνει και σκάβει (τυφλοπόντικας)

ПАРА БЕРИ КИСЕЛЕЦ

Пара бери киселец

Мице ора в градина

Пара бери киселец

Мице ора в градина

Рефрен:

Паро ле, севдо ле

севдо ле, Паро ле

срцево ми го изгоре.

Дај ми Паро киселец

усте да си оладам

Дај ми Паро киселец

усте да си оладам

Рефрен

На ти Мице киселец

усте да си оладиш

На ти Мице киселец

усте да си оладиш

Рефрен

Јас не сакам киселец

тук ти сакам устето

Јас не сакам киселец

тук ти сакам устето

Рефрен

ΠΑΡΑ ΜΠΕΡΙ ΚΙΣΕΛΕΤΣ

Πάρα μπέρι κίσελετς

Μίτσε όρα β΄γκράντινα

Πάρα μπέρι κίσελετς

Μίτσε όρα β΄γκράντινα

Ρεφραίν :

Πάρο λε, σέβντο λε

σέβντο λε, Πάρο λε

σ΄ρτσετο μι γκο ίζγκορε.

Ντάι μι Πάρο κίσελετς

Ούστε ντα σι όλανταμ

Ντάι μι Πάρο κίσελετς

Ούστε ντα σι όλανταμ

Ρεφραίν

Να τι Μίτσε κίσελετς

Ούστε ντα σι όλαντιςς

Να τι Μίτσε κίσελετς

Ούστε ντα σι όλαντιςς

Ρεφραίν

Ιάς νε σάκαμ κίσελετς

Τουκ τι σάκαμ ούστετο

Ιάς νε σάκαμ κίσελετς

Τουκ τι σάκαμ ούστετο

Ρεφραίν

Η ΠΑΡΑ ΜΑΖΕΥΕΙ ΞΙΝΟΧΟΡΤΟ

Η Πάρα μαζεύει ξινόχορτο

ο Μίτσε οργώνει στον κήπο

Η Πάρα μαζεύει ξινόχορτο

ο Μίτσε οργώνει στον κήπο

Ρεφραίν :

Πάρα, ερωτικέ καημέ μου

ερωτικέ καημέ μου, Πάρα

την καρδιά μου έκαψες.

Δώσε μου Πάρα ξινόχορτο

το στόμα μου να δροσίσω

Δώσε μου Πάρα ξινόχορτο

το στόμα μου να δροσίσω

Ρεφραίν

Ορίστε Μίτσε ξινόχορτο

το στόμα σου να δροσίσεις

Ορίστε Μίτσε ξινόχορτο

το στόμα σου να δροσίσεις

Ρεφραίν

Εγώ δεν θέλω ξινόχορτο

αλλά θέλω το στόμα σου

Εγώ δεν θέλω ξινόχορτο

αλλά θέλω το στόμα σου

Ρεφραίν

Το  ,,Пара бери киселец,,  είναι ένα παραδοσιακό ερωτικό μακεδόνικο τραγούδι, το οποίο ακόμη και σήμερα χορεύεται και τραγουδιέται σε όλα τα μέρη όπου ζουν Μακεδόνες. Χαρακτηριστικό τραγούδι, το οποίο μας δείχνει πώς στην ουσία έκαναν ,,φλερτ,, οι προγόνοι μας, εάν δεν τους προλάβαιναν οι стројници – στρόινιτσι (προξενήτρες).

Μπορείτε να το απολαύσετε και στο ίντερνετ, στη διεύθυνση: http://www.youtube.com/watch?v=AcuycNsa44c

ЗАЈДИ ЗАЈДИ ЈАСНО СОНЦЕ

Зајди, зајди,

јасно сонце,

зајди, помрачи се.

И ти,

јасна ле месечино,

бегај, удави се.

Црнеј, горо,

црнеј, сестро,

двајца  да црнејме,

Ти за твоите лисја ле,

горо,

јас за мојта младост.

Твоите лисја,

горо сестро,

пак ќе ти се вратат,

Мојта младост,

горо ле, сестро,

нема да се врати.

ΖΑΪΝΤΙ  ΖΑΪΝΤΙ  ΙΑΣΝΟ  ΣΟΝΤΣΕ

Ζάιντι ζάιντι ιάσνο σόντσε,

ζάιντι, πομράτσσι σε.

Ι τι ιάσνα λε μεσετσσίνο,

μπέγκαϊ, ουντάβι σε.

Τσάρνεϊ γκόρο, τσάρνεϊ σέστρο,

ντβάιτσα ντα τσαρνέιμε.

Τι ζα τβόιτε λίσια λε, γκόρο,

ιάς ζα μόιτα μλάντοστ.

Τβόιτε λίσια, γκόρο σέστρο

πακ κε τι σε βράτατ.

Μόιτα μλάντοστ, γκόρο λε, σέστρο,

νέμα ντα σε βράτι.

ΔΥΣΕ  ΔΥΣΕ  ΕΥΔΙΑΚΡΙΤΕ  ΗΛΙΕ

Δύσε δύσε

ευδιάκριτε ήλιε,

δύσε, σκοτείνιασε.

Και εσύ

ευδιάκριτο φεγγάρι,

φύγε, πνίξου.

Μαύρισε δάσος,

μαύρισε αδερφή μου*

οι δυό μας να μαυρίζουμε.

Εσύ για τα φύλλα σου,

δάσος,

εγώ για τα νιάτα μου.

Τα φύλλα σου,

δάσος αδερφή μου,

πάλι θα σου επιστρέψουν

Τα νιάτα μου

δάσος, αδερφή μου

δεν θα επιστρέψουν.

*Αναφέρεται το δάσος ως αδερφή, επειδή η λέξη στη μακεδόνικη γλώσσα είναι γένους θηλυκού (гора – γκόρα-δάσος  ή  шума-σσούμα-δάσος).

Το τραγούδι γράφτηκε και τραγουδήθηκε από τον φημισμένο Μακεδόνα καλλιτέχνη Александар Сариевски – Αλεξάνταρ Σαρίεβσκι, πριν από περίπου εξήντα χρόνια. Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα έγινε γνωστό σε όλα τα Βαλκάνια και σε όλα τα μέρη του κόσμου όπου ζουν Μακεδόνες. Τραγουδήθηκε και τραγουδιέται από πολλούς καλλιτέχνες και διασκευή του με τεράστια επιτυχία είχε κάνει και το αστέρι της Μακεδονικης μουσικής Тоше Проески-Τόσσε Πρόεσκι.  Είναι γραμμένο με βάση ένα παλιό παραδοσιακό λαϊκό τραγούδι, το „Чернеј горо, чернеј сестро“.

Μπορείτε να το απολαύσετε μέσω ίντερνετ στη διεύθυνση : http://www.youtube.com/watch?v=l3b3U9GNB3U (Σαρίεβσκι) ή στη: http://www.youtube.com/watch?v=s7Nui8cFbjU&feature=related (Πρόεσκι).

Μεγάλο μέρος της μακεδόνικης κουλτούρας και εθίμων, βαθιά ριζωμένες στην καθημερινότητα των Μακεδόνων ακόμη και σήμερα, καταλαμβάνουν τα суеверија – σουεβέρια (δεισιδαιμονίες), απλές πράξεις τις οποίες αποφεύγουν να κάνουν σε ορισμένες στιγμές της ημέρας ή απλά φαινόμενα τα οποία ερμηνεύουν με συγκεκριμένο προφητικό τρόπο. Παρακάτω παρουσιάζονται μερικά από τα χιλιάδες που υπάρχουν και τα οποία, με μικρές παραλλαγές, είναι τα ίδια σε όλα τα μέρη όπου ζουν Μακεδόνες.

• Ако има во реките многу риби, ќе има голема зима – άκο ίμα βο ρέκιτε μνόγκου ρίμπι, κε ίμα γκόλεμα ζίμα – αν έχει στα ποτάμια πολλά ψάρια, θα έχει μεγάλο χειμώνα.
• Ако чука штркот со клунот, клај камен на глава – άκο τσσούκα σστ΄ρκοτ σο κλούνοτ, κλάι κάμεν να γκλάβα –  αν χτυπάει ο πελαργός με το ράμφος, βάλε πέτρα στο κεφάλι.
• Ако видиш жаба на патот, плукни три пати – άκο βίντις ζζάμπα να πάτοτ, πλούκνι τρι πάτι – αν δεις βάτραχο στο δρόμο, φτύσε τρεις φορές.
• Ме дрпи левата рака, пари ќе земам. Ме дрпи десната рака, пари ќе дадам – με ντ΄ρπι λέβατα ράκα, πάρι κε ζέμαμ. Με ντ΄ρπι ντέσνατα ράκα, πάρι κε ντάνταμ – με ξύνει το αριστερό χέρι, λεφτά θα πάρω. Με ξύνει το δεξί χέρι, λεφτά θα δώσω.
• Ако си легнуваат кокошките рано, ќе има скапотија – άκο σι λεγκνούβαατ κοκόσσκιτε ράνο, κε ίμα σκαπότια – αν ξαπλώνουν οι κότες νωρίς, θα έχει ακρίβεια.
• Ако крека страчка пред куќа ти, чекај гости – άκο κρέκα στράτσσκα πρεντ κούκια τι, τσσέκαϊ γκόστι – αν κράζει καρακάξα στο σπίτι σου, περίμενε επισκέπτες.
• Не лази, ќе дојдат гости – νε λάζι, κε ντόιντατ γκόστι – μη μπουσουλάς, θα έρθουν επισκέπτες.
• По вечерата чаршафот од масата не се треси – Πο βετσσέρατα τσσάρσσαφοτ οντ μάσα νε σε τρέσι -  μετά το βραδυνό, το τραπεζομάντιλο δεν τινάζεται.
• Ако касаат многу мувите ќе заврни – άκο κάσαατ μούβιτε κε ζάβ΄ρνι – αν τσιμπάνε οι μύγες θα βρέξει.
• Ако загрми на Свети Илија, ореите ќе бидат шупливи – άκο ζάγκ΄ρμι να Σβέτι Ίλια, ορέιτε κε μπίντατ σσούπλιβι – αν βροντάει στον Άγιο Ηλία, τα καρύδια θα είναι κούφια.
• Ако загрми во Март, ќе биди ефтино житото – άκο ζάγκ΄ρμι βο Μαρτ, κε μπίντε έφτινο ζζίτοτο – αν βροντάει το Μάρτιο, θα είναι φτηνά τα σιτηρά.
• Во петок сабота и недела не се сечат нокти – βο πέτοκ, σάμποτα ι νέντελα, νε σε σέτσσατ νόκτι – την Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, δεν κόβονται νύχια.
• Во вторник и сабота не се зафаќа работа – βο βτόρνικ ι σάμποτα νε σε ζαφακιά ράμποτα – την Τρίτη και το Σάββατο δεν ξεκινάει δουλειά.
• Кога да шијат на тебе нешто, треба да држиш конец во устата, да не забораваш – κόγκα ντα σσίατ να τέμπε νέσστο, τρέμπα ντα ντ΄ρζζις κόνετς βο ούστα, ντα νε ζαμπόραβιςς – όταν ράβουν σε σένα κάτι, πρέπει να κρατάς κλωστή στο στόμα, να μην ξεχνάς.
• Кога ќе биде месечината нова, ако ја погледнеш со пари, целијот  тој месец ќе бидеш со пари – κόγκα κε μπίντε μεσετσσίνατα νόβα, άκο ια πόγκλεντνεςς σο πάρι, τσέλιοτ τόι μέσετς κε μπίντεςς σο πάρι – όταν θε έχει νέο φεγγάρι, αν το κοιτάξεις με χρήματα, όλον εκείνο το μήνα θα είσαι με χρήματα.
• Мачката ако се мие со десната нога ќе опраи времето, а со левата ќе се расипи – μάτσσκατα άκο σε μίε σο ντέσνατα νόγκα κε όπραϊ βρέμετο, α σο λέβατα κε σε ράσιπι – η γάτα εάν πλένεται με το δεξί πόδι θα σιάξει ο καιρός, ενώ με το αριστερό θα χαλάσει.
• Мрави кога да има во куќата арно е – μράβι κόγκα ντα ίμα βο κούκιατα άρνο ε – μυρμήγκια όποτε και να έχει στο σπίτι, καλό είναι.
• На вечер под дрво не стој – να βέτσσερ ποντ ντρβο νε στόι – το βράδι κάτω από δέντρο μην στέκεσαι.
• Не лижи ја лажицата оти ќе ти врни на сватбата – νε λίζζι ια λαζζίτσατα ότι κε τι β΄ρνι να σβάντμπατα – μη γλείφεις το κουτάλι, γιατί θα βρέχει στο γάμο σου.
• Не јади на зајдисонце, оти ќе ти фаќа главата вошки – νε ιάντι να ζαϊντίσοντσε, ότι κε τι φάκια γκλάβατα βόσσκι – μην τρως το ηλιοβασίλεμα, γιατί θα πιάνει το κεφάλι σου ψείρες.
• Од Божик до Водици на вечер вода не се пие, оти водата тогаш е леунка – οντ Μπόζζικ ντο Βόντιτσι να βέτσσερ βόντα νε σε πίε, ότι βόντατα τόγκαςς ε λέουνκα – από τα Χριστούγεννα ως τα Φώτα το βράδι νερό δεν πίνεται, επειδή το νερό τότε είναι λεχώνα.

Από τις σημειώσεις του Γκούσταβ Βάιγκαντ, ιστορικού-γεωγράφου ερευνητή, ειδικού στις βαλκανικές γλώσσες, ιδιαίτερα της Βλάχικης, δημοσιευμένες στο Λάιπτσιγκ (Γερμανία) το 1895.

Από τις σημειώσεις του Γκούσταβ Βάιγκαντ, ιστορικού- γεωγράφου ερευνητή, ειδικού στις βαλκανικές γλώσσες, ιδιαίτερα της Βλάχικης, δημοσιευμένες στο Λάιπτσιγκ (Γερμανία) το 1895.

Μια ιδιαίτερα πολύχρομη εικόνα αποτελούν τα κυριακάτικα παζάρια, όπου οι χωρικοί και οι χωρικές, με ποικίλες ενδυμασίες, φέρνουν τα προϊόντα τους με μικρά καλά φορτωμένα γαϊδουράκια. Σκόρδο, πιπεριές, κρεμμύδι, έχουν μεγάλη ζήτηση. Είναι πολλοί αυτοί που πρέπει να ικανοποιήσουν την πείνα τους με ένα κομμάτι καλαμποκίσιο ψωμί και λίγες ψητές πιπεριές, αλλά και πόσο γεματούλες και κοκκινομάγουλες φαίνονται οι γυναίκες από το Μπούκοβο, το Έγκρι, το Νεγκότσσανι (σημ.Νίκη Φλώρινας), το Ράκοβο (σημ.Κρατερό Φλώρινας), τη Μπίτολα, το Λέριν, παρόλη τη λιτή διατροφή. …..
Στις 20 του Μάη ήταν η γιορτή του Ευαγγελιστή Ιωάννη και οι κοπέλες του χωριού, με καινούριες πολύχρωμες ενδυμασίες, μαζεύονται στην κεντρική πλατεία και φτιάχνουν μεγάλες πήλινες μπάλες, τις κόβουν στη μέση διαμορφώνοντας πανίτσι, μεγάλα πιάτα και μέσα σε αυτά ψήνουν τη πόγκατσσα (χωριάτικο ψωμί). Τα δοχεία αυτά έχουν ένα μέτρο διάμετρο και έξι εκατοστά ύψος και όταν τοποθετηθεί μέσα η ζύμη, τα σπεπάζουν με μεταλικό καπάκι.  Τριγύρω και πάνω στο δοχείο βάζουν θερμή στάχτη (жар-ζζαρ) και το προσέχουν εώς να ψηθεί το ψωμί. Όταν πλησίασα με τη φωτογραφική μηχανή μου, για να φωτογραφίσω την ομάδα νεαρών, τα αγόρια έφυγαν τρέχοντας πριν ετοιμάσω τη μηχανή. Μόνο μερικά κατάφερα με το ζόρι να κρατήσω. Το βράδυ έμαθα την αιτία της απόδρασής τους: νόμιζαν ότι έχω ,,γαλλική,, μαγική μηχανή, με την οποία βλέπω γυμνούς τους ανθρώπους.
Την επόμενη μέρα κατέφτασαν τα πρόβατα και ήμασταν καλεσμένοι από έναν χωρικό. Συγγενείς και γνωστοί του κατέφτασαν για να βοηθήσουν στο κούρεμα των προβάτων. Μετά σφάζονται αρνιά και με το πέρας της εργασίας γίνεται μεγάλο φαγοπότι, όπου καταναλώνεται και μεγάλη ποσότητα ράκιια.  Οι πολλές ευχές και ευλογίες που ειπώθηκαν κατα τη διάρκεια της πόσης, μου προκάλεσαν θαυμασμό και δεν μπορώ να τις αναφέρω. Όταν πλησιάσαμε στο σπίτι, ο ιδιοκτήτης μας συνάντησε με „добре дошле-ντόμπρε ντόσσλε (καλως ήρθατε)“ και δίπλα του στάθηκε και καλωσόρισε και η γυναίκα του.  Κατα την είσοδό μας στο δωμάτιο μας χαιρέτησαν και δεύτερη φορά και όταν καθίσαμε στο παχύ χαλί, και τρίτη φορά με τα ίδια λόγια.  Τότε ο χωρικός έδωσε το μπουκάλι με τη ράκιια στον αφέντη του και του είπε: Στις υπηρεσίες σου τσσόρμπατζζι (έτσι αποκαλούσαν τους άρχοντες, τους μεγαλέμπορους).
Αφέντης: Να είσαι καλά και ο Θεός να σου δίνει τύχη.
Χωρικός: Αμήν. (Όλοι οι παρόντες, ακόμη και οι μωαμεθανοί συμμετείχαν σ΄αυτό και κάποιοι έκαναν το σταυρό). Συνέχισε ο Αφέντης δίνοντας πολλές ευχές για υγεία, αφθονία, τύχη και γονιμότητα.
Όταν ο Αφέντης ήπιε, έδωσε ένα μπουκάλι στο χωρικό, το πάουρ, και αυτός με την σειρά του αράδιασε πολυάριθμες ευχές και ευλογίες. Εάν ο απέναντι τύχει και είναι ανύπαντρος, τότε ο αριθμός των ευχών αυξάνεται κατα πολύ. Το πάουρ κάνει το γύρο σε αργούς ρυθμούς. Έπειτα σερβίρεται το φαγητό και κανένας δεν ντρέπεται να φάει. …..
Στο Μπουφ (σημ.Ακρίτας Φλώρινας), το καλό κλίμα και η ευημερία, έχουν μεγάλη επίδραση στους κατοίκους. Τεράστιο χωριό, πολύ πράσινο και νερά. Ποτέ μου δεν είχα ξαναδεί μαζί τόσα όμορφα, δροσερά, στρογγυλά πρόσωπα και ενδυμασίες με γούστο και αξία.
Η ενδυμασία αποτελείται από ένα κομμάτι λινό, του οποίου το κάτω μέρος είναι κεντητό και φτάνει ως τους αστραγάλους. Από πάνω υπάρχει άλλο πιο χοντρό κομμάτι υφάσματος, το οποίο φτάνει ως τα γόνατα. Πάνω του φοριέται το κυρίως ένδυμα από λευκό προβατίσιο δέρμα από την ανάποδη, το οποίο έχει πάνω του ραμμένα σχέδια από μαύρο δέρμα. Όλο το μπροστινό του μέρος είναι καλυμμένο από πολίτιμα σχέδια και μετάξι, δουλεία που απαιτεί χρόνο και μεγάλη ακρίβεια.  Το ίδιο και για την ποδιά και τη σσάμια (μαντήλα) του κεφαλιού. Και εκεί καταβλήθηκε μεγάλη προσπάθεια και κόπος. Στο μέτωπο και στην πλάτη κρέμονται δύο πλατιές κεντητές ταινίες και το στρογγυλό ροζ πρόσωπο τυλίγεται κάτω από το πηγούνι με πολύ λευκό ύφασμα. Όταν επισκεφτήκαμε μερικές οικογένειες, είχαμε την ευκαιρία να θαυμάσουμε τα πρόσωπα και τις ενδυμασίες. Μετά την ξακούραση, ξεκινήσαμε για το χωριό Ντράγκοςς.

Земјо Македонска
Земјо Македонска, уважавам те,
земјо Македонска,
земјо турско-ропска Македонијо
уважавам те.

Уважавам твојте Македонијо
гори високи,
горите висојте
и во теб’ херојте Македонијо
што ги раѓаш ти.

Потем се белеат Македонијо,
безбројни стада,
стадата белеат
а гроздови зрејат Македонијо,
по твој ридови.

Ништо не те плаши Македонијо,
на овој бели свет,
кој душман ќе влезе
жив нема да излезе Македонијо,
ти го ставаш в гроб.

Ζέμιο Μακεντόνσκα
Ζέμιο Μακεντόνσκα, ουβαζζάβαμ τε,
ζέμιο Μακεντόνσκα,
ζέμιο τούρσκο-ρόπσκα Μακεντόνιο
ουβαζζάβαμ τε.

Ουβαζζάβαμ τβόιτε Μακεντόνιο
γκόρι βίσοκι,
γκόριτε βισόιτε
ι βο τεμπ΄χερόιτε Μακεντόνιο
σστο γκι ράγκιαςς τι.

Πότεμ σε μπελέατ Μακεντόνιο
μπέζμπροϊνι στάντα,
στάντατα μπελέατ
α γκροζντόβι ζρέατ Μακεντόνιο,
πο τβόι ρίντοβι.

Νίσστο νε τε πλάσσι Μακεντόνιο,
να οβόι μπέλι σβετ,
κόι ντούσσμαν κε βλέζι
ζζιβ νέμα ντα ιζλέζι Μακεντόνιο,
τι γκο στάβαςς β γκρομπ.

Γη Μακεδόνικη
Γη Μακεδόνικη, σε λατρεύω,
γη Μακεδόνικη,
γη τουρκοκρατούμενη Μακεδονία
σε λατρεύω.

Λατρεύω Μακεδονία
τα ψηλά σου δάση,
τα δάση και τις κορφές
και τους ήρωες σου Μακεδονία
τους οποίους εσύ γεννάς.

Πάνω σου ασπρίζουν Μακεδονία
αμέτρητα κοπάδια,
τα κοπάδια ασπρίζουν
και τα σταφύλια ωριμάζουν Μακεδονία,
στους λόγους σου.

Τίποτα δεν σε φοβίζει Μακεδονία,
σε αυτόν τον πάνω κόσμο,
όποιος εχθρός και να μπει
ζωντανός δεν θα βγει Μακεδονία,
εσύ τον βάζεις στο τάφο.

Λαϊκό παραδοσιακό μακεδόνικο τραγούδι, της περιόδου μετά την Επανάσταση του Ίλιντεν, το οποίο αναφέρεται στις ομορφιές της μακεδόνικης γης και τους αγώνες των κατοίκων της και το οποίο τραγουδιέται ακόμη και σήμερα σε όλα τα μέρη της γης όπου ζουν Μακεδόνες. Έχει τραγουδηθεί από πολλούς καλλιτέχνες, αλλά η γνωστότερη εκτέλεση είναι αυτή του θρύλου της μακεδόνικης μουσικής και τραγουδιού, Васка Илиева – Βάσκα Ιλίεβα.
Μπορείτε να το απολαύσετε μέσω ίντερνετ στη διεύθυνση http://pesna.org/song.php?id=436

Η Μάρια Ντίμκοβα γεννήθηκε το 1942 στο χωριό Горно Пожарско-Γκόρνο Πόζζαρσκο (Άνω Λουτράκι), της περιοχής Меглен-Μέγκλεν (Αλμωπίας Πέλλας). Κατάγεται από πατριωτική πολυμελή οικογένεια, η οποία στη δίνη του Εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα (1946-1949), μετά από σχεδόν μιας δεκαετίας εκδιωγμούς και μετοικήσεις, εγκαταστάθηκε στη Μπίτολα της Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Λόγω του γάμου της με τον Стојан Димков-Στόγιαν Ντίμκοβ, ο οποίος κατάγεται από το ίδιο χωριό, μετακόμισε και μέχρι και σήμερα ζει με την οικογένειά της στην πόλη Штип-Σστιπ της Δημ.Μακεδονίας. Η Μάρια είναι το μεγαλύτερο παιδί της εντεκαμελούς οικογένειας του Τράικο και της Σόφια Νικόλοβι, η οποία ασχολούταν με την καλλιέργεια καπνού. Τα τραγούδια, τα παραμύθια, οι αφηγήσεις, τις βραδυνές ώρες μετά την κουραστική δουλειά, αποτελούσαν σημαντικές στιγμές των παιδικών της χρόνων. Τραγουδώντας τα παραδοσιακά τραγούδια, δουλεύοντας τον καπνό και ακούγοντας τις αφηγήσεις των γεροντότερων, εξελίχτηκε σε φορέα της μακεδονικής παράδοσης, θησαυρός της μακεδόνικης συλλογικής μνήμης. Έχει τραγουδήσει πολλά τραγούδια, συμμετέχοντας σε πολλά φεστιβάλ της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, αλλά και σε πολλές εκδηλώσεις των Μακεδόνων της Ελλάδας. Ως σολίστ εμφανίζεται με την ορχήστρα ,,Браќа Димкови,, (Μπράκια Ντίμκοβι), τα μέλη της οποίας κατάγονται επίσης από το Ποζζάρσκο και θεωρούνται απο τους καλύτερους εκτελεστές της μακεδονικής μουσικής παράδοσης της ευρύτερης περιοχής του Воден-Βόντεν (Έδεσσας). Παρακάτω παρουσιάζονται δύο μακεδόνικα τραγούδια, όπως τραγουδιούνται στην περιοχή αυτή και όπως περιλαμβάνονται στο βιβλίο ,,Од Фолклорната Ризница на Марија Димкова,, (Οντ φολκλόρνατα ρίζνιτσα να Μάρια Ντίμκοβα-Από το φολκλορικό θησαυρό της Μάρια Ντίμκοβα) που προσφάτως εκδόθηκε.

ШАРЕНИ ЧОРАПИ

Мама ми купила шарени чорапи

Мама ми купила шарени чорапи

Трак-трук шарени чорапи

Трак-трук шарени чорапи

Мама ми сплела шарени чорапи

Мама ми сплела шарени чорапи

Трак-трук шарени чорапи

Трак-трук шарени чорапи

Ни она ги носе ни мен’ ги дава

Ни она ги носе ни мен’ ги дава

Трак-трук шарени чорапи

Трак-трук шарени чорапи

Она ќе ги чува дарови да давам

Она ќе ги чува дарови да давам

Трак-трук шарени чорапи

Трак-трук шарени чорапи

Јаска да дарувам на моето момче

Јаска да дарувам на моето момче

Трак-трук шарени чорапи

Трак-трук шарени чорапи

ΣΣΑΡΕΝΙ ΤΣΣΟΡΑΠΙ

Μάμα μι κουπίλα σσάρενι τσσοράπι

Μάμα μι κουπίλα σσάρενι τσσοράπι

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Μάμα μι σπλέλα σσάρενι τσσοράπι

Μάμα μι σπλέλα σσάρενι τσσοράπι

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Νι όνα γκι νόσε νι μεν’ γκι ντάβα

Νι όνα γκι νόσε νι μεν’ γκι ντάβα

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Όνα κε γκι τσσούβα ντάροβι ντα ντάβαμ

Όνα κε γκι τσσούβα ντάροβι ντα ντάβαμ

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Ιάσκα ντα νταρούβαμ να μόετο μόμτσσε

Ιάσκα ντα νταρούβαμ να μόετο μόμτσσε

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

Τρακ-τρουκ σσάρενι τσσοράπι

ΧΡΩΜΑΤΙΣΤΕΣ ΚΑΛΤΣΕΣ

Η μάνα μου αγόρασε χρωματιστές κάλτσες

Η μάνα μου αγόρασε χρωματιστές κάλτσες

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Η μάνα μου έπλεξε χρωματιστές κάλτσες

Η μάνα μου έπλεξε χρωματιστές κάλτσες

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Ούτε αυτή τις φορά, ούτε σε μένα τις δίνει

Ούτε αυτή τις φορά, ούτε σε μένα τις δίνει

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Αυτή θα τις φυλάει δώρα να δίνω

Αυτή θα τις φυλάει δώρα να δίνω

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Εγώ να δωρίζω στο αγόρι μου

Εγώ να δωρίζω στο αγόρι μου

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

Τρακ-τρουκ χρωματιστές κάλτσες

САРАЌИНО МОМЕ

Сараќино, Сараќино,

Ај Сараќино ле малој моме

Ај Сараќино ле малој моме

Продаваш ли ми, продаваш ли,

Ај продаваш ли ми бело лице,

Ај продаваш ли ми бело лице?

Моето лице лудо, моето лице,

Ај моето лице лудо, продадено,

Ај моето лице лудо, продадено.

Продадено лудо, продадено,

Ај продадено лудо, во комшии,

Ај во комшии лудо, во зенгии.

ΣΑΡΑΚΙΝΟ ΜΟΜΕ

Σαρακίνο, Σαρακίνο,

Άι Σαρακίνο λε μάλοϊ μόμε

Άι Σαρακίνο λε μάλοϊ μόμε

Πρόνταβαςς λι μι, πρόνταβαςς λι,

Άι πρόνταβαςς λι μι μπέλο λίτσε,

Άι πρόνταβαςς λι μι μπέλο λίτσε;

Μόετο λίτσε λούντο, μόετο λίτσε,

Άι μόετο λίτσε λούντο, προνταντένο,

Άι μόετο λίτσε λούντο, προνταντένο.

Προνταντένο λούντο, προνταντένο,

Άι προνταντένο λούντο, βο κομσσίι,

Άι βο κομσσίι λούντο, βο ζενγκίι.

ΚΟΠΕΛΑ ΣΑΡΑΚΙΝΑ

Σαρακίνα, Σαρακίνα

Άιντε Σαρακίνα μικρή κοπέλα

Άιντε Σαρακίνα μικρή κοπέλα

Μου πουλάς, μου πουλάς,

Άιντε μου πουλάς το λευκό σου πρόσωπο

Άιντε μου πουλάς το λευκό σου πρόσωπο;

Το πρόσωπό μου τρελούτσικο, το πρόσωπό μου,

Άιντε το πρόσωπό μου τρελούτσικο, πουλημένο,

Άιντε το πρόσωπό μου τρελούτσικο, πουλημένο.

Πουλημένο, τρελούτσικο, πουλημένο,

Άιντε πουλημένο, τρελούτσικο, στους γειτόνους,

Άιντε στους γειτόνους, τρελούτσικο, στους πλούσιους.