Στο Μαύρο Δάσος του Μάρκου Μέσκου.

Μια προσωπική ανάγνωση

Μνήμη μπαρμπα-Σταύρου Στόικου (1916-2005)

(Ομιλία στη Θεσσαλονίκη, στις 5-4-2012, με αφορμή τη συγκεντρωτική έκδοση Μαύρο Δάσος Ι,ΙΙ, εκδ. Γαβριηλίδης)
Συμβαίνει συχνά κάποια πράγματα που διαβάζουμε –κυρίως όταν είμαστε νέοι– να μας σημαδεύουν και να μας συνοδεύουν –χωρίς να μας ζητάνε την άδεια– σε όλη μας τη ζωή.

Το όνομα του Μάρκου Μέσκου το συνάντησα για πρώτη φορά όταν τα πρώτα και κρίσιμα, από κάθε άποψη, χρόνια της εφηβείας μου πρωτοδιάβασα το βιβλίο του Γεράσιμου Λυκιαρδόπουλου με τίτλο «Η ρωμιοσύνη στον παράδεισο». Στον επίλογο αυτού του μικρού σε όγκο βιβλίου –για το οποίο δεν είναι η ώρα να μιλήσω και να αξιολογήσω το πώς και πόσο με επηρέασε– ο συγγραφέας, μεταξύ άλλων, ρωτούσε ποια μπορεί να είναι η άμυνα μέσα στον ερμαφροδιτισμό των ημερών, και η απάντηση που ο ίδιος έδινε ερχόταν μέσα από έναν στίχο του Μάρκου Μέσκου: «Όσα είπαμε παλιά, ισχύουν».

Ο στίχος αυτός έκτοτε νιώθω συχνά να με ακολουθεί νοερά, να τον έχω κατά κάποιον τρόπο επάνω μου, όπως έχει κανείς ένα τατουάζ ή μια ουλή. Αμέσως έγινε κάτι σαν συνθηματικό νεύμα στον στενό κύκλο μιας μικρής παρέας –τα μέλη της οποίας τότε ξεκινούσαν την λίγο-πολύ «λοξή» διαδρομή της ζωής τους.

Τι ήταν αυτό που τόσο με είχε γοητεύσει σε αυτόν τον στίχο δεν μπορώ ακόμα να το προσδιορίσω. Θυμάμαι όμως ότι αμέσως έσπευσα να προμηθευτώ τα βιβλία του Μάρκου Μέσκου κι έτσι, σταδιακά, ήρθα σε επαφή και με το υπόλοιπο έργο του, ποιητικό, πεζογραφικό αλλά και δοκιμιακό.

Με έκπληξη έμαθα ότι ο ποιητής κατάγεται από το χωριό Γραμματικό –Γραμματίκοβο για τους παλιότερους- του νομού Πέλλας, η δε μητέρα του καταγότανε   από τους Πύργους, την παλιά Κατράνιτσα δηλαδή, από όπου κρατά και η δική μου καταγωγή, η οποία Κατράνιτσα μάλιστα μνημονεύεται και σε ένα ποίημα του Μέσκου καθώς και στο πεζό του με τίτλο Μουχαρέμ.

Με αυτή την αφορμή, πήγα στον παππού μου ένα από τα βιβλία του Μέσκου, την Κομμένη γλώσσα, ο οποίος αφού το διάβασε μου διηγήθηκε, εμφανώς συγκινημένος, πολλά και διάφορα για την ιστορία του τόπου και των ανθρώπων του. Νιώθω πως εκείνη η διήγηση του παππού μου, που ασφαλώς τίποτε το «φιλολογικό» δεν περιείχε, με βοήθησε εμμέσως να καταλάβω, ή αν προτιμάτε να «νιώσω», ένα από τα «κλειδιά» με τα οποία, σύμφωνα με την δική μου ανάγνωση, μπορεί να εισέλθει κανείς στον ποιητικό κόσμο του Μέσκου.

Ποιο ήταν αυτό;

Αυτό που θα ονόμαζα «γενέθλιο τραύμα» του ποιητή, ευνουχισμό βίαιο και απάνθρωπο από αυτούς που οι εξουσίες όταν παραφρονούν (αλήθεια, πότε δεν παραφρονούν;) επιβάλουν στους ανθρώπους. Το «τραύμα» αυτό εγώ θα το συμπύκνωνα σε δυο στίχους. Ο ένας, βρίσκεται στο ποίημα με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Μουγκό» από τη συλλογή Μαυροβούνι:

«Η μάνα μου δεν ξέρει ελληνικά

καμία γλώσσα του κόσμου δεν μιλεί»

και ο άλλος βρίσκεται στη συλλογή Στον ίσκιο της γης:

« θ’ ανταμώσουμε πάλι στη στάχτη.

μακεδονίτικα πουλιά λαλούν μακεδονίτικα»

Έκτοτε κατάλαβα πολύ καλά –επιτέλους- γιατί όποτε οι παππούδες μου μιλούσαν τα «δικά τους», τα ντόπια όπως τα λέγανε, χαμήλωναν ασυναίσθητα τον τόνο της φωνής τους. Κατάλαβα, επίσης, ποιοι ήταν όλοι αυτοί οι απλοί, βασανισμένοι άνθρωποι με τα παράξενα ονόματα, που παρελαύνουν στα γραπτά του Μέσκου και περπάτησα στα παράξενα τοπωνύμια που ορίζανε την μοίρα τους:

Ο Ντίνκος, η Λένκα, η Μίικα, η Τσότσα, η Σίικα, η Γκίτσα, ο Τσάλιος, η Ρίνκα, η Μίτσα, ο Ίτσιος, ο Γκίτος, ο Τάσκος και πολλοί άλλοι, καθώς και οι τόποι τους: Βλάντοβο, Ντρούσκα, Γκούγκοβο, Τέιβο, Κροντσέλιβο, Ρουσίλοβο, Πότσεπ και τόσα άλλα, συνιστούν το πονεμένο σύμπαν του ποιητή.

(Αλήθεια, σκέφτομαι, ποιος ριζωμένος φόβος μπορεί να κάνει τους ανθρώπους ν’ απαρνηθούν το πλέον δικό τους πράγμα, τη γλώσσα τους; Ποιος φόβος κάνει τα στόματα να προφέρουν «μασημένα φωνήεντα» σαν από φόβο μην ακουστούν ή σαν από ενοχή που υπάρχουν;)

Μίλησα  πριν για ένα γενέθλιο τραύμα του Μέσκου. Αν υπάρχει ένα ακόμα τραύμα, που τα σημάδια του υπάρχουν διάσπαρτα σε πολλά ποιήματα και πεζά του συγγραφέα αυτό δεν είναι άλλο από το δράμα της ηττημένης, μετεμφυλιακής αριστεράς και κυρίως το δράμα εκείνου του αιρετικού κομματιού της αριστεράς που δεν βολευόταν στο στενό κομματικό σακάκι της επίσημης γραμμής και της σταλινικής πειθαρχίας. Το δράμα εκείνων των ανθρώπων που, όπως το έχει συνοψίσει ένας από αυτούς, ο Άρης Αλεξάνδρου, θεωρούνταν «προδότες για την Σπάρτη και για τους είλωτες Σπαρτιάτες»

Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να πω ότι όποιος θέλει να κατανοήσει το κλίμα μέσα στο οποίο βλαστήσαν οι ιδέες αλλά και οι στίχοι του Μέσκου, δεν μπορεί επουδενί να παραβλέψει τον κύκλο των ανθρώπων που συγκεντρώθηκαν γύρω από τα περιοδικά Μαρτυρίες, αρχικά, και Σημειώσεις στη συνέχεια, μέχρι και σήμερα. Ήδη ανέφερα τον Γεράσιμο Λυκιαρδόπουλο, τον, από πολλές απόψεις, εμψυχωτή αυτής της παρέας. Κοντά σ’ αυτόν, ο Βύρων Λεοντάρης, ο Μάριος Μαρκίδης, ο Στέφανος Ροζάνης, ο Κίτσος Μυλωνάς, ο Τάσος Πορφύρης, η Ρένα Κοσσέρη και φυσικά ο τρόπον τινά δάσκαλος όλων, ο  Μανόλης Λαμπρίδης, καθώς και ο αειθαλής Αντώνης Λαυραντώνης.

Ασφαλώς δεν είναι η ώρα για να αξιολόγησουμε την πολύπλευρη και ιδιαιτέρως σημαντική αλλά και μοναδική για το άνυδρο πνευματικό τοπίο της Ελλάδας συνεισφορά αυτής της παρέας και του κάθε μέλους της ξεχωριστά. Αρκούμαι στο να αναφέρω λίγα λόγια του πρόωρα χαμένου Μάριου Μαρκίδη, δημοσιευμένα στο περιοδικό Σημειώσεις (τχ. 53, σελ. 25-26).

Λέει ο Μαρκίδης:

Εμείς η σέχτα των πολιτικά ύποπτων της δεκαετίας του’60! Αριστεροί, ίσως όμως όχι και τόσο «κανονικά» αριστεροί. Με τις ιδιοτροπίες του ο καθένας, αλλά και με  τους κοινούς γεωμετρικούς τόπους μας, δεν διστάζω να πω ότι υπήρξαμε πραγματικά κάτι σαν ένα εξωγήινο είδος ανθρώπων μέσα στην ισοπεδωτική κλίση των ημερών, την ομοφωνία της νικηφόρας δεξιάς και την ισοσκελή ομοφωνία της ηττημένης αριστεράς.

Μια διευκρίνιση εδώ: στην περίπτωση του Μέσκου, όταν μιλάμε για αριστερά, δεν μιλάμε για φοβερές και τρομερές ιδεολογίες, ούτε για οράματα που ενίοτε καταλήγουν σε εφιάλτες. Μιλάμε για τον βίο και τον πόνο των απλών ανθρώπων τους οποίους συχνά η ζωή και η ιστορία τους ποδοπατούν ανελέητα.

Μιας και αναφερθήκαμε, όμως, σε γενεαλογίες και πνευματικές συγγένειες, θα ήταν παράλειψη να μην αναφέρουμε και τα ονόματα του Αναγνωστάκη, του Κλείτου Κύρου, του Γκόρπα, του Θασίτη, του Γονατά, του Γρεβενιώτη Χρήστου Μπράβου και αρκετών άλλων, με τους οποίους ο Μέσκος συγχρωτίστηκε,  λιγότερο ή  περισσότερο, στην πορεία της ζωής του.

Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο ποιητής τούτη τη συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του την αφιερώνει «στους φίλους».

Η έκδοση των ποιημάτων του Μέσκου που έχουμε στα χέρια μας μου δίνει την ευκαιρία και για κάποιες επιπλέον, συνολικές παρατηρήσεις

Κάθε σπουδαίος συγγραφέας, βέβαια, είναι πολλά πράγματα· αν το έργο του δεν είναι πολυεπίπεδο, ασφαλώς δεν είναι σπουδαίος. Και το έργο του Μέσκου αναμφίβολα είναι πολυεπίπεδο, και φυσικά δεν συνίσταται μόνο στα όσα, ελάχιστα, θα αναφέρω εγώ παρακάτω.

Προκαταβολικά και παρενθετικά να πω ότι η τωρινή συγκεντρωτική ανάγνωση των ποιημάτων του Μέσκου έκανε περισσότερο εμφανή στα δικά μου μάτια τη συνέχεια του έργου του. Οι διαδοχικές συλλογές, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να ιδωθούν σαν γεωλογικά στρώματα που το ένα επικάθεται πάνω στο άλλο, αλλά και η κάθε μία προϋποθέτει τις προηγούμενες. Θα μπορούσαμε ανεπιφύλακτα να πούμε ότι ο Μέσκος δεν είναι ένας αλεξιπτωτιστής της ποίησης – από αυτούς που αφθονούν γύρω μας- αλλά ένας οδοιπόρος και ορειβάτης σε μια μακρά, επίμονη και επίπονη ποιητική πορεία που κρατά πάνω από μισόν αιώνα.

-΄Ενα πράγμα που είναι εμφανές από την πρώτη ακόμα συλλογή του 1958, το Πριν από τον θάνατο, και συνεχίζεται σε όλο σχεδόν το έργο του είναι η συνεχής αναφορά σε τόπους και ονόματα.

Οι τόποι για τον Μέσκο (που ως επί το πλείστον είναι τόποι της δυτικής Μακεδονίας) έχουν ιστορία αλλά κυρίως έχουν μνήμη, συχνά πικρή, την οποία ο προσεκτικός δέκτης μπορεί να αφουγκραστεί:

Αυτός ο τόπος γεννάει

πικρά ποιήματα. Σαν τούτο

της Αναστασίας που τώρα

στον θάνατο παραπατάει και στην ξενιτιά

στην ξενιτιά παραπατάει και στον θάνατο –

η μια κόρη αίμα στο βουνό

η άλλη κόρη αίμα στα σπαρτά του κάμπου

(Μαυροβούνι, Αυτός ο τόπος, Α΄ τόμος, σελ. 60)

Οι τόποι, δηλαδή, είναι κάτι πολύ περισσότερο και βαθύτερο από τις πληροφορίες που θα διαβάσει κανείς στα βιβλία ιστορίας και στους σύγχρονους τουριστικούς οδηγούς. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι στην ποίηση του Μέσκου έχουμε μια «σωματοποίηση» των τόπων.

Κόπηκε στα δύο η ζητωκραυγή μου όταν θυμήθηκα

πως στο ίδιο μέρος του γηπέδου είχαν ξαπλώσει

είκοσι εννιά ολόγυμνα πτώματα

χωρίς κεφάλια…

(Πριν από τον θάνατο, Εικόνες από την επαρχία, Α΄ τομος, σελ. 33)

Και η ιστορία αυτών των τόπων εν πολλοίς δεσμεύει τα υποκείμενα και καθορίζει τις σημερινές επιλογές τους:

Σίγουρο θλιβερό φως της λάμπας στο Χαρμάνκιοϊ

δυτικά διεμβολισμένη από τις ράγες του τρένου

πόλη ματωμένη πόλη χιλιοερωτευμένη

στον βρωμισμένο Γαλλικό λένε πως είναι μπρούμυτα θαμμένοι

στρατιώτες πολλοί και στο Καραμπουρνάκι

τα καράβια εκείνων που χάθηκαν για πάντα

Διάλεξε εσύ την έξοδό σου

(Στον ίσκιο της γης, Β΄τόμος, σελ.38)

-Το δεύτερο που μπορούμε να παρατηρήσουμε είναι η σημασία που δίνει ο Μέσκος στην ιστορία των καθημερινών ανθρώπων και όχι στην ιστορία των επίσημων, καταγεγραμμένων γεγονότων.

Το εκάστοτε ιστορικό γεγονός, το με τόσο πόνο, αγωνία, ελπίδα ή απογοήτευση βιωμένο από τους πρωταγωνιστές του, δεν σημαίνει ποτέ κάτι αντίστοιχο και ισοδύναμο για όσους τυχόν το διαβάσουν ή μελετήσουν χρόνια μετά. Η υπαρξιακή ένταση της στιγμής μετατρέπεται στην καλύτερη περίπτωση σε ερευνητικό πάθος και στη χειρότερη σε απλή πληροφορία. Η επίσημη Ιστορία, συνεπώς, μια κατώτερης έντασης υπόθεση πάντα.

Αυτή η διαπίστωση ανατρέπεται άρδην στην ποίηση του Μέσκου:

Θυμάσαι τ’ όνειρο της Ευθυμίας στον  κάμπο της Θεσσαλονίκης

κι από τότε δεν την ξανάδες. Ιούνιο μήνα βοριαδάκι έριχνε

κάτω τα πρώτα βερίκοκα. Από τον ίδιο τάφο σε μιαν

άλλη πλαγιά όπου το σίδερο και το ατσάλι κάνουνε πάλι δοκιμές

βγαίνει η ψυχή της ΄Αρτεμης και συλλογιέται τα δεινά του κόσμου

αγέννητα τόσα νεκρά παιδιά στην κοιλιά της

(΄Αλογα στον ιππόδρομο, Προσφυγάκια, Α΄ τόμος, σελ 144)

Εδώ στον αναγνώστη, ο οποίος φυσικά δεν μπορεί να ξέρει τα πρόσωπα και την ιστορία των δύο γυναικών που αναφέρονται στο ποίημα, μεταβιβάζεται ατόφια η συγκινησιακή φόρτιση της ιστορίας τους.

-΄Ενα άλλο στοιχείο πολύ έντονο στην ποίηση του Μέσκου είναι αυτό που θα τολμούσα να το ονομάσω «Ρομαντικός αντικαπιταλισμός»

΄Οταν μιλώ για ρομαντισμό δεν μιλώ για το γνωστό λογοτεχνικό αλλά για το πολύ ευρύτερο πολιτικό ρεύμα του ρομαντισμού, που αναπτύχθηκε ως αντίδραση στη νεοτερική επέλαση του καπιταλισμού, ο οποίος ξεθεμελίωσε τις παραδοσιακές κοινότητες και την παλιά, σαφώς πιο ταιριαστή στα ανθρώπινα μέτρα, οργάνωση των κοινωνιών, για χάρη γιγαντομένων μητροπόλεων που μοναδικό σκοπό έχουν την κυκλοφορία κεφαλαίων και εμπορευμάτων.

«Κέρματα και γρόσια η αιτία του Κακού αιωνίως», γράφει ο ποιητής. Και λίγο παρακάτω: «Κύλησαν όρη όλα τα νομίσματα του κόσμου / στον αγύριστο για πάντα» (Στον Ίσκιο της γης, Β΄ τόμος, σελ 76)

Αυτή η νοσταλγία για μια προ-καπιταλιστική κοινότητα που χάθηκε, υπάρχει διάχυτη στα ποιήματα του Μέσκου.

Σε αντίθεση με την τάση του νεοτερικού ανθρώπου να αποκόπτεται από τις ρίζες του και να ενσωματώνεται ή να αφομοιώνεται από το αστικό περιβάλλον, ο Μέσκος επιστρέφει συνεχώς, σωματικά και διανοητικά, στον τόπο καταγωγής πράγμα που αποτελεί ίδιον του προ-νεοτερικού ανθρώπου. Σε έναν στίχο στις Ελεγείες, που μοιάζει σαν σημείωμα προς τον εαυτό του, ο ποιητής γράφει: «΄Οταν η μνήμη ξεθωριάζει πήγαινε κατά το χωριό» (κι αυτό όταν στην νεοπλουτίστικη μεταπολεμική Ελλάδα όλοι σχεδόν ήθελαν να ξεχάσουν την καταγωγή τους.)

΄Αλλοτε, δυσφορεί για τον σημερινό θλιβερό τρόπο ζωής (ενδεικτικά ένα απόσπασμα από το ποίημα «Θλιβερή συμβίωση», Άλογα στον Ιππόδρομο, Α΄ τόμος, σελ. 138)

Ρετιρέ, φωταγωγός, ασανσέρ

αντένες στο ύψος των πολυκατοικιών

κοινόχρηστα, θυρωροί,  σκουπίδια

[...]

Πάλι στα διαμερίσματα 3*4

-είναι καλό έχει και καλοριφέρ

κι αυτό το παράθυρο

Ρετιρέ, φωταγωγός, ασανσέρ

αντένες, ακάλυπτος χώρος

φως και νερό απ’ το σίδερο

ΜΕ ΕΝΑΝ ΣΤΙΧΟ ΣΤΟΝ ΣΤΙΧΟ ΤΟΥ ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΑ

ΣΑΣ ΣΒΗΝΩ. Και στη γωνιά

το γραφείο κηδειών αδίκως με καρτερεί

αδίκως τα δημόσια ουρητήρια – τι όνειρο

τι όνειρο φριχτό φίλε μου

Σαφώς συνδεδεμένη με αυτή τη ρομαντική νοσταλγία είναι και η πανταχού παρούσα αγάπη του Μέσκου για τη φύση και τα ζώα. Δέσιμο με τη φύση και αγάπη για τα ζώα που δεν παραπέμπουν στην αστική οικολογία και την ζωοφιλία των διαμερισμάτων αλλά σε μια ζωή οργανικά κι αρμονικά δεμένη με όλα αυτά. Παραθέτω δυο ποιήματα που είναι γραμμένα με 40 χρόνια διαφορά:

Στο σχοινί που απλώνει η μάνα μου τα ρούχα

από τη μουριά του γείτονα ήρθε ένας σπουργίτης.

Με κοιτάει· τον κοιτώ. Είτε πέφτει μαλακό το χιόνι

είτε ανάφτει πυρκαγιά η ροδιά στη φυλλωσιά της

μοιάζει να μην πολυπιστεύει πως εγώ είμαι εχθρός του

αλλά κι εγώ μπορώ να πάρω τη σφεντόνα

φύλλο ζεστό, σώμα μικρό τη στάχτη του

στους πέντε ανέμους να πετάξω;

(Μαυροβούνι, Κατοπινό Ειδύλλιο, Α΄ τόμος, σελ 69)

Το δεύτερο, κατά τη γνώμη μου ένα από τα πιο συγκινητικά κείμενα της σύγχρονης νεοελληνικής λογοτεχνίας, με τίτλο «Το κουνάβι».

Στη λησμονιά πάνε χρόνια μια νύχτα στο ποτάμι μάλλον εκδρομή της παιδικής παρέας μάλλον μοναχικός περίπατος πού να θυμάμαι σούρουπο ήταν όλα έτοιμα όλα μεταμορφωμένα χρώματα όνειρα άγνωστοι περαστικοί διαβάτες όταν στο δάσος τους γεφυριού η καμπύλη νερό από κάτω κελάρυζε κι όταν κάποιο μουσούδι κουναβιού στο χώμα οσμιζόταν θαρρείς τα μελλοντικά βήματά μου· δεν το προσπερνούσα καθώς εκείνο οδηγούσε το μονοπάτι χάδια επιζητούσε στα μάτια να με δει να μου μηνύσει τι τάχα με γελάκια ακόμα από τη χαραυγή μα ξαφνικά χέρι αόρατο (ποιος αλήθεια) μου ’δωσε την αιχμηρή τζουγκράνα από δίπλα κι εγώ μ’ αυτήν καμακώνοντας το ζωάκι το αποτελείωσα· και τα όνειρα λένε την αλήθεια μα ψαχούλησα ευθύς το στέρνο να δω αν έπνεε ζωή – ήταν νεκρό. Από τότε (μην παραξενεύεσαι μικρέ μου φίλε) όνειρα δεν έχω δεν ονειρεύομαι φοβάμαι τα όνειρα· κοιμάμαι μ’ ανοιχτά μάτια μην κάνω πάλι το κακό το λάθος το αποτρόπαιο το απάνθρωπο.

(Ελεγείες, Β΄ τόμος, σελ 234)

Αυτός ο αποτροπιασμός για τον φόνο ακόμα κι ενός κουναβιού, αυτή η βαθύτατη ανθρωπιά και ευαισθησία ίσως πρέπει να αναζητηθεί στο φοβερό αντίκρισμα θανάτου που ο ποιητής βίωσε στα παιδικά του χρόνια (θυμίζω ότι ο Μέσκος γεννήθηκε το 1936 και οι πρώτες και κρίσιμες παιδικές μνήμες του είναι από τον πόλεμο, την κατοχή και τον εμφύλιο). Το τραύμα αυτό, αλλά και η αντίδραση που γέννησε, είναι εμφανές από το δεύτερο κιόλας ποίημα της πρώτης του συλλογής, με τίτλο «Αξιωματικός»:

Στο σκολειό, πολλές φορές η δασκάλα μας ρωτούσε:

-Και τι θα γίνετε σα μεγαλώσετε, τι θα γίνετε

όταν σκορπίσετε από δω,

σαν γίνετε άντρες;

Κατέβαζα το κεφάλι κι έλεγα μέσα μου:

-Αξιωματικός πάνω στο άλογο, αξιωματικός!…

Μα τώρα που γνωρίζω τι σημαίνουν τα παράσημα,

τ’ αστέρια πάνω στις επωμίδες, τώρα που γνωρίζω

τι σημαίνουν οι γυαλισμένες μπότες, τι σημαίνουν

τα σπιρούνια και οι ματωμένες σάλπιγγες,

προτιμώ να ’μαι βοσκός με τα γελάδια

όλη μέρα, βρέχει χιονίζει, στο δάσος…

Ο Μέσκος μένοντας συνεπής στον ταυτοτικό του στίχο «όσα είπαμε παλιά ισχύουν», παρέμεινε ένας βοσκός, βρέχει χιονίζει· όχι βοσκός με τα γελάδια, όπως ίσως ονειρευόταν μικρός, αλλά βοσκός με τους στίχους του, στο Μαύρο Δάσος των ποιημάτων του.

Ο πατριάρχης  Θεοφύλακτος, εξομολογητής αρχόντων και βασιλέων , έγραψε στο τέλος της ζωής του τα απομνημονεύματα του. Μέσα στις περιγραφές των αμαρτιών και των συμβουλών που έδινε καταχώρησε, στην μεμβράνη 1014, μια ανατριχιαστική ιστορία που κατέληγε στο φόνο μιας φημισμένης οικογένειας, άγνωστης καταγωγής, πάντως πλούσιας κι αριστοκρατικής που τιμήθηκε με κορυφαία αξιώματα από τη Βασιλεύουσα.                                                                                                                                                                                                Υστερα από χίλια χρόνια τούτο το φονικό απέκτησε απρόσμενο ενδιαφέρον και η λογομαχία των ειδικών για τη γνησιότητα της μεμβράνης φούντωνε τις συζητήσεις μέσα στο λαό. Και η υπόθεση συνδέθηκε με θρύλους και παραδόσεις, μπλέχτηκε η προφητεία του Πατροκοσμά με λόγια του Παϊσίου κι ο κόσμος περίμενε την εξέλιξη. Όμως η σημασία του πράγματος βρίσκονταν αλλού, οι έξυπνοι κάτι κατάλαβαν, ώσπου διέρρευσε η αλήθεια από το Μέγαρο Μαξίμου: «Οι απόγονοι της Οικογένειας εκείνης, δικαιωματικά θα κληρονομήσουν το Θησαυρό του βασιλιά Ααρών.”

Οσοι επίγονοι επέζησαν ήταν άγνωστο που κατοικούσαν, ο Ντοστογιέφσκι τους βάπτισε Ρασκόλνικους, το πατριαρχείο σχισματικούς, πραγματικά πολύ λίγοι ήξεραν το μυστικό τους

Ηλθε η μέρα που τα ονόματα του μύθου κέντρισαν την προσοχή πολλών παραγόντων στο εσωτερικό και στο εξωτερικό, αναμείχτηκαν ενεργά οι πρεσβείες του Ισραήλ και της Αγκυρας και δεν άργησε να διαμαρτυρηθεί η Αρμενία και να κατηγορήσει την Μοσάντ για απαράδεκτη εισβολή στα κρατικά της αρχεία.                                                 Επίσημα η Αθήνα δεν αντέδρασε, ας όψεται η κρίση δηλαδή, όμως  γεγονός είναι πως πάλι ξόδεψε τα περισσότερα κονδύλια…ιδρύοντας Γραφεία Πολιτικών Υποθέσεων σε κάθε νομαρχία. Κι άλλοι βαλκάνιοι μπήκαν τότε στο χορό, έβλεπες καθημερινά να εξορμούν χρυσοθήρες από την παλιά Ελλάδα, την Ηπειρο, βόρεια και νότια, την Μακεδονία, παλιά και νέα, τη Θράκη, ανατολική και δυτική, οι πάντες έψαχναν στα πιο απίθανα σημεία της πάλαι ποτέ Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Αλλοι όμως σοβαροί θησαυροκηνυγοί, μορφωμένοι κι ελεύθεροι, είχαν άλλη τακτική, αυτοί δεν ερευνούσαν στα βουνά και στα πηγάδια, διερευνούσαν τα ονοματεπώνυμα  και τα τοπωνύμια τους.  Σε αυτές τις έννοιες μελετούσαν τις ρίζες τους κι ανέπτυξαν ποικίλες θεωρίες για να αποδείξουν στο δικαστήριο της Χάγης ότι είναι γνήσιοι απόγονοι του Ααρών, του τελευταίου βασιλιά κι επομένως κληρονόμοι του. Εγραψαν πραγματείες και διαφήμισαν την σκέψη τους στο διαδίκτυο με χαρακτηριστικές επιφυλλίδες, όπως  “Ραντεβού στην Καρδίτσα”, “Σύμμικτος λαός”.Λιθοξόου, εκδ. μπατάβια, “Το διαμάντι της Πρέβεζας”, “Ο σταυρός της Μπάνιτσας”, “Μπράτης ο αδελφός μου”, “Μαϊκόπουλος”, “Τα ποιήματα της Πλούμιτσας”,  κ.α. Μια από αυτές ξεχώριζε, πράγματι, “Τα όπλα της Βάρκιζας” είχε χιούμορ και ιστορία και το απόλαυσαν οι φοιτητές, αριστεροί και δεξιοί.

Στην Θεσσαλονίκη αυτή την εποχή που διανύομε ,δημοσίευσε η ‘ΛΟΖΑ’ σχετικό άρθρο ενός πολιτικού πρόσφυγα κι έγινε ανάρπαστη, μιάς κι έδινε πληροφορίες για τις πιθανές τοποθεσίες του θησαυρού. Ετσι το τεύχος 19 επανεκδόθηκε 34 φορές την Ανοιξη και πληθύνονταν ολοέν οι συνδρομητές του περιοδικού, από τα Κρέστενα ως τη Βόνιτσα,  κι από το Καρλόβασι της Σάμου ως τη Ζαγορίτσανη της Καστοριάς .

Ορίστε τρεις λίστες με τοπωνύμια για τους … υπομονετικούς αναγνώστες.

1  ΟΜΑΔΑ : ΠΑΡΑΘΑΛΛΑΣΙΕΣ ΚΑΙ  ΟΜΟΡΕΣ  ΠΕΡΙΟΧΕΣ     Πράβι,(πράβο= ευθεία, δίκαιο) η Ελευθερούπολη  της Καβάλας.(Kabala,εβραϊκό) Προσφυγή για πληροφορίες σε τοπικά ονόματα,σαν κι αυτά : Τσέτλας, Τσιώμος, Σώμης, Σόπης, Μητρούσης, Νάτσιος, Μπέλλος, Ντότος, κλπ

Κιούπκιοϊ, η Πρώτη Σερρών, γενέτειρα του Καραμανλή. (Γκιουπ-κιοϊ=Γυφτο-χώρι. Πληροφορίες στο έθιμο της «ντερβένας», της φωτιάς στο Καρναβάλι με ξύλα από την «πουλιάνα»)

Βρασνά: Θέρετρο δίπλα στην Ασπροβάλτα Θεσσαλονίκης. (Μπράζνα = χαράδρα, αυλάκι που όντως υπάρχει στο παλιό ορεινό χωριό.)

Κομίτσα, περιοχή-θέρετρο της Ουρανούπολης, Αγίου Ορους. Στην ορεινή Χαλκιδική δεσπόζουν τα Βράστανα, το Μεταγγίτσι και προπαντός η Αρναία ( το ξεχασμένο Λιαρίγκοβο) με τα όμορφα χωριά της: “Νοβοσέλο” (Νεοχώρι, το αρχιτεκτονικό στολίδι) το Δρεβένικο και το Σούγκλιανι.
Στην Πιερία η Γρίτσα, δίπλα στην παραλία Λιτοχώρου, ο Σβορώνος (ίσμπορ = πηγή), 3 Km από Κατερίνη, με δυο έθιμα, το Καρναβάλι και το πλύσιμο των ρούχων με τη στάχτη. Επίσης η Τοπόλιανη και τα Βρύα (Μπριάζα). Δίπλα στον Πλαταμώνα τα Πούρλια (Νέοι Πόροι) και στον Ολυμπο η Ραψάνη. Αξιοπρόσεκτη η ταβέρνα “Ιζμπουρας” Προσοχή και στην Σκοτίνα, Βαρδικούσα παλιότερα. Καλημέρα και στον Μύτικα , (Μίτκας = Δημήτρης) στην κορυφή…

Στο Ν. Λαρίσσης, στον Κίσσαβο, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον .Βελίκα, παραθαλλάσιος και μεγάλος οικισμός, ψηλότερα η Σωτηρίτσα και πιο πάνω προς την Αγιά, η Σελίτσανη (Ανατολικόν, επίσημα).

Βόλος.( Στον μεσαίωνα λεγόταν η πόλη Γόλο εκ του Γκόλο = γυμνότοπος-Κορδάτος και εγκυκλοπαίδειες για τους εποικισμούς των Σέρβων. Επίσης και ονομασία Βόλος = σλαβική θεότητα της κτηνοτροφίας, βολ= βόδι).  Χωριά του Πηλίου : Γορίτσα, Βίζιτσα, Ζαγορά, Μακρυνίτσα, Πινακάτες, Τσαγκαράδα κλπ, με ειδικό γνώρισμα την αρχιτεκτονική και τα τσιπουράδικα. Βελεστίνο sos, η πατρίδα του Ρήγα                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Στην Δ. Ελλάδα, στο Ιόνιο, προσέχουμε τα παρακάτω

Μεσολόγγι και τα νησάκια του Κλείσοβα και Κόμμα. Βορειότερα η Βόνιτσα, η Πρέβεζα,. παραλία Λούτσας και η Πάργα η τραγουδισμένη. Ψηλότερα η Ηγουμενίτσα και Κεραμίτσα., Λούρος το ποτάμι, Γαρδίκι, κ.λ.π.

Στην  περιοχή της Αττικής έχουμε  Βρανάς, Σέσι, Κούντουρα, Μήλεσι, Λεγρενά, Μαλακάσα. Προσοχή στις συνοικίες Λιόσια, Γαλάτσι, Βίλια,Πλάκα, Λούτσα, Σπάτα, Βάρκιζα, Δραπετσώνα, Γκιούρκια κλπ

Χωριά της Εύβοιας: Ζάρακες, Λουκίσια, Σέτα, Νικάσι, Βασιλίνα, Γιάλτρα, Πηδουλέικα  Κάμπια κλπ

Εικόνα 1: Βελίκα. Μεγάλος παραθαλάσσιος οικισμός στον Ν. Λαρίσης.

2

2 ΟΜΑΔΑ :  ΠΕΛΟΠΟΝΗΣΟΣ  (ΜΟΡΙΑΣ)

Αχαΐα: Καλέντζι ( λασπότοπος, χωριό του Παπανδρέου), Χαλανδρίτσα, Βάρδας και προπάντων η Βοστίτσα (βόστα-βοστάν = κηπούπολη), το πανέμορφο Αίγιο.                                                                                                                                                                                                      2   Κορινθία: Βέλο, Κιάτο, Κάλιανοι, Γκούρα. Πολέικα και Ζαρκέικα στο Κρυονέρι. (πόλε = κάμπος)                                                                                                                                                          3  Αργολίδα: Τολο (ντόλο = κάτω), Ράδο (ράντο = χαρά), Κολιάκι, Βλαχοπολέικα.

4  Ηλεία: Κρέστενα (το χωριό του Κωνσταντόπουλου, κρ’στ = σταυρός), Γαστούνι (γκάστες = εσώρουχο), Ροβιάτα, Λεχαινά ( χωριό του Α. Καρκαβίτσα-το λουκάνικο με το…παχύ έντερο, σημαίνει το όνομα του) Στην περιοχή  του Πύργου το αρνάκι, το λένε κάποιοι  ηλικιωμένοι, γιάγνι, το ευχαριστώ σπολάϊτι, όπως ακριβώς στην Έδεσσα .Για τους σλαβικούς τάφους στην Ολυμπία ο δήμαρχος, κ. Κοτζιάς.(κόζια) Ζουμ στα Κούκουρα, νυν Σαλμώνη, χωριό του Δεσπότη Άνθιμου ( Διονύσιος Ρούσσας κοσμικά. Ρους =ξανθός, κοκκινωπός, στην απαγορευμένη γλώσσα εντός της Ελλάδος. « Αρχή σοφίας, η των ονομάτων επίσκεψις »,είπε κάποτε ο Αριστοτέλης) .

5  Αρκαδία. : Βύτινα, Κόλλινες, Δημητσάνα, Νέστανη, Βαλτεσίνικο και Βαλτέτσι. Μουλάτσι (το Ελληνικόν, χωριό του Αβραμόπουλου), Κοντοβάζαινο, Καρίταινα, Δολιανά, Τρίπολις( τρι-πόλε = τρία οροπέδια, για τον  Μαλιγκούδη Ντροπό λνιτσα= Τριπολιτσά).Στεμνίτσα sos. Ποτάμι και λίμνη του Λάδωνα.(ελληνικό μάλλον παρά σλαβικό έτυμο από Λάντα,  προχριστιανική θεότητα που «τιμάται» στην Ρωσία) Για το “αρκαδικό ιδεώδες” Νακρατζάς, Λιθοξόου (1) και Vasmer με τα 2500 τοπωνύμια στην επικράτεια.

6  Μεσσηνία: Λόγγα, Ανδρούσα, Ανδρίτσαινα, Διαβολίτσι, το ιστορικό Ναβαρίνο (η Πύλος, πατρίδα του Γιάννη Ρίτσου), δίπλα η Γιάλοβα, Γαργαλιάνοι κλπ. Καλό είναι να μελετηθεί ο ποταμός Νέδας, ο παραπόταμος Αράπιτσα και το φαράγγι του Λούσου. Και βέβαια τα δεκάδες ονόματα της Μάνης.(Βλ.Δ. Μέξη για την Μάνη και ιστορία του Βυζαντίου του Οσρογκόρσκι κ.α.) Γαρδίκι κι εδώ, Και στη Θεσπρωτία, Και Αρκαδία, Θεσαλία κλπ, άρα αποκλείεται η βλαχοαρβανίτικη εκδοχή.

7   Λακωνία :  Βαρβίτσα, Βουτρούβη, Βρέσθενα, Γέρμα, Γαρδενίτσα,

Εικόνα 2: πανάρχαια εργασία το μάζεμα της “τρέβας” ( χόρτου )

Γκοριτσά, Πελλάνα, Τσόπακας, Γεωργίτσι, Αγριανοί, Βιγκλάφια, Φαρακλό, Μέξαπος. Εκκλησιαστικά, μητρόπολη Ζαρνάτας. Ψηλότερα από το Γύθειο ο χρυσοθήρας φθάνει στην Πλούμιτσα,χωριό του Νικηφόρου Βρεττάκου  (φέτος 100 χρόνια από την γένηση του.) Περισσότερα για την περιφέρεια στο μυθιστόρημα της Κατερίνας Καριζώνη “Το μεγάλο Αλγέρι” Καστανιώτης, όπου οι Μανιάτες-πειρατές τιμούν τις μέρες της “τρέβας” (Αφού συμφωνήσουν για ειρήνη μπορούν να βγούνε για δουλιές  και να μαζέψουν τα χόρτα), επίσης «σουσουμπάμπα» το ουράνιο τόξο στα χωριά Τζίμοβα, Σουκολόη κλπ, σελ.99 )                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             3.   ΟΜΑΔΑ :    ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΗ  ΕΛΛΑΔΑ

Τρίκαλα: Αρδάνι, Δολιανά, Γαρδίκι (γκ’ρτι = στήθος, φράγμα, οχυρό), Ζάρκο, Σταγιάδες, Καλαμπάκα = Σταγοί (στάγιες = δωμάτια, σπηλιές-λαζαρίνες το εθιμο)

Στον  Ν.Καρδίτσας:Η πόλη της Καρδίτσας, Ρεντίνα. Τύρνα = Ελάτη, Γαρδίκι, Μέγδοβας, Σμόκοβο, Ραχωβίτσα = Μάραθος κλπ. (Αμέτρητα τα βλαχόφωνα χωριά της Πίνδου με σλαβικές ονομασίες, στο διαδίκτυο).

Στον Ν. Λαρίσσης τα χωριά : Αζωρος.Βερδικούσα,Δάμασι, Καρίτσα, Ελασόνα, Μελούνα, Τσαρίτσανη, λίμνη Κάρλα, κλπ  Ούζο στον Τίρναβο, προτείνει η Μ. Γκουσιάρη –ΝΕΤ, οκ, ο δήμαρχος του Κιλελέρ κ. Κομίτσας …

Φθιώτιδα:  Ζητούνι (ζίτου = σιτάρι) η Λαμία.(2)  Παύλιανη, Γαρδίκι, Μάζι, Γουλέμι, Ζέλι, Κόμα, Λιτοσέλο, Καμπιά κλπ

Ευρυτανία. Καρπενήσι, Γρανίτσα, Ζελενίτσα = Πρασιά, Βίνιανι, τα βουνά Γκιώνα, Βαρδούσια κλπ

Φωκίδα. Γραβιά, Δέσφινα, Αρτότινα. Σερνικάκι και προπαντός τα Σάλλωνα (Αμφισσα, πατρίδα του Δελμούζου,Καρούζου, Παπαλουκά)  Στο Καρναβάλι των Σαλλώνων “το κηνύγι του χαμένου θησαυρού” και “τα στοιχειά της Χάρμενας και της Τέχολης” Γλέντι στην ταβέρνα ΣΑΛΛΩΝΑ- Ηλίας Μπότσιος.

Βοιωτία: Αράχωβα η ξακουστή, Δόμβραινα, Ζελίτσα, Κιβέρι, Λούτσι, Στροβίκι κλπ

Αιτωλοακαρνανία.:  Μύτικας, Κατόνα, Ματαράγκα και προπάντων το Μπόχορ, το Αγρίνιο, εξού το όνομα Μποχώρης, το Βελούχι. κλπ

Αρτα: Πέττας, το διάσημο Βουλγαρέλι (Δροσοπηγή), Ανω Καλεντίνι, Κομπότι, κλπ

Θεσπρωτία : Δημάρι , Πράμαντα, Ηγουμενίτσα. Επισκεψη στα χωριά του Σουλίου, (από τα βουνά Ζαβρούχο και Μούρκα):  Αβαρίνο, Σαμονίβα = μοναχικό χωράφι, κλπ

Ιωάννινα : Οι συνοικίες της πόλης Καλούτσιανη και Σιάραβα. Επίσκεψη στην Μότσιανη (Πωγιανή, πατρίδα του Προέδρου Παπούλια).Τιμητική μνεία στο Συράκο (σιρόκο = φαρδύ) Ψηλότερα το Παλιό Σέλι. (σέλο = χωριό, παρετυμολογία η βλαχοπροσπάθεια Σέλλι-Σελλοί = Ελληνες). Γκότιστα χωριό στο Μέτσοβο. Γράμμος. Βασιλίτσα πάνω στο Περιστέρι (Λάκμος). Τα γραφικά Ζαγοροχώρια στο Μιτσιγκέλι  (στάση στο Ζαγόρι και Τσεπέλοβο), τα χωριά της Πέπελης (πέπελ = στάχτη) κι από εκεί στον Σμόλικα, στα χωριά της Κόνιτσας (αλογότοπος). Επικεντρωνόμαστε στο μεγαλύτερο, στο  Κεράσοβο, όπου οι χωρικοί διηγούνται δύο παλιά έθιμα, Α ) “τα ρουσάλια” , κοινως ρουσαλίες, με ιδιαίτερο γνώρισμα τις πίτες που πηγαίνουν στην εκκλησία και Β) “η  πιρπιρούνα”, το γνωστό “βάι ντουντουλέ”, στις ανομβρίες (Διαβάστε το “Κεράσοβο” 1985 του Κιτσάκη που ξεκινά ως εξης : «ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ, το 1953 του άλλαξαν το ιστορικό όνομα και το ονόμασαν

…ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ. Όμως η αυθαίρετη αυτή μετονομασία αποδοκιμάστηκε έμπρακτα από το σύνολο των χωριανών μας και των κατοίκων της επαρχίας μας, γιατί στην συνείδηση όλου του κόσμου και στη καθημερινή προφορική κουβέντα του το χωριό μας είναι και παραμένει το ΚΕΡΑΣΟΒΟ. (Κεράκι …στην μονή της Ζίτσας.)

Γρεβενά :  Γρεβενά (από το γκρέμπεν = κτένι και την παραγωγική κατάληξη-α, όπως Βοδενά, Βελλεσά κλπ), Δεσκάτη (ντ’σκα = σανίδι), Κοπρίβα (το σεισμόπληκτο Κνίδι), Σέλιτσα (Εράτυρα) , Καλλονή (Λούντσι), μονή της Ζάβορδας . SOS η Λάβδα με την τσουκνιδόπιτα. Tέλος πάντων… οι τυχεροί του θησαυρού χορεύουν τον «Ιζμπουρα» στην Βάλια Κάλντα, ενώ οι άτυχοι – απροβλημάτιστοι, το χορό του Ζαλόγγου ή την “Σόφκα”  του Κιλκίς.                                                                                                                                                                  Τη συμπάθεια μου Κοζανίτες (κόζια = δέρμα, προβιά) και λοιποί Θρακομακεδόνες. Για σας θα γράψει η «σουσουμπάμπα» και η κόρη της, η ειρήνη. (μύθος του Βορά)

Εικόνα 2: πανάρχαια εργασία το μάζεμα της “τρέβας” ( χόρτου )

(1) Σημείωση.

Βλ. “Τα χωριά της Ελλάδας το 1836” Δ. Λιθοξόου, στο ιντερνέτ.                                                                  (2)  Σημείωση.«… ΤΟ ΖΗΤΟΥΝΙ, λοιπόν, το ονόμασαν σε Λαμία….Ήταν τόσο άκομψο, που ο λαός μας παλιότερα έλεγε…-πες Λαμία,  – κόλλα μία, και σου τράβαγε μια σφαλιάρα που έβλεπες τον Περικλή σαν μερακλή….Μάλιστα, όταν μετενόμασαν το Ζητούνι σε Λαμία, έδωσαν και την ονομασία του νομού…Φθιώτις…Νομός Φθιώτιδος, λες και ήξεραν οι ντόπιοι Ρωμιοί τι εστί Φθιώτις…Γι’ αυτό και επροτάθη να ονομασθει Νομός Ζητουνίου, αλλά τελικά πέρασε των καλαμαράδων της Αθήνας,,, Όμως έχει ο καιρός γυρίσματα….»      Phorum.gr. ΜΙΑ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΖΗΤΟΥΝΙ…Απρίλιος 24, 2009.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ Ο Κάθε άνθρωπος κι  ο κάθε λαός έχει το “Προπατορικό Αμάρτημα του”.

Όχι όμως για να υποφέρει.

Το έχει για να ωριμάζει και να αυτοβελτιώνεται.

Μονάχα ελεύθερος ο άνθρωπος  και αγωνιζόμενος για το καλό και το δίκαιο, κατακτά την αρετή-παράδεισο. Απεναντίας, όποιος συμβιβάζεται, ποτέ δεν θα νοιώσει ευτυχισμένος. Δουλεία λοιπόν η  ή αυτογνωσία και αξιοπρέπεια; ( «Να είσαι ο εαυτός σου.», είπε ο Νίτσε)

Ο Μπαρπαμήτσος ήταν αγράμματος, δεν είχε διάθεση για φιλοσοφία, έβγαλε από τη νταλάκα τη φλογέρα του κι άρχισε να σφυρίζει το “Βαρκάρη του Βόλγα”:

«Ολοι είμαστε αδέρφια,

Στα κρυφά, στα φανερά….»

Σπολάϊτι φίλοι μου.

Γ. ΝΤΑΝΗΣ

Το άρθρο αφιερώνεται στον μεγάλο δάσκαλο  ΔΗΜΗΤΡΗ  ΛΙΘΟΞΟΟΥ.

Έγγραφα της Εκκλησίας της Ελλάδας, αποδεικνύουν την ύπαρξη εθνικά Μακεδόνων στην Ελλάδα. Όλα αυτά για τους ,,ανύπαρκτους,,;

(Στο τεύχος αυτό, αντί συνέντευξης, παρουσιάζουμε μια έρευνα βασισμένη σε πραγματικά ντοκουμέντα, η οποία αξίζει προσοχής)

Η άρνηση της ύπαρξης των εθνικά Μακεδόνων στην Ελλάδα δεν αποτελεί κάτι το καινούριο, ούτε πρέπει να μας εκπλήσει. Υπήρχε στο παρελθό, υπάρχει σήμερα και θα υπάρχει εώς την στιγμή που το ελληνικό κράτος θα δημιουργήσει κατάλληλο πολιτικό κλίμα και θάρρος ανάμεσα στους πολιτικούς για να αναγνωρίσουν ότι η Ελλάδα δεν είναι εθνικά ομογενές κράτος, το μόνο στην Ευρώπη. Η “απόδειξη” από πλευράς του ελληνικού κράτους ότι δεν υπάρχει μακεδόνικη κοινότητα στην επικράτειά του, είναι συνεχώς παρούσα και ιδιαίτερα επίκαιρη το τελευταίο διάστημα, ειδικά μετά την ανεξαρτητοποίηση της Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Η ύπαρξη όμως των εθνικά Μακεδόνων στην Ελλάδα είναι κάτι το πασιφανές, όχι μόνο λόγω της παρουσίας του και σήμερα σε όλες τις πτυχές της ζωής, αλλά και λόγω των πολυάριθμων εγγράφων των ελληνικών κρατικών υπηρεσιών και οργάνων, αποτέλεσμα της επι πολλών δεκαετιών συστηματικής πολιτικής αφομοίωσης και φυσικής εξόντωσης αυτών. Τα ντοκουμέντα αυτά αποτελούν επιβεβαιωτικά γεγονότα και αληθινές αποδείξεις για τις τεράστιες ανησυχίες που το ,,πρόβλημα,, αυτό δημιουργεί σε όλους τους τομείς του ελληνικού κράτους, μέχρι και σήμερα. Τα έγγραφα αυτά μπορούν να δημιουργήσουν τόμους ολόκληρους. Παρακάτω θα παρουσιαστούν μερικά μόνο, όσο να υπενθυμίσουμε αυτούς που και σήμερα συνεχίζουν να αρνούνται την ύπαρξη των Μακεδόνων, ότι ακόμη δεν ,,τελείωσαν,, την δουλειά τους! Τα έγγραφα έχουν σχέση με την Εκκλησία της Ελλάδας και σε μέτρα που έλαβε από πλευράς της, στην προσπάθεια,,εκκαθάρισης,, κάθετι μακεδόνικου.

Ανά την ιστορία, πολλές φορές ο ρόλος της ελληνικής ορθόδοξης εκκλησίας αναδείχθηκε καθοριστικός στην επίλυση σοβαρών κρατικών και εθνικών θεμάτων σχετικά με το ,,ελληνικό κράτος-έθνος,,. Η δραστηριότητά της, ιδιαίτερα παρατηρείται στον ,,εθνικό αγώνα με τον Σλαβόφωνο πληθυσμό και την απόκτηση των ψυχών του,, και στο μακρινό, αλλά και στο πλησιέστερο παρελθόν. Μετά την ανεξαρτητοποίηση της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, στις αρχές της δεκαετίας του ΄90, στην Ελλάδα κυριάρχησε φόβος και εθνική υστερία και οι Έλληνες πολίτες βομβαρδίζονταν από διάφορα σενάρια προσάρτισης τμημάτων της βορείου Ελλάδας στο νέο γειτονικό κράτος. Ηγέτης αυτής της εθνικής ευφορίας ήταν το ίδιο το ελληνικό κράτος, τα πολιτικά κόμματα, η εκκλησία και μεγάλος αριθμός εθνικιστικών οργανώσεων που αισθάνθηκαν ,,απειλή,, από το νέο βόρειο γείτονα.    Είναι ακόμη φρέσκες οι μνήμες σχετικά με την εκκλησία της Ελλάδας και τους μητροπολίτες της, οι οποίοι ενεργά συμμετείχαν στις πανελλήνιες διαμαρτυρίες εναντίον της Δημ.Μακεδονίας, της πρώτης περιόδου (1992-93), όπως και μετέπειτα, 1994-1995, όταν ,,ανεξαρτητοποιήθηκαν,, και μόνοι τους ηγούνταν των διαμαρτυριών. Αυτήν τη φορά ήταν εναντίων των ,,προδοτών,, πολιτικών και της δυνατότητας συμφωνίας μεταξύ των δύο κρατών. Ως κορυφαίο σημείο μπορεί να θεωρηθεί η διαμαρτυρία που είχε οργανώσει ο μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Παντελεημών, στις 15.2.1994, λόγω της αναμενόμενης αναγνώρισης της Δ.Μακεδονίας από πλευράς ΗΠΑ. Ο πραγματικός όμως σκοπός ήταν να μετρηθεί ο σφυγμός της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ σχετικά με την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των δύο χωρών. Στη διαμαρτυρία έλαμψαν τα εθνικιστικά αισθήματα και κυρίαρχο σύνθημα ήταν ,,στα όπλα στα όπλα, να πάρουμε τα Σκόπια,,. Αποτέλεσμα αυτών ήταν περιστατικό μπροστά στο αμερικανικό προξενείο της πόλης και την επόμενη μέρα, η κυβέρνηση του Αντρέα Παπαντρέου, με μια δραματική αλλαγή στην πολιτική της, επέβαλε δεκαοκτάμηνο εμπάργκο/αποκλεισμό εναντίον της Δ.Μακεδονίας. το παράδειγμα είναι υπεραρκετό για να φανεί ο ρόλος της εκκλησίας σε όλες τις σφαίρες της καθημερινής ζωής στην Ελλάδα.

Τα έγγραφα που συνάπτονται παρακάτω, είναι από την περίοδο του ,,καθεστώτος της 4^ης Αυγούστου,, ή περίοδος γνωστότερη ως ,,Δικτατορία του Μεταξά,, (1936-41). Ο ιστορικός Ρίτσαρντ Κλογκ, κάποτε δήλωσε για τη δικτατορία αυτή ότι „πολύ έμοιαζε με το ναζισμό, αλλά δεν είχε τη δύναμη που χαρακτήριζε τις φασιστικές/ναζιστικές κοινωνίες της εποχής εκείνης”.

Η δικτατορία του Μεταξά ήταν στραμμένη κυρίως στη ,,λύση,, εσωτερικών προβλημάτων και κυρίως ήταν απορροφημένη με την εφεύρεση και χρήση βάναυσων μέσων με σκοπό την αφομοίωση του μακεδόνικου πληθυσμού της χώρας. Η δικτατορία εφαρμόστηκε θερμά στο τμήμα αυτό της Μακεδονίας, όπου μεγάλος αριθμός Μακεδόνων μεταφέρθηκε από τα χωριά του κοντά στα σύνορα,  εξ αναγκασμού, να ζει σε νοτιότερες περιοχές της χώρας, με ειδικό διάταγμα απαγορεύτηκε η μακεδόνικη γλώσσα, ενώ οι προδοσίες και η τρομοκρατία εις βάρος των Μακεδόνων έγινε καθημερινότητα, όπως και οι τιμωρίες και οι συλλήψεις. Η μοναδική ,,ενοχή,, τους, ότι ήταν Μακεδόνες, ενώ ,,έπρεπε,, να είναι Έλληνες.

1. Αρ.Πρ.1219/1150 Όπως μη δίδωνται τοις βαπτιζομένοις ονόματα σλαυικά.

2. Αρ.Πρ.1450/1211 ΕΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΗ – ΑΠΟΡΡΗΤΟΣ - ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ Ζητείται η υποβολή πληροφοριών περί σλαυοφώνων και βλαχοφώνων ενοριών

3. Αρ.Πρ. 19/ 389 Περί αντικαταστάσεως των τυχόν εν τοις ιεροίς Ναούς ευρισκομένων Σλαυικών εκκλησιαστικών εικόνων δι΄Ελληνικών τιούτων.

Το πρώτο έγγραφο, έχει ημερομηνία 20 Μαίου 1937. Με αυτό απαγορεύονται τα ,,σλαβικά,, (μακεδόνικα) ονόματα κατα τη διάρκεια βαπτίσεων νεογέννητων. Ταυτόχρονα, αποτελεί και διαταγή προς όλους τους αρχιερείς της εκκλησίας της Ελλάδας να πραγματοποιήσουν την απαγόρευση και προβλέπεται και ,,οποιαδήποτε αναγκαία στήριξη και βοήθεια από πλευράς των τοπικών αστυνομικών αρχών,,. Αυτό το μέτρο ήταν μέρος της προσπάθειας του καθεστώτος να επιβάλει την στροφή ,,κάθε Έλληνα,, προς τον αληθινό ελληνισμό και την εξάπλωση της ελληνικής εθνικής γλώσσας, δηλαδή να εντάξει τους Μακεδόνες στον ,,εθνικό κορμό,, και τον ,,Τρίτο Ελληνικό Πολιτισμό,,, κάτι που έπρεπε να μοιάζει με το χιτλερικό Τρίτο Ράιχ. Σχεδόν δύο δεκαετίες αργότερα  (1955), η Ιερά Σύνοδος ανανέωσε την ίδια απαγόρευση και οι μητροπολίτες καλέσθηκαν και πάλι ανεύ όρων να την πραγματοποιήσουν. Παράδειγμα εφαρμογής της διαταγής, πλησιέστερου παρελθόντος, αποτελεί και περιστατικό από το 1998, όταν σε χωριό του Λέριν (Φλώρινα), ο ιερέας αρνήθηκε να βαπτίσει ένα κοριτσάκι με το…,,βουλγάρικο,, όνομα Ντόνκα (Ελεύθερος Τύπος, 3.5.1998).

Το επόμενο έγγραφο έχει ημερομηνία 24 Μαίου 1939. Μέσω αυτού, η Ιερά Σύνοδος της εκκλησίας της Ελλάδας, έδωσε διαταγή να συσταθούν αναλυτικοί φάκελοι όλων των ,,σλαβόφωνων και βλαχόφωνων ενοριών,, της βορείου Ελλάδας. Αυτή η ,,απογραφή,, έπρεπε να γίνει από τους κατάλληλους μητροπολίτες και τα συγκεντρωμένα στοιχεία να σταλούν στο ,,κέντρο,,. Έτσι, συγκεντρώθηκαν στοιχεία για τη μητρική γλώσσα, το εθνικό αίσθημα, την εθνική δραστηριότητα και την περιουσιακή κια οικογενειακή κατάσταση των χωρικών και των ιερέων. Παράλληλα με την απογραφή αυτή, υλοποιούταν και νομική σύσταση φακέλων, χωρίς εξαιρέσεις, όλων των πολιτών και εκδίδονταν ,,πιστοποιητικά πολιτικής επιλεξιμότητας,,. Τα ντοκουμέντα αυτής της ,,εκκλησιαστικής απογραφής,, βρίσκονται σίγουρα στα υπόγεια αρχεία της Συνόδου.

Κατά τη διάρκεια του ελληνο-ιταλικού πολέμου (1940-41), η εκκλησία της Ελλάδας, με ειδική διαταγή του Υπουργείου Παιδείας, ξεκίνησε να αντικαθιστά τις ,,σλαβικές εικόνες,, στους ναούς, με άλλες-,,ελληνικές,,. Η απομάκρυνση (καταστροφή) των μακεδόνικων εκκλησιαστικών μνημείων των εκκλησιών και νεκροταφείων στη βόρεια Ελλάδα, είχε ξεκινήσει πολύ νωρίτερα, αλλά η διαφορά ήταν ότι τότε η ,,αντικατάσταση,, γινόταν με βάση προσωπικών πρωτοβουλιών των τοπικών πολιτικών και στρατιωτικών αρχών. Αυτό το μέτρο αποτελούσε μόνο μέρος των μέτρων που λήφθηκαν με σκοπό την αφομοίωση και την εθνοκάθαρση των Μακεδόνων, την περίοδο του Μεσοπολέμου.  Η διαδικασία ,,αντικατάστασης,, των εκκλησιαστικών μνημείων κατά τη διάρκεια του 2^ου Παγκοσμίου Πολέμου περιορίστηκε, αλλά η ,,ιερή,, αυτή πράξη συνεχίστηκε και τελείωσε την περίοδο της χούντας (1967-74). Ως παράδειγμα αυτού παρατίθεται το κτίριο της μητρόπολης Φλώρινας (κάποτε μακεδόνικος ναός) στο οποίο έγιναν ,,μερεμέτια,, με μπογιά και απομακρύνθηκαν όλες οι μακεδόνικες τοιχογραφίες και εικόνες, οι οποίες αργότερα αποθηκεύτηκαν στα υπόγεια των υπηρεσιών της Γενικής Διοίκησης Μακεδονίας. Το ίδιο κτίριο επέζησε και επιπλέον αρχιτεκτονικές ,,αλλαγές,, και τμήματα του ναού γκρεμίστηκαν το 1971, υπο την παρουσία του δικτάτορα Παπαδόπουλου, με σκοπό να αντικατασταθούν με την σημερινή ,,καθαρή ελληνική αρχιτεκτονική,, και όλα με ένα σκοπό, να μη φαίνονται ίχνη της μακεδόνικης τέχνης. Η ,,αντικατάσταση,, των μακεδόνικων εικόνων σε ορισμένα μέρη έγινε δημόσια, όπως π.χ. στο χωριό Висока,Солунско-Βίσοκα,Σόλουνσκο (Όσσα Θεσσαλονίκης), το χωριό του ,,μεγάλου Μακεδονομάχου,, Στέλιου Παπαθεμελή, όπου οι εικόνες με κυριλλική γραφή φυλάσσονται πλέον σε ειδικούς χώρους υπογείων, μακριά από τα μάτια της κοινής γνώμης (Ελευθεροτυπία, 1.3.1997).

Όχι μόνο η εκκλησία, αλλά και πολλά άλλα κρατικά όργανα είχαν ενταχθεί στον ,,αγώνα,, αλλαγής των μακεδόνικων ονομάτων και επωνύμων με ελληνικά. Π.χ. ο διευθυντής των ελληνικών ταχυδρομείων, Δ.Φουρναράκης, με απόφαση αρ.1389/Μάρτιος 1930, δημοσιευμένη στις ελληνικές εφημερίδες, απαγόρεψε στους υπαλλήλους του να παραδίδουν επιστολές και δέματα με αποδέκτες εθνικά Μακεδόνες και διευθύνσεις με επώνυμα που τελείωναν σε –οφ και –ιτς. Ο Φουρναράκης απλά διέταξε: “Σας προειδοποιούμε να ενημερώσετε τον πληθυσμό που αλληλογραφεί με φίλους και συγγενείς στο εξωτερικό, να επικοινωνήσουν μαζί τους και να τους πουν ότι πρέπει να σταματήσουν να στέλνουν επιστολές στην Ελλάδα με επώνυμα αποδεκτών που τελειώνουν σε –οφ ή –ιτς… Εάν αυτό ξανασυμβεί, αυστηρά ακολουθήστε αυτήν τη διαταγή και επιστρέψετε τις επιστολές στον αποστολέα… ή γράψτε στο φάκελο ,,άγνωστος αποδέκτης,, (Τάσος Κωστόπουλος, Η Απογορευμένη γλώσσα, Αθήνα, 2000, 147).

Ιδιαίτερα πρέπει να τονιστεί το βασιλικό διάταγμα της 5.2.1918 του βασιλιά Αλέξανδρου (1917 – 1920), ο οποίος μόλις ένα χρόνο πριν είχε αντικαταστήσει τον πατέρα του Κωνσταντίνο Ι, ο οποίος λόγω εσωτερικών διαφωνιών με το κόμμα του Βενιζέλου σχετικά με τη θέση της Ελλάδας στο Πρώτο Παγκόσμιο πόλεμο, εγκατέλειψε την Ελλάδα, αλλά επίσημα δεν παραιτήθηκε από το θρόνο. Σύμφωνα με τη διαταγή, ορίζεται ως αρμόδιος σχετικά με την αποδοχή και αλλαγή επωνύμων, όπως και αλλαγές στα βιβλία ληξιαρχείου, ο Γενικός Διοικητής Μακεδονίας (Τ.Κωστόπουλος, Η Απογορευμένη γλώσσα, 150). Αυτός ο ρόλος αργότερα δόθηκε στο διευθυντή Διοίκησης του Υπουργείου Εσωτερικών (1922), ενώ το 1938 δόθηκε ως αρμοδιότητα στους δημάρχους. Παρακάτω παρατίθονται τα αναφερόμενα έγγραφα, τα οποία δημοσιεύτηκαν από την Ιερά Σύνοδο της εκκλησίας της Ελλάδας, με αφορμή τα εκατό χρόνια εργασιών της. (Τόμος 2, ,,1934-1956,, Αθήνα 1956).

Η Кики Мангова Поњавиќ καθηγήτρια της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Σκόπιε, γεννήθηκε τις παραμονές του 2^ου Παγκοσμίου Πολέμου στο χωριό Баница-Μπάνιτσα (Βεύη Φλώρινας), το 1940. Μετά τη νίκη εναντίον του φασισμού, αντί να λάμψει η ελευθερία και η ισότητα ως προϋπόθεση οικοδόμησης του μέλλοντος, πάνω από τα μακεδόνικα χωριά απλώθηκαν σημάδια μιας χειρότερης ταραχής, η οποία καραδοκούσε έξω από τις πόρτες και έκανε την αρχή ενός γολγοθά εκδίωξης του μακεδόνικου πληθυσμού. Έτσι, το Μάρτιο του 1945, κοριτσάκι μόλις 5 χρονών, με τη μητέρα της Άνα και τις 4 αδερφές της, πέρασαν τα σύνορα για τη Μπίτολα, με σκοπό σύντομα να επιστρέψουν. Αυτό όμως δεν συνέβη ποτέ και ο γολγοθάς συνεχίστηκε το 1948 για τη Βοϊβόντινα της Σερβίας και έπειτα για το Σκόπιε της Μακεδονίας, όπου τελείωσε τη βασική και μέση εκπαίδευση και έπειτα το Πανεπιστήμιο, αποφοιτώντας από τη Νομική Σχολή. Εκεί έλαβε τίτλο μεταπτυχιακών σπουδών και διδακτορικό πάνω στο οικονομικό δίκαιο και από το 1964 άρχισε να διδάσκει στην πανεπιστημιακή σχολή. Έχει συγγράψει και εκδόσει περισσότερα από 200 βιβλία, κείμενα και μελέτες, κριτικές και αναλύσεις κυρίως οικονομικών θεμάτων, οι οποίες έχουν βρεθεί σε πολλά περιοδικά, εφημερίδες και επιστημονικές εκδόσεις της Δημ.Μακεδονίας και του εξωτερικού.

-Πώς ήταν η ζωή στο πατρικό σας χωριό πριν να αναγκαστείτε να το εγκαταλείψετε και τί ακολούθησε μετά

Πιστεύω ότι κάθε άνθρωπος στη ζωή του προσπαθεί τις κακές αναμνήσεις να τις βάλει σε δεύτερο πλάνο. Σαν σε όνειρο θυμάμαι ένα θαυμάσιο γεγονός στη Μπάνιτσα, τη θεατρική παράσταση Македонска крвава свадба (Μακέντονσκα κρβαβα σβάντμπα-μακεδόνικος αιματοβαμμένος γάμος), στο κέντρο του χωριού, δίπλα στο σπίτι της τέτα Μάγκντα. Λόγω των καταστάσεων, θυμάμαι ότι η μητέρα μου πάντοτε είχε έτοιμο δοχείο με πετρέλαιο, σπίρτα και κεριά, λάδι και για κάθε παιδί πλεχτές χοντρές κάλτσες, για να μπορούμε εύκολα και αθόρυβα να καταφύγουμε στο βουνό, όπου μας σκέπαζε με κουβέρτες για να μη μας εντοπίσουν τα αεροπλάνα, ενώ άλλες φορές καταφεύγαμε στο χωριό Крушоради-Κρουσσόραντι (Αχλάδα Φλώρινας), μέρος ασφαλέστερο, εώς να περάσει η ,,μπόρα,,. Επίσης όμορφο γεγονός, ζωντανό στη μνήμη μου, ήταν και ο γάμος της θείας μου Μελίσα, στο χωριό Пателе-Πάτελε (Άγιος Παντελεήμων Φλώρινας). Το τραγικό όμως γεγονός που συνέβη στην οικογένεια Γκέσσκοβ στο Σόροβιτςς-Αμύνταιο, με την σφαγή μελών της και τον τραυματισμό άλλων, αποτέλεσε την αφορμή για να καταφύγουμε στη Μπίτολα, ελπίζοντας ότι σύντομα θα επιστρέψουμε, αλλά δεν επιστρέψαμε ποτέ. Εκεί μας βρήκε και η αδερφή μου Αφροντίτα, η οποία είχε παραμείνει στη Μπάνιτσα για να φροντίζει τον παππού και τη γιαγιά. Η δουλειά του πατέρα μου Κ΄ρστε, ήταν χονδρεμπόριο, δουλειά με πολλά ταξίδια και έτσι η μητέρα μου φρόντιζε και τους γέρους και τα παιδιά. Εμένα, και τις αδερφές μου Βάσιλκα, Ρόζα και Ντίτα).  Ο θείος μου Ίλια, γεμάτος με μαχητικό πνεύμα, συμμετείχε στις τάξεις του Δημ.Στρατού και μέσω Αλβανίας, με τα ανώνυμα πλοία, βρέθηκε στην Πολωνία, απ΄όπου αργότερα, μαζί με την οικογένεια που εκεί είχε δημιουργήσει, ήρθε και εγκαταστάθηκε στο Σκόπιε.ο θείος μου Πέτσε, εργαζόταν ως έμπορος μαζί με τον πατέρα μου, κυρίως στη Μπίτολα. Όταν φτάσαμε εκεί (πρώτα με φορτηγό, έπειτα με κάρο και στο τέλος με τρένο από την Κρεμένιτσα), εγκατασταθήκαμε όλοι μαζί σε ένα δωμάτιο και αργότερα ακολούθησε η μεγάλη διαδρομή, ως τη Βοϊβόντινα. Εδώ θα πρέπει να αναφέρω και ένα όμορφο γεγονός που συνέβη στη Μπίτολα το 1947. Ήταν το πρώτο βαλκανικό φεστιβάλ παραδοσιακών χορών και τραγουδιών, όπου συμμετείχε και χορευτική ομάδα νέων από τα μακεδόνικα χωριά της Ελλάδας. πρωτοχορευτής ήταν η αδερφή μου Βάσιλκα και μεταξύ των άλλων, χόρεψαν και ακόμη δύο κοπέλες από τη Μπάνιτσα, η Αβγκούλα Μπόγκλεβα και η Νάντεζζντα Μαλίνοβα. Όταν θυμάμαι τη Μπάνιτσα, πάντα στη μνήμη μου έρχεται ο πατέρας μου Κ΄ρστε, μεγάλος ανθρωπιστής, κοινωνικός και διπλωμάτης, ποτέ του δεν έπιασε όπλο στα χέρια, αλλά με τα λόγια κατάφερε να σώσει κατοίκους του χωριού από βέβαιο θάνατο. Στην σκέψη του ήταν πάντα η οικογένειά του και από στεναχώρια γι΄αυτήν, πέθανε το 1950 στο Τσσέρβενμπρεγκ της Βουλγαρίας, απ΄όπου δεν μπορούσε να επιστρέψει, επειδή είχε φυλακιστεί λόγω του αγώνα του για τα δίκαια των Μακεδόνων. Για το θάνατό του μας πληροφόρησε ο Μπόιτσσε Μπόιτσσεβ από το χωριό Емборе,Кајларско-Έμπορε,Κάιλαρσκο (Εμπόριο Πτολεμαίδας), ο οποίος βρισκόταν στην ίδια φυλακή. Έγραφε και έστελνε κάρτες σε κάθε παιδί χωριστά, πολλές φορές το χρόνο. Η μητέρα μου, παρόλα τα βάσανα και τις τραγικές οικογενειακές συμφορές, ποτέ της δεν έχασε την αισιοδοξία της και έφυγε από αυτόν τον κόσμο ευχαριστημένη, αμέσως μετά την μεταφορά των οστών του πατέρα στο Σκόπιε το 1982.

-Από παιδί φυγάδας, χρόνια στα βάσανα και τις μετοικίσεις, καταφέρατε να μορφωθείτε και να φτάσετε στο ανώτατο σκαλί, να γίνετε καθηγήτρια πανεπιστημίου. Πώς τα καταφέρατε;

Δεν είναι τυχαία η παροιμία ,,κάθε εμπόδιο για καλό,,. Ο γολγοθάς, τα βάσανα, η φτώχεια, η ανασφάλεια, τα φαḯ από καζάνι συσσίτιου, η αλλαγή πολλών κατοικιών και τοποθεσιών, σε κάνουν υπεύθυνο και με ισχυρή θέληση. ,,Να πιστεύεις πως μπορείς αποτελεί φιλοσοφία ζωής,,. Με αλληλεγγύη, συντροφικότητα, ανθρωπιά, αξιοπρέπεια, αισιοδοξία και αγάπη, αντέχεις, δεν πρέπει να δέχεσαι τα πράγματα ως έχουν, αλλά να κυριαρχείς πάνω τους και να μην γονατίζεις. Να δέχεσαι τα άδικα γεγονότα που καθημερινά συμβαίνουν. Έτσι είναι η ζωή. Μέχρι και ο θάνατος συγγενών και φίλων, αναπόφευκτο γεγονός, πρέπει να το αποδεχτούμε ως τέτοιο, θέλουμε δεν θέλουμε και να αφιερωθούμε με όλη μας τη δύναμη στη ζωή και την υγεία, την οικογένεια, τα παιδιά, τα εγγόνια, τους φίλους, γενικά τους ανθρώπους. Με μια τέτοια φιλοσοφία, καταφέρνεις τα πάντα.

-Ως καθηγητής, ασχοληθήκατε με το οικονομικό δίκαιο. Ποιά η γνώμη σας για την οικονομική κρίση που επικρατεί σήμερα στην Ελλάδα;

Ας μη μου θυμώσουν οι Έλληνες, αλλά από πάντα άκουγα τη φράση ,,χρωστάς σαν την Ελλάδα,,. Καθημερινά, τα ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα ενημέρωσης, τα τελευταία χρόνια, μας βομβαρδίζουν με πληροφορίες για την κρίση χρέους, όχι μόνο της Ευροζώνης, αλλά και υπερωκεάνιων χωρών, για τις συναντήσεις και τις συγκρούσεις των σχετικών αρμόδιων ινστιτούτων και προσώπων, για τα προτεινόμενα σχέδια λύσης ή διάσωσης ή χρεοκοπίας. Η γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας ήταν και είναι τέτοια που συνεχώς βρίσκεται στις σφαίρες ενδιαφέροντος των ,,μεγάλων,,. Ίσως μη κατάλληλο θα ήταν να μιλήσουμε μόνο για την οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα. Ο ιός που παράχθηκε στις οικονομικές αγορές (συγκρατημένη

Το παλιό σχολείο τησ Μπάνιτσα

απορρύθμιση) των υπερωκεάνιων χωρών το 2007 και άρχισε να εξαπλώνεται το 2008, αποκτώντας δύναμη σήμερα (2012), δεν καθησυχάζει και αποκτά χαρακτήρα πανδημίας. Τα κράτη τα οποία χαλάρωσαν τα οικονομικά ,,χαλινάρια,, όπως η Ελλάδα, αλλά και άλλες ευρωπαικές χώρες, μη δίνοντας σημασία στα βασικά θεωρητικά στοιχεία και στην ιστορική πρακτική επιβεβαιωμένων αρχών (αρχές λειτουργίας κάθε καλού νοικοκύρη), μη δίνοντας σημασία στον έλεγχο, την καταχώρηση, την επιθεώρηση και τον σχεδιασμό, έφτασαν στην σημερινή κατάσταση. Η Ελλάδα, εισήχθη στην Ε.Ε. και στην ευροζώνη με βάση στοιχεία, τα οποία σήμερα, μετά από την έκρηξη της κρίσης, τα ευρωπαικά ινστιτούτα, παρουσιάζουν ότι ήταν ανακριβή. Τώρα…τίθεται το ερώτημα για το ποιός είναι ο φταίχτης. Είναι το παιδί που κατάφερε να περάσει κάτι το αναληθές στους γονείς ή οι γονείς που απλώς έριξαν μια ματιά στα στοιχεία και χάρηκαν για το παρουσιαζόμενο; Όταν έβαλαν τα γυαλιά τους, οι εικόνες άλλαξαν και στράβωσαν. Ποιός φταίει;  Τώρα τίθεται και το θέμα για το πώς θα καταφέρουν να έχουν και όλα τα πρόβατα και το λύκο χορτάτο. Πώς καθημερινά να ανησυχούν τους πολίτες, οι οποίοι ζούσαν τη ζωή τους σύμφωνα με τους όρους που είχαν τεθεί (οι οποίοι όμως δεν ήταν σύμφωνοι με τα στάνταρντ της Ε.Ε.). Ολοφάνερες οι παραλείψεις στη χώρα, αλλά και αυτές των υποστηρικτών χορηγών. Όλα αυτά, όλοι αυτοί που έπρεπε να τα γνωρίζουν τα γνώριζαν και με ένα κλικ στα ηλεκτρονικά μηχανήματα, όποτε χρειαζόταν, προστατεύονταν, επειδή τα χρήματα ποτέ δεν κοιμούνται. Ταξιδεύουν χωρίς διαβατήριο και βίζα. Υποφέρουν οι απλοί πολίτες. Έτσι σήμερα, στην καταχρεωμένη Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες, σαν να μην ισχύουν, σαν να μη μπορούν να εφαρμοστούν τα επικυρωμένα νομισματικά μέτρα και ισχύουν οι πολιτικές αποφάσεις του ισχυρού τριγώνου. Είναι εποχή κρίσης, εποχή ύφεσης, εποχή συνεχούς πανδημίας χρεών. Ακόμη και η εφαρμογή του οικονομικού σοσιαλισμού (διάσωση των μεγάλων τραπεζών από πλευράς του κράτους – τα κράτη σώζοντας τις μεγάλες τράπεζες, σώζουν αυτά τα ίδια), δεν έδωσε τα αναμενώμενα αποτελέσματα.  Ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, παραγραφή μεγάλου τμήματος του κρατικού χρέους από πλευράς ιδιωτικών τραπεζών και πάνω σε όλα αυτά, φόρος στις οικονομικές συναλλαγές! Τί θα βγει από όλα αυτά, αναμένουμε να δούμε!   Πιθανώς ενίσχυση και πειθάρχηση της πολύτεκνης ευρωπαικής οικογένειας, όπου αναμένεται και εισαγωγή νέων μελών, με την χρήση θεσμοθετημένης πολιτικής πυραμίδας, μέσω του σεβασμού ενός απόλυτα καθορισμένου συνόλου οργάνων.

-Στην Ελλάδα επικρατεί φόβος για το διαφορετικό. Κάθε τι μη ελληνικό, προκαλεί αντίδραση. Παρακαλούμε για σχολιασμό.

Το να είσαι πολίτης μιας χώρας και να φοβάσαι, να ζεις με φόβο λόγω πιθανών συνεπειών για σένα και την οικογένειά σου επειδή δεν είσαι Έλληνας, δεν αποτελεί πρόβλημα του πολίτη αλλά του κράτους και των θεσμών του και ακόμη περισσότερο επειδή το ίδιο το κράτος, με τις ενέργειές του, εισήγαγε αυτόν το φόβο στην καθημερινότητα. Αυτό αποτελεί σημάδι ανάγκης ολικής επέμβασης, με τη χρήση διάφορων μεθόδων και μηχανισμών για τον επαναπροσδιορισμό των κοινωνικών αρχών και νοοτροπίας. Η διαφορετικότητα είναι ανεκτίμητης αξίας, αποτελεί κοινωνικό πλούτο να έχεις γείτονα φίλο άλλης αθνικότητας, θρησκείας, κουλτούρας, με διαφορετικά έθιμα. Πλεονέκτημα είναι να καταλαβαίνεις τη γλώσσα του άλλου (όσες γλώσσες γνωρίζεις, τόσο περισσότερο αξίζεις). Η οικογένειά μου είναι μια κοσμοπολίτικη πολυεθνική οικογένεια (σύζυγος ,,Γιουγκοσλάβος,, εγώ Μακεδόνισσα, τέκνα Σέρβοι, γαμπρός Αλβανός, εγγόνια Μακεδονόπουλα). Ο πλούτος της διαφορετικότητας καλλιεργείται σε διάφορα πλάνα, εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα, χώρο στα μέσα ενημέρωσης, στον ηλεκτρονικό και έντυπο τύπο, στα κρατικά και δημόσια όργανα κτλ. βασική προϋπόθεση δεν αποτελεί μόνο η αναφορά στις πολυάριθμες δηλώσεις, συμβάσεις, αποφάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και η ένταξή τους στην εθνική νομοθεσία, αλλά και η χρήση τους ως φυσικό ανθρώπινο δικαίωμα, εγγυημένο από την ισχύ των νομικών θεσμών και οργάνων.

-Ποιά αισθήματα προκάλεσαν οι επισκέψεις σας στο χωριό σας, ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα;

Το πρώτο μου ταξίδι ήταν ομαδικό με λεωφορείο για το Σόλουν. Εξαιτίας μου, δεν επιστρέψαμε μέσω Γκεβγκέλια, αλλά μέσω Μπίτολα, για να μπορέσω έστω και για λίγο, να επισκεφτώ το χωριό μου Μπάνιτσα. Συγκίνηση, εσωτερική ανησυχία, καρδιοχτύπι που ακόμη αισθάνομαι, κάτι που στην ουσία δεν περιγράφεται με λόγια. Το λεωφορείο σταμάτησε σε ύψωμα κοντά στην εκκλησία και χτύπησα την πόρτα ενός σπιτιού. Μια γυναίκα μου άνοιξε και της είπα ποιά είμαι. ,,Добредојде, во добра куќа влезе,,(ντομπροντόιντε, βο ντόμπρα κούκια βλέζε-καλώς ήρθες, σε καλό σπίτι μπήκες) μου είπε η γυναίκα στα μακεδόνικα και φώναξε το γιο της για να με πάει στο σπίτι μας και στο σπίτι της τέτα Μάγκντα. Αξέχαστο για μένα γεγονός. Τα τελευταία χρόνια, εκτός από επισκέψεις στη Μπάνιτσα και συγγενείς, επισκέφτηκα και πολλά άλλα μέρη, όπως την πόλη  Негуш (Νέγκουςς-Νάουσα), όπου είχε οργανωθεί η 23^η συνάντηση των αγωνιστών του Δημ.Στρατού. Όλα εκεί μου έκαναν εντύπωση, αλλά για πάντα στη μνήμη μου θα μείνει ο γέρος μαχητής του Δημ.Στρατού, Ίλια Κέσκιν από το χωριό Γκούγκοβο,Βόντενσκο (Βρυττά Έδεσσας), ο οποίος όταν μας άκουσε να μιλάμε μακεδόνικα, με δάκρυα στα μάτια, μας προσκάλεσε για καφέ στο σπίτι του στο Σόλουν. Είχε καταδικαστεί από τον εθνικό στρατό σε ισόβια και η μητέρα του πουλούσε το αίμα της για να πηγαίνει να τον βλέπει. Εντύπωση επίσης μου έκανε ο θυμός Ελλήνων παρεβρισκομένων στην εκδήλωση, επειδή ακούστηκαν μακεδόνικα τραγούδια. Έτσι ήταν αδελφωμένοι οι μαχητές Μακεδόνες και Έλληνες του Δημ.Στρατού; Όλα αυτά θα πρέπει να αλλάξουν. Θα πρέπει το κράτος να συμπεριφέρεται ως μέλος της Ε.Ε, το ίδιο και οι πολίτες του. Φανταστείτε ότι έχω καταθέσει αίτηση έκδοσης πιστοποιητικού γεννήσεως το 2010 και ακόμη περιμένω. Η απάντηση που μου δίνουν είναι ότι περιμένουν απάντηση από την Αθήνα. Η υπηρεσίες και οι εργαζόμενοι σε αυτές, δυστυχώς  θέλοντας και μη, πρέπει να συμβαδίζουν με τις κρατικές οδηγίες.

-Η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν εθνικά Μακεδόνες στην επικράτειά της. Εσείς τί λέτε;

Η άρνηση για κάτι, από μόνη της είναι αποτέλεσμα για κάτι που υπάρχει. Όσο περισσότερο αρνείσαι κάτι, τόσο αυτό περισσότερο ζεσταίνεται.  Η αγνόηση κάποιων που υπήρχαν, υπάρχουν και θα υπάρχουν, στην περίπτωσή μας, οι Μακεδόνες, όπως και άλλες εθνικές κοινότητες, αποτελεί όχι μόνο καταπάτηση των διεθνών νομικών αρχών, αλλά και των ιδίων, ελληνικών συνταγματικών αρχών. Ειλικρινά πιστεύω ότι, αν και σπάνια, συμβαίνουν και κάποια θετικά πράγματα στον τομέα αυτό, λόγω του αγώνα των Μακεδόνων για τα δίκαιά τους. Αυτή την άποψη εδραίωσα μετά από προσωπικές μου εμπειρίες στη Μπάνιτσα, τα τελευταία χρόνια. Εκτός από το κέντρο του χωριού όπου υπάρχουν καφενεία και οι ενήλικες συγκεντρώνονται και πάντα μιλάνε στη μακεδόνικη γλώσσα (σε ένα από τα καφενεία υπάρχει και μακεδόνικη εικονογραφία) και τα παιδιά στο δρόμο χρησιμοποιούν τα μακεδόνικα και δεν αναφέρουν πλέον τη γλώσσα ως ,,γύφτικα,, όπως παλαιότερα τους μάθαιναν στα σχολεία. Ο καθένας έχει το δικαίωμα να κάνει λάθος, αλλά κάποια στιγμή θα πρέπει να αντιμετωπίσει το λάθος του και να επανορθώσει. Αυτό ισχύει και για την Ελλάδα.

-Ποιά η γνώμη σας για την οικονομική πρόοδο στα Βαλκάνια, ποιές οι προσδοκίες και οι δυνατές λύσεις.

Τα Βαλκάνια αποτελούν το σταυροδρόμι των πολιτισμών του Βορρά και του Νότου, της Δύσης και της Ανατολής, σταυροδρόμι συναντήσεων, συγκρούσεων συμφερόντων. Χώρος μετοικίσεων, μεταναστεύσεων, εποικήσεων, χώρος που δεν θα μπορούσε ποτέ να μείνει ομοιογενής. Αντίθετα από τη διαφορετικότητα, χώρος που αφυπνούσε και αφυπνά συνεχώς ενδιαφέρων στους μεγάλους συνομότες ή στους μεγάλους ,,ράφτες,,. Τα κράτη των πλουσίων σε διαφορετικότητα Βαλκανίων, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν πλέον θετικά το ένα το άλλο, να κατανοήσουν τα πλεονεκτήματα της διαφορετικότητας και να αφήσουν επιτέλους τους ανέμους να φυσήξουν ελεύθερα. Εάν επιτευχθεί αυτό και εξαφανιστούν οι φόβοι μεταξύ των λαών, τότε η οικονομική άνθηση και ευημερία θα είναι πλέον θέμα χρόνου.

-Τί θα θέλατε να πείτε στους ομοεθνείς σας Μακεδόνες που ζουν από την άλλη πλευρά των συνόρων, στην ελληνική επικράτεια;

Να είναι πιστοί πολίτες του κράτους όπου ζουν και εργάζονται, να σέβονται

Κάτοικοι της Μπάνιτσα το 1948

τις οικογενειακές ρίζες τους, να αντέχουν, να είναι τίμιοι, αξιοπρεπείς και συνεχώς να αυξάνουν τις γνώσεις τους, για να μη γονατίζουν μπροστά στα ψέματα και ευκολότερα να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες που φέρνει η ζωή. Ιδιαίτερα να οικοδομούν πιο ευτυχισμένο μέλλον για την οικογένεια, το γείτονα, τους φίλους, τους ανθρώπους. Πάνω απ΄όλα, να μην ξεχνάν ποιοί είναι, όσο και αν κάποιοι επιθυμούν να τους αφομοιώσουν. Να ελπίσουμε ότι η Ελλάδα θα εξευρωπαϊστεί και θα ξαναλάβει το στάτους του ,,λίκνου της δημοκρατίας,, όχι μόνο με δηλώσεις αλλά και πραγματικά, με την εφαρμογή των νόμων που εγγυούνται τις ανθρώπινες ελευθερίες και δικαιώματα.

ГРЦИЈА МОРА ДА ГИ ПРИЗНАЕ ПРАВАТА НА МАКЕДОНЦИТЕ ВО НЕЈЗИНАТА ТЕРИТОРИЈА
Η ΕΛΛΑΔΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΙ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ ΤΗΣ

Ο πανεπιστημιακός καθηγητής Никола Жежов – Νίκολα Ζζέζζοβ γεννήθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1970 στην πόλη Штип – Σστιπ της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, από γονείς καταγόμενους από το χωριό Пожарско,Мегленско-Πόζζαρσκο,Μέγκλενσκο (Λουτράκι Αλμωπίας). Το 1995 αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου του Σκόπιε, Ινστιτούτο Ιστορίας και το 2000 έλαβε μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών, στην κατεύθυνση ,,Ιστορία του Μακεδόνικου Λαού, Νέος Αιώνας,,. Τον τίτλο Δόκτορα Ιστορίας έλαβε το 2006, παρουσιάζοντας τη διατριβή ,,Το Μακεδόνικο Ζήτημα στις γιουγκοσλαβικές-βουλγαρικές σχέσεις (1918-1941). Επίσης έχει συμμετάσχει σε πολλά διεθνή σεμινάρια και συμπόσια και έχει εκδόσει περισσότερες μελέτες. Σήμερα εργάζεται ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Σβέτι Κίριλ και Μέτοντι του Σκόπιε, διδάσκοντας Σύγχρονη Ιστορία της Μακεδονίας και Μεθόδους Διδασκαλίας Ιστορίας και επίσης έχει επιλεχτεί ως αναπληρωτής Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής.

1.    Όπως είναι γνωστό, είστε πανεπιστημιακός καθηγητής Ιστορίας. Με ποιές περιόδους της ιστορίας ασχολείστε περισσότερο και τί σας ώθησε να ασχοληθείτε με αυτή την επιστήμη.

НИКОЛА ЖЕЖОВ - ΝΙΚΟΛΑ ΖΖΕΖΖΟΒ

Εργάζομαι στο Ινστιτούτο Ιστορίας της Φιλοσοφικής Σχολής στο Σκόπιε της Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Διδάσκω μαθήματα σχετικά με την Ιστορία της Μακεδονίας και ειδικότητά μου είναι η ιστορία του μακεδόνικου λαού στον 20ο αιώνα. Η διδακτορική μου διατριβή ήταν σχετική με το

τμήμα της ιστορίας της Μακεδονίας μεταξύ των δύο παγκοσμίων πολέμων. Διάλεξα αυτήν την περίοδο της ιστορίας επειδή την είδα ως πρόκληση λόγω των πολλών ανεξήγητων γεγονότων, προσώπων, αλλά και επειδή και εγώ προσωπικά θεωρώ ότι ακριβώς σ΄αυτή τη χρονική περίοδο βρίσκεται το κλειδί για την λύση του μακεδόνικου ζητήματος και οι ιστορικές αιτίες για τις προσπάθειες κάποιων βαλκανικών κρατών να δώσουν στο ζήτημα σερβικό, βουλγαρικό και ελληνικό χαρακτήρα, που βεβαίως δεν είναι σωστό.

2.    Η Ελλάδα ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν Μακεδόνες και ακόμη περισσότερο ότι δεν υπάρχουν εθνικά Μακεδόνες στην επικράτειά της. Τί απαντάτε σ΄αυτό;

Εγώ ως επιστήμονας, ως ιστορικός, προσπαθώ πραγματικά να είμαι όσο το

Πανεπιστήμιο του Σκόπιε

δυνατό λιγότερο υποκειμενικός και να εξηγώ τα ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα με βάση επιχειρήματα και αποδεδειγμένα στοιχεία και όχι με συναισθηματικές επιβαρύνσεις. Οι μονογραφίες και τα επιστημονικά άρθρα που μέχρι σήμερα έχω γράψει, βασίζονται σε έγγραφα που έχω βρει κατα τις έρευνές μου στα αρχεία της Σερβίας, Βουλγαρίας και Δ.Μακεδονίας. Σε όλα αυτά τα έγγραφα, όσο και εάν έγινε προσπάθεια από τους κρατικούς παράγοντες να αποκρύψουν στοιχεία, διαπερνά ένα γεγονός – το μακεδόνικο ζήτημα είναι ένα ιδιαίτερο κρατικό και εθνικό ζήτημα και διαφοροποιείται από τα υπόλοιπα βαλκανικά ζητήματα. Εκφράζω μεγάλη λύπη που το σύγχρονο ελληνικό κράτος ακόμη δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη της μακεδόνικης εθνικής συνείδησης ως πραγματικότητα, όχι μόνο στη Δημοκρατία της Μακεδονίας και τον κόσμο, αλλά και στην επικράτειά της. Η προσπάθεια να δωθεί στη μακεδόνικη ταυτότητα γεωγραφική διάσταση και να παρουσιαστεί ως τμήμα της ελληνικής εθνικής ταυτότητας, δεν έχει καμία επιστημονική βάση. Η ύπαρξη του μακεδόνικου λαού είναι πραγματικότητα και η Ελλάδα θα πρέπει να το αναγνωρίσει αυτό. Εγώ ως ιστορικός βεβαιώνω την ελληνική κυβέρνηση και όλους τους πολιτικούς παράγοντες στην Ελλάδα, ότι εάν συμβεί αυτό, στο πρόσωπο της Δ.Μακεδονίας και του μακεδόνικου λαού, θα βρουν έναν ειλικρινή και διαρκή φίλο. Εάν η ελληνική κυβέρνηση συνεχίσει και παραπέρα να μην αναγνωρίζει  τη μακεδόνικη εθνική ταυτότητα, θα διευρύνει το χάσμα και τη μη εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο γειτονικών κρατών. Θεωρώ ότι η αντικειμενική ελληνική κοινή γνώμη των διανοουμένων, μπορεί να επιδράσει στη διαμόρφωση μιας νέας κατεύθυνσης σχετικά με την ελληνική πολιτική προς τη Δημοκρατία της Μακεδονίας και το μακεδόνικο ζήτημα.

3.    Κατάγεστε από μακεδόνικο χωριό της Ελλάδας, από γονείς εκδιωγμένους από τις ελληνικές αρχές λόγω των αγώνων τους για τα δικαιώματα των Μακεδόνων. Τί σας αφηγήθηκαν οι γονείς σας και τί σας μετέδωσαν;

Ο Εμφύλιος Πόλεμος στην Ελλάδα (1946-1949) άφησε εκτεταμένες συνέπειες στους Μακεδόνες, αλλά και σε όλη την ευρύτερη περιοχή. Σχεδόν όλοι οι Μακεδόνες συμμετείχαν στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας, λόγω των υποσχέσεων για θετική λύση του μακεδόνικου ζητήματος σε αυτό το τμήμα της Μακεδονίας. Μετά την ήττα του Δ.Στρατού, μπροστά στις κτηνωδίες της ελληνικής ακροδεξιάς κυβέρνησης βρέθηκαν οι Μακεδόνες από περισσότερες περιοχές: Костурско-Καστοριά, Воденско-Έδεσσα, Леринско-Φλώρινα, Мегленско-Αλμωπία, Кајларско-Εορδαία, Пазар-Γιαννιτσά. Χιλιάδες Μακεδόνες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρικές τους εστίες, την πατρική τους γη. αυτό συνέβει και στην οικογένειά μου. Από τον παππού και γιαγιά από πλευράς του πατέρα μου και από τη μητέρα μου, ακόμη παιδί άκουγα τις αναμνήσεις τους σχετικά με τις φρικαλεότητες του Εμφυλίου. Παρόλες τις συνέπειες, στα μέλη της οικογένειάς μου και τις αφηγήσεις τους, ποτέ δεν υπήρξε τόνος μίσους για τον ελληνικό λαό. Η ιστορία δεν πρέπει να ξεχαστεί για να μην επαναληφθεί. Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς οι Μακεδόνες ζητούμε εκδίκηση – απλώς ζητούμε η Ελλάδα να μας αναγνωρίσει  το δεδηλωμένο μακεδόνικο εθνικό συναίσθημα. Στ΄αλήθεια είναι ακατανόητο που και σήμερα, εξήντα δύο χρόνια από τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου, η ελληνική ιστοριογραφία ισχυρίζεται ότι ο πόλεμος αυτός ήταν ιδεολογικός, μεταξύ της αριστεράς και της δεξιάς και δεν αναφέρεται καθόλου το γεγονός ότι εκεί συμμετείχαν και σκοτώθηκαν και άνθρωποι, οι οποίοι δήλωναν Μακεδόνες στην εθνικότητα και όχι γεωγραφικά.

4.    Για την είσοδο της Δημοκρατίας της Μακεδονίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ζητήθηκαν πολλές αλλαγές σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις μειονότητες που ζουν στην επικράτειά της. Κάτι τέτοιο δεν συνέβει κατα την ένταξη της Ελλάδας. Σχολιάστε.

Σήμερα στην Ελλάδα, τα γεγονότα ακόμη αποδεικνύουν ότι σχετικά με τα ζητήματα των μειονοτήτων, δεν έχουμε μεγάλες θετικές αλλαγές. Οι εθνικά Μακεδόνες δεν απολαμβάνει τα δικαιώματα που σε δημοκρατικές κοινωνίες είναι εγγυημένα με διεθνείς νομικούς κανονισμούς, σχετικούς με αυτή την άποψη κοινωνικής ζωής. Οι Μακεδόνες της Ελλάδας θα πρέπει να γίνουν γέφυρα συνεργασίας μεταξύ των δύο γειτονικών κρατών, αλλά αμφιβάλω εάν στο εγγύ μέλλον θα έχουμε αλλαγές στην πολιτική των ελληνικών κυβερνήσεων σχετικά με αυτό το ζήτημα. Η ελληνική εθνική πολιτική, η οποία συνεχώς δείχνει προς κάποια υποτιθέμενη απειλή της ελληνικής κρατικής επικράτειας από πλευράς της μακεδόνικης εθνικής μειονότητας, θα πρέπει να εγκαταλείψει αυτές τις θέσεις, οι οποίες δεν έχουν καμιά πραγματική βάση. Την εποχή που η Ευρώπη και όλος ο κόσμος, τείνουν προς την απομάκρυνση των συνόρων και την εσωτερική δημοκρατικοποίηση, αυτές οι θέσεις αποτελούν τμήμα του παρελθόντος και δεν οδηγούν σε βελτίωση της κατάστασης, σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα των Μακεδόνων στην Ελλάδα.

5.    Στην Ελλάδα κρίση οικονομική, αλλά προπάντων κοινωνική. Παρακαλούμε σχολιάστε.

Η οικονομική κρίση που υπάρχει στην Ελλάδα, θα αντικατοπτριστεί αρνητικά και στη Δ.Μακεδονίας, αλλά και στην ευρύτερη περιοχή. Για το λόγο αυτό η Δ.Μακεδονίας έχει συμφέρον ο νότιος γείτονάς μας να ξεπεράσει την κρίση και να ξαναστήσει την οικονομία του σε ισχυρές βάσεις. Εκτός αυτού, στη Δ.Μακεδονίας υπάρχει μεγάλος αριθμός εταιριών, στις οποίες έχει επενδυθεί ελληνικό κεφάλαιο και η πιθανή του απόσυρση θα επιδράσει και στη μακεδόνικη οικονομία.

6.    Η ελληνική πολιτική δεν λαμβάνει υπόψην της τα σημερινά πραγματικά γεγονότα και στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη Μακεδόνων, αλλά απαντά σχετικά, στηριζόμενη σε αβάσιμα επιχειρήματα, παλιά περισσότερες χιλιάδες χρόνια.

Εάν επικαλούμαστε γεγονότα και στοιχεία της ιστορίας, δεν χρειάζεται να πάμε πίσω χιλιάδες χρόνια. Είναι απολύτως αρκετό να δούμε το τί λένε τα έγγραφα και ντοκουμέντα από τις αρχές του 20ου αιώνα και μετά. Όλες οι απογραφές μέχρι το τέλος του ελληνο-τουρκικού πολέμου το 1923, δείχνουν ότι στις νεοπροσαρτημένες περιοχές, το μακεδόνικο εθνικό στοιχείο κυριαρχεί και όχι το ελληνικό. Η εθνική δομή του πληθυσμού άλλαξε σημαντικά μετά την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης το 1923, όταν στο τμήμα αυτό της Μακεδονίας, οι ελληνικές αρχές εγκατέστησαν περίπου 600.000 εποίκους, οι περισσότεροι από τους οποίους με μη ανεπτυγμένη την ελληνική εθνική συνείδηση. Από τότε οι Μακεδόνες έγιναν δεύτερο εθνικό στοιχείο, πίσω από το ελληνικό, το οποίο εμφυτεύτηκε στους εποίκους από Μικρά Ασία, Πόντο κ.α. παρόλα αυτά όμως, οι Μακεδόνες παρέμειναν πλειοψηφία σε αρκετές περιοχές, όπως στο  Костурско-Καστοριά, Леринско-Φλώρινα, Воденско-Έδεσσα, Мегленско-Αλμωπία, Ениџевардарско-Γιαννιτσά, Негуш-Νάουσα. Στη μεσοπολεμική περίοδο, στα ντοκουμέντα του Κομουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, οι Μακεδόνες ήταν αναγνωρισμένοι ως ξεχωριστός λαός με δικαίωμα αυτοπροσδιορισμού και δημιουργίας ανεξάρτητου μακεδόνικου κράτους. Για να σβύσει το μακεδόνικο εθνικό χαρακτήρα από το κομμάτι γνωστό ως ,,Μακεδονία του Αιγαίου,, το 1926 η ελληνική κυβέρνηση ψήφισε νόμο περι αλλαγής των μακεδόνικων ονομάτων και τοπονυμίων, με ελληνικά. Έτσι, εξελληνίσθηκαν τα ονόματα πόλεων και χωριών, ποταμών και βουνών, λιμνών και τοποθεσιών και από επι αιώνες μακεδόνικα ονόματα, έλαβαν άσχετα ελληνικά. Με τον τρόπο όμως αυτό δεν έκλεισε το ζήτημα, όπως έλπιζε το ελληνικό κράτος. Τη δεκαετία του ΄30, μέχρι και από το βήμα του ελληνικού κοινοβουλίου, Έλληνας Βουλευτής έκανε λόγο για την ιδιαιτερότητα του μακεδόνικου εθνικού στοιχείου και το δικαίωμα του στην αυτοδιάθεση.  Κατα τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και Εμφυλίου Πολέμου, οι Μακεδόνες ενεργά συμμετείχαν στους αγώνες, ελπίζοντας ότι έτσι θα δημιουργήσουν δικό τους κράτος, ή τουλάχιστον θα αποκτήσουν εθνικά δικαιώματα στα πλαίσια του ελληνικού κράτους. Όλα αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία, όπως και αμέτρητα άλλα, δείχνουν ότι οι Μακεδόνες υπήρχαν στο χώρο, ότι είναι αυτόχθονος λαός αυτό και ότι δεν εγκαταστάθηκαν τώρα τελευταία.  Από προοπτική του σήμερα, το ελληνικό κράτος πρέπει να αναγνωρίσει αυτά τα αδιάσειστα στοιχεία και να αναγνωρίσει την ύπαρξη εθνικά Μακεδόνων στο βόρειο τμήμα της επικράτειάς της.

7.    Πρόσφατα εγκαινιάστηκε το Εθνικό Μουσείο του Μακεδόνικου Επαναστατικού Αγώνα, μουσείο αφιερωμένο στον αγώνα των Μακεδόνων για ισότητα και ελευθερία. Εσείς συμμετείχατε ενεργά στην υλοποίησή του. Πείτε μας τί περιλαμβάνει, τί παρουσιάζει και ποιός είναι ο σκοπός του.

Ο σκοπός του Μουσείου Μακεδόνικου Αγώνα για Κράτος και Ανεξαρτησία – Μουσείο του ΒΜΡΟ και Μουσείο των θυμάτων του κομμουνιστικού καθεστώτος, είναι να παρουσιάζει την συνέχεια των αγώνων του μακεδόνικου λαού για την δημιουργία ανεξάρτητου μακεδόνικου κράτους από τα μέσα του 19ου αιώνα εώς και τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Το Μουσείο είναι διαιρεμένο σε 13 τμήματα, σύμφωνα με χρονολογική-θεματική προσέγγιση και αφθονεί με γνήσια έγγραφα, αυθεντικό οπλισμό, αντικείμενα, φωτογραφίες, καλλιτεχνικά έργα και κέρινα ομοιόματα εξέχοντων Μακεδόνων επαναστατών και ακτιβιστών, οι οποίοι άφησαν βαθιά τα σημάδια τους στην εποχή τους. Το μουσείο προκάλεσε τεράστιο ενδιαφέρον, όχι μόνο στη Δ.Μακεδονίας, αλλά και σε όλη την ευρύτερη περιοχή. Εώς και σήμερα, το έχουν επισκεφτεί περισσότερα από 20.000 άτομα, από τη χώρα και το εξωτερικό.

8.    Η Δ.Μακεδονίας, μετά την ανακύρηξη της ανεξαρτησίας της, αντιμετώπισε μια σειρά πιέσεων από όλες σχεδόν τις γειτονικές της χώρες, αλλά και ευρύτερα. Παρόλα αυτά κατάφερε να αντέξει και να δημιουργήσει δρόμο προς το μέλλον. Ποιό είναι το κλίμα που επικρατεί σήμερα και πώς οι εκεί Μακεδόνες βλέπουν την επόμενη μέρα.

Η Δ.Μακεδονίας σήμερα σταθερά οδεύει προς την Ευρω-Ατλαντική ενσωμάτωση. Το κράτος μας με επιτυχία αντιστάθηκε και σε όλα τα κύματα της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης και διατήρησε την σταθερότητά της. Δυστυχώς, παρόλο που πλέον πληρεί όλες τις προϋποθέσεις για είσοδο στο ΝΑΤΟ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της άνευ αντικειμένου διαμάχης με την Ελλάδα σχετικά με το όνομά μας, η Δ.Μακεδονίας ακόμη περιμένει στην ευρωατλαντική αίθουσα αναμονής.

9.    Το ζήτημα των Μακεδόνων πολιτικών προσφύγων από την Ελλάδα, εκδιωγμένων κατα τη διάρκεια του Εμφυλίου, αλλά και μετά αυτού, στην Ευρώπη του 21ου αιώνα, είναι ακόμη ανοιχτό και από πολιτικής και από ιστορικής άποψης.

Η Ελλάδα, παρόλο που πέρασαν έξι δεκαετίες από το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου, ακόμη δεν συγκέντρωσε δύναμη να κλείσει το θέμα αυτό. Για να γυρίσει και αυτή η σελίδα της ιστορίας, το ελληνικό κράτος θα πρέπει να αποδεχτεί το γεγονός ότι στον Εμφύλιο στην Ελλάδα, αγωνίζονταν και σκοτώνονταν και εθνικά Μακεδόνες. Στο όνομα της δημοκρατίας και των καλών γειτονικών σχέσεων, το ελληνικό κράτος θα πρέπει να αναγνωρίσει όλα τα δικαιώματα αυτής της ομάδας ανθρώπων. Μεγάλος αριθμός από αυτούς τους Μακεδόνες έχει πια πεθάνει ή βρίσκεται σε προχωρημένη ηλικία και μια τέτοια απόφαση της Ελλάδας θα αποτελούσε ηθική ικανοποίηση γι΄αυτούς, για τα χρόνια γεμάτα με βάσανα και νοσταλγία για την πατρική εστία και την αδυναμία να επιστρέψουν στα χωριά τους και τις οικογένειές τους, σε εκείνο το τμήμα της Μακεδονίας.   Είναι παράλογο σήμερα στον 21ο αιώνα, να μη μπορούν αυτοί οι βασανισμένοι Μακεδόνες, να βγάλουν προσωπικά έγγραφα στα μέρη όπου γεννήθηκαν, μόνο επειδή ήταν αγωνιστές στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού. Μήπως αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι άνθρωποι ποτέ δεν υπήρξαν ή ποτέ δεν γεννήθηκαν; Έτσι όπως έθεσε τα πράμματα η επίσημη ελληνική πολιτική, το μόνο ,,λάθος,, αυτών των ανθρώπων είναι ότι γεννήθηκαν Μακεδόνες και έτσι αισθάνονται και δηλώνουν.

10.    Τί θα θέλατε να συστήσετε στους συγγενείς σας στην Ελλάδα και σε όλους τους εθνικά Μακεδόνες που ακόμη ζουν εκεί χωρίς τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα;

Εγώ δυστυχώς τους συγγενείς μου στην Ελλάδα δεν τους γνωρίζω, επειδή ποτέ μου δεν έχω επισκεφτεί τα πάτρια εδάφη των γονέων μου. Σύντομα όμως έχω πρόθεση να επισκεφτώ τα μέρη αυτά και εάν έχω την ευκαιρία, να γνωριστώ με τους συγγενείς μου. Ως Μακεδόνας διανοούμενος όμως, θα ήθελα να πω σε όλους τους εθνικά Μακεδόνες της Ελλάδας να είναι περήφανοι που είναι Μακεδόνες και ότι είμαι βαθιά πεπεισμένος ότι η Ελλάδα θα αντιληφθεί την πραγματική κατάσταση με τη μακεδόνικη εθνική κοινότητα και θα αναγνωρίσει τα ανθρώπινα δικαιώματά της.

ДЕЛ ОД МОЈОТ ЖИВОТ ГО ПОСВЕТИВ НА МАКЕДОНЦИТЕ И МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК

ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΜΟΥ ΤΟ ΑΦΙΕΡΩΣΑ ΣΤΟΥΣ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

О Βίκτορ Φρίντμαν γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1949, στο Σικάγο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και είναι Αμερικανός γλωσσολόγος και ένας από τους γνωστότερους μακεδονόφιλους στον κόσμο, τακτικός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο.

ВИКТОР ФРИДМАН - ΒΙΚΤΟΡ ΦΡΙΝΤΜΑΝ

Αποφοίτησε από το κολλέγιο Ριντ το 1970, με ειδικότητα στην Ρώσικη γλώσσα και Λογοτεχνία. Τελείωσε τις μεταπτυχιακές του σπουδές με θέμα ,, Νοτιοσλαβικές Γλώσσες,, και αργότερα, το 1975, παρουσίασε με επιτυχία το δοκτορά του στις σλαβικές γλώσσες και λογοτεχνία, στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο, με θέμα της διατριβής  „Οι Γραμματικές Κατηγορίες της Μακεδόνικης Οριστικής“ και λόγω αυτού, κέρδισε το βραβείο Μαρκ Λάρυ Γκάλερ για την καλύτερη διατριβή της Σχολής στον τομέα των ανθρωπιστικών επιστημών. Από το 1975 ως το 1993, δίδασκε στο τμήμα Σλαβικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Βόρειας Καρολίνα και το 1993 δέχτηκε πρόσκληση από το Πανεπιστήμιο του Σικάγο, την οποία με μεγάλη χαρά αποδέχτηκε. Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 200 εκδόσεις και η διατριβή του „Οι Γραμματικές Κατηγορίες της Μακεδόνικης Οριστικής“  ήταν η πρώτη έκδοση σχετική με τη σύγχρονη μακεδόνικη γλώσσα στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Ασχολείται με θέματα των Βαλκανίων περισσότερα από 35 συναπτά έτη. Το 1991, 2003 και 2007, βραβεύτηκε με την χρυσή πλακέτα του Πανεπιστημίου „Св. Кирил и Методиј“ του Σκόπιε της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, ενώ το 1994 εκλέχτηκε μέλος του МАНУ, της Μακεδόνικης Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών. Το 1995 εκλέχτηκε μέλος  της Μάτιτσα της Σερβίας και το 2004 μέλος της Ακαδημίας Επιστημών και Τεχνών του Κοσσόβου.

Κατα τη διάρκεια των πολέμων στη Γιουγκοσλαβία, εργάστηκε ως πολιτικός αναλυτής των δυνάμεων προστασίας των Ηνωμένων Εθνών που στάθμευαν στην πρώην Γιουγκοσλαβία και επίσης ήταν μέλος του σχεδίου Νότια Βαλκάνια του Κέντρου προληπτικών δράσεων του Συμβουλίου εξωτερικών σχέσεων, την περίοδο 1995-1997. Το 1997 ήταν σύμβουλος της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων και την περίοδο 1999-2000, εργάστηκε για το Ινστιτούτο Ειρήνης των ΗΠΑ. Έχει εργαστεί ως επισκέπτης καθηγητής ή επισκέπτης επιστήμονας σε περισσότερα πανεπιστήμια όπως: Πανεπιστήμιο του Κορνέλ, Πανεπιστήμιο Σβέτι Κίριλ ι Μέτοντι της Δ.Μακεδονίας, Πανεπιστήμιο Κεντρικής Ευρώπης στη Βουδαπέστη Ουγγαρίας, Πανεπιστήμιο του Κιότο Ιαπωνίας, Εθνικό Πανεπιστήμιο Μαλαισίας, Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι Φιλανδίας, Πανεπιστήμιο της Πρίστινα Κοσσόβου και Πανεπιστήμιο Λατρόμπ Μελβούρνης Αυστραλίας.

Οι έρευνες του Φρίντμαν βασίζονται στις γραμματικές κατηγορίες, ιδιαίτερα των ρημάτων και η επαφή των γλωσσών και η κοινωνική γλωσσολογία σε Βαλκάνια και Καύκασο. Έχει εκδόσει βιβλία και μελέτες στις παρακάτω γλώσσες: αλβανικά, αρωμανικά-βλάχικα, γλώσσα του Αζερμπαϊτζάν, γλώσσα της Σερβίας-Κροατίας-Βοσνίας, βουλγαρικά, γεωργιανά, ελληνικά, γλώσσα του Ντεγκεστάν, μακεδόνικα, γλώσσα των Ρομά, ρουμάνικα, ρώσικα, γλώσσα του Τατζικιστάν, τούρκικα κ.α.

Ο Виктор Фридман, μεταξύ πολλών γλωσσών, γνωρίζει άπτεστα την ανάγνωση, γραφή και ομιλία της μακεδόνικης γλώσσας. Αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους συναγωνιστές, υποστηρικτές των εθνικά Μακεδόνων στην Ελλάδα, στον αγώνα τους για αναγνώριση και ανθρώπινα δικαιώματα.

Είστε φημισμένος πανεπιστημιακός καθηγητής, μεταξύ των άλλων και της μακεδόνικης γλώσσας. Τί σας ώθησε να αφοσιωθείτε σ΄αυτό;

Ξεκίνησα με την ρώσικη γλώσσα στο κολέγιο, επειδή από την πλευρά του πατέρα μου, η οικογένεια κατάγεται από την Ρωσία. Πάντοτε όμως έδειχνα μεγάλο ενδιαφέρον για το φόλκλορ και τους παραδοσιακούς χορούς της Μακεδονίας και των Βαλκανίων γενικά. Στο κολέγιο ήμουν μέλος βαλκανικής χορευτικής ομάδας και μάλιστα πολύ καλός χορευτής. Έτσι, στο τέλος αποφάσισα

Πανεπιστήμιο του Σικάγο

στις μεταπτυχιακές μου σπουδές να ασχοληθώ με τη νοτιοσλαβική ομάδα γλωσσών. Κάποια μέρα, ένας από τους καθηγητές μου, ο  Zbigniev Golomb (Ζμπίγκνιεβ Γκόλομπ), με ρώτησε εάν θα ήθελα να πάω το καλοκαίρι στη Μακεδονία. Ήταν το 1971. Είχε λάβει πρόσκληση από το Μακεδόνα πανεπιστημιακό καθηγητή Божо Видоески-Μπόζζο Βιντόεσκι, για σεμινάριο μακεδόνικης γλώσσας, λογοτεχνίας και πολιτισμού, στην πανέμορφη πόλη της Охрид-Όχριντ. Όλο αυτό μου φάνηκε πολύ εκδιφέρον και έτσι αποφάσισα να πάω και δεν το μετάνιωσα καθόλου. Τα πάντα στη Μακεδονία μου φαίνονταν όμορφα και αγαπητά και για το λόγο αυτό έλαβα την απόφαση να δηλώσω ως θέμα του διδακτορικής μου διατριβής, τη μακεδόνικη γλώσσα. Η μεγάλη δηλαδή στροφή στη ζωή μου και η αφοσίωσή μου κυρίως στη μακεδόνικη γλώσσα και ζήτημα γενικά, έγινε εκείνο το καλοκαίρι του 1971, στο Σεμινάριο Μακεδόνικης Γλώσσας στην πόλη Όχριντ της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, τότε ομόσπονδο κράτος της Γιουγκοσλαβίας.

Η Ελλάδα και η Βουλγαρία αρνούνται ότι υπάρχει η μακεδόνικη γλώσσα. Τί απαντάτε σε αυτό.

Η Ελλάδα ψεύδεται και γνωρίζει πολύ καλά ότι ψεύδεται. Όλος ο κόσμος πλέον γνωρίζει ότι υπάρχει η μακεδόνικη γλώσσα και ότι αυτή δεν ομιλείται μόνο στη Δημοκρατία της Μακεδονίας, αλλά και σε τμήματα της Ελλάδας, Βουλγαρίας, Αλβανίας, Κόσοβου, όπως και σε κοινότητες μακεδονικής διασποράς σε Αμερική, Αυστραλία, Καναδά, Ευρώπη κτλ. Η Βουλγαριά από την άλλη πλευρά, μέχρι και σήμερα βρίσκεται σφηνωμένη στον 19^ο αιώνα (όπως και η Ελλάδα εξάλλου) σε ότι αφορά τη μακεδόνικη γλώσσα. Η Ελλάδα δηλαδή ακόμη προσπαθεί να μη δει ο υπόλοιπος κόσμος ότι εκεί ζουν άνθρωποι που μιλούν σε άλλη γλώσσα, ενώ η Βουλγαρία απλά ακόμα έχει δυστυχώς αλυτρωτικές βλέψεις προς τη Μακεδονία.

Πείτε μας λίγα λόγια για τη μακεδόνικη γλώσσα.

Η μακεδόνικη γλώσσα είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα γλώσσα, όπως και κάθε γλώσσα του κόσμου. Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο

Παρουσίαση του Μακεδονο-Ελληνικού Λεξικού στο Λ΄’εριν-Φλώρινα

για κάθε γλωσσολόγο είναι το γεγονός ότι η μακεδόνικη γλώσσα είναι σλαβική γλώσσα, η οποία δημιουργήθηκε σε επαφή με τις άλλες βαλκανικές γλώσσες, με έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο. Είναι μια πολύ πλούσια γλώσσα με ιδιαίτερα γλωσσικά χαρακτηριστικά, πολλές διαλέκτους οι οποίες την κάνουν ακόμη πλουσιότερη και στοιχεία τα οποία τη διαφοροποιούν από όλες τις υπόλοιπες γλώσσες. Είναι μια απολύτως ολοκληρωμένη γλώσσα από όλες τις πλευρές. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι μακεδονικές διάλεκτοι που ομιλούνται σε πολλά χωριά της βορείου Ελλάδας, είναι αναπόσπαστο τμήμα του συνόλου της μακεδόνικης γλώσσας, είναι δηλαδή η ίδια γλώσσα με αυτή που ομιλείται στη Δημοκρατία της Μακεδονίας. Είναι εντελώς γελοία και αβάσιμα τα επιχειρήματα και οι προσπάθειες της Ελλάδας, η οποία προσπαθεί να αποδείξει το αντίθετο.

Ασχολούμενος με το μακεδονικό ζήτημα, αυτομάτως γίνατε εχθρός ορισμένων ομάδων ατόμων. Τί είδους προβλήματα αναγκαστήκατε να αντιμετωπίσετε;

Ενδιαφέρθηκα για τη μακεδόνικη γλώσσα, όταν ήμουν φοιτητής σλαβικής γλωσσολογίας. Δεν είχα ιδέα ότι η μακεδόνικη γλώσσα ήταν τόσο προβληματική για τη Βουλγαρία και την Ελλάδα τότε. Το 1981 όμως, στη Βουλγαρία μου είπαν ότι εάν συνεχίσω να γράφω και δημοσιεύω για τη μακεδόνικη και τη βουλγάρικη γλώσσα ως ξεχωριστές γλώσσες, θα με κύρρησαν ως

Επίθεση ναζιστών τησ Χρυσής Αυγής στην παρουσίαση του Ελληνο-Μακεδόνικου Λεξικού στην Αθήνα

persona non grata (ανεπιθύμητο πρόσωπο).   Στην πόλη Portland, Oregon USA (Πόρτλαντ, Όρεγκον, ΗΠΑ), το 1972, με έδιωξαν από ελληνικό εστιατόριο επειδή μίλησα στη μακεδόνικη γλώσσα. Στην ουσία, το όλο περιστατικό είχε ως εξής: Ένας φίλος μου, ο οποίος ήξερε ότι σπουδάζω μεταξύ των άλλων και μακεδόνικη γλώσσα, μου είπε ότι εκεί κοντά είχε ένα εστιατόριο στου οποίου τη βιτρίνα έγραφε Μακεδονία και μου πρότεινε να πάμε για να έχω την ευκαιρία να μιλήσω στη γλώσσα που μάθαινα. Έτσι και πράξαμε. Όταν όμως μπήκαμε στο εστιατόριο και χαιρέτησα στα μακεδόνικα, κανένας δεν άντέδρασε. Νόμιζα ότι έκανα κάποιο λάθος στην φράση μου και την επανέλαβα. Τότε μου είπαν ότι δεν καταλαβαίνουν τη γλώσσα αυτή. Καθίσαμε με το φίλο μου στο μπαρ και ζητήσαμε ποτό. Μας είπαν να πάμε να πιούμε σε άλλο μέρος το ποτό μας και ότι εκεί δεν ήμασταν καλοδεχούμενοι. Είχαν θυμώσει επειδή μίλησα μακεδόνικα. Ίσως δεν ήξεραν να μιλάνε μακεδόνικα, αλλά σίγουρα είχαν καταλάβει ποιά γλώσσα μιλούσα και γιαυτό είχαν θυμώσει. Τότε ήταν η πρώτη φορά στη ζωή μου που αισθάνθηκα διακρίσεις προς το άτομό μου και αυτό για μια γλώσσα η οποία ούτε καν μητρική μου ήταν. Το 2009 μου επιτέθηκαν Έλληνες φασίστες κατα τη διάρκεια της παρουσίασης του πρώτου ελληνο-μακεδόνικου λεξικού που εκδόθηκε στην Ελλάδα από το πολιτικό κόμμα των εθνικά Μακεδόνων, Ουράνιο Τόξο-Виножито. Σε συνέδρια γλωσσολογίας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, είχα προβλήματα από τους Βούλγαρους, οι οποίοι προσπαθούσαν να εμποδίσουν και ματαιώσουν τις δημοσιεύσεις άρθρων μου και να σβύσουν το όνομά μου από έρευνες, προλόγους κτλ. μικρό το κακό όμως.

Το 2009, όπως αναφέρατε και παραπάνω, συμμετείχατε στην παρουσίαση του ελληνο-μακεδόνικου λεξικού στην Αθήνα, ως φιλοξενούμενος του Виножито και του Ευρωπαικού Γραφείου λιγότερο διαδεδομένων γλωσσών και εκεί γευτήκατε λιγάκι την ελληνική δημοκρατία. Παρακαλούμε για σχολιασμό.

Όταν είδα την ευκολία με την οποία δρούσαν και έσπερναν μίσος και τρομοκρατία τέτοιου είδους ακροδεξιά εθνικιστικά στοιχεία και την απάθεια της ελληνικής αστυνομίας και των ελληνικών αρχών γενικά, το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα ήταν ότι ,,Εάν η Ελλάδα είναι λίκνο της δημοκρατίας, τότε το λίκνο είναι σπασμένο,,. Σήμερα όμως θα πρόσθετα ότι τα λίκνα είναι για τα μωράκια και ότι πρέπει να αντιμετωπίσουμε το τώρα και να πάμε μπροστά. Πρέπει όλοι να βλέπουμε τί μπορούμε να κάνουμε σήμερα για μια κοινωνία χωρίς ρατσισμό, για μια κοινωνία της διαφορετικότητας και της προόδου.

Πρόσφατα, τον Σεπτέμβριο αυτής της χρονιάς, ήσασταν ένας από τους παρουσιαστές της έκδοσης του Μακεδονο-ελληνικού λεξικού, η οποία έλαβε μέρος στην πόλη Лерин-Λέριν-Φλώρινα. Παρακαλούμε για σχολιασμό.

Η παρουσίαση και η όλη εκδήλωση εξελίχθηκε θαυμάσια. Ήταν πολύ καλά οργανωμένη και το πλήθος κόσμου που την παρακολούθησε με εντυπωσίασε. Ήταν ένα σημάδι που έδειξε ότι οι εθνικά Μακεδόνες της Ελλάδας άρχισαν να ξυπνούν και να μη φοβούνται πλέον, ότι άρχισαν να ενδιαφέρονται για πολιτιστικά, πολιτικά και γλωσσικά θέματα που τους αφορούν. Παλαιότερα συμμετείχαν σε τέτοιες εκδηλώσεις λιγότερα άτομα, κυρίως άντρες. Στο Λέριν είδα και πολλές γυναίκες και νεαρά άτομα. Πολύ ευχάριστο αυτό. Πάντως, το καλύτερο σχόλιο νομίζω το έκανε ο φίλος μου Paul Clyne (Πώλ Κλάιν), ο οποίος ήρθε μαζί μου στο Λέριν για να δει την περιοχή και να γνωρίσει από κοντά εθνικά Μακεδόνες. Όταν είδε κάποια στιγμή τους χούλιγκανς της Χρυσής Αυγής (ευτυχώς πολύ μικρός ο αριθμός τους) και τις αστυνομικές δυνάμεις, λίγα μέτρα από το ξενοδοχείο, μου είπε ότι αισθάνεται πιο ασφαλής στο επικίνδυνο νότιο τμήμα του Σικάγου. Παρόλα αυτά, το σημαντικότερο ήταν ότι μαζί με τους Μακεδόνες αισθανόταν και αυτός, όπως όλοι, ευτυχισμένος και καλοδεχούμενος. Ήταν μια πολύ επιτυχημένη παρουσίαση, σε περιοχή όπου οι Μακεδόνες αποτελούν πλειοψηφία.

Με τί αχολείστε αυτήν την περίοδο; Ετοιμάζετε κάτι σχετικό με τη μακεδόνικη γλώσσα;

Στο εγγύ μέλλον θα εκδοθεί από την Ακαδημία Επιστημών και Τεχνών της Δημοκρατίας της Μακεδονίας, ο πρώτος τόμος των συγκεντρωμένων έργων μου για τη μακεδόνικη γλώσσα, μελέτες και σπουδές. Επίσης τελειώνω σύντομα, σε συνεργασία με συνάδελφό μου, εγχειρίδιο για τη βαλκανική γλωσσολογία. Ετοιμάζω και μια διάλεξη για τη νοτιοανατολική Ευρώπη και νοτιοανατολική Ασία, ως γλωσσικοί οικότοποι. Υπάρχουν πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία και ομοιότητες, παραλληλισμοί.

Τί θα θέλατε να συστήσετε στους εθνικά Μακεδόνες που ζουν στην Ελλάδα και σε καθημερινή βάση αντιμετωπίζουν διακρίσεις από πλευράς πλειοψηφίας και επίσημης εξουσίας, σχετικά με την ταυτότητά τους, πολιτισμό και γλώσσα τους;

Επίθεση ναζιστών τησ Χρυσής Αυγής στην παρουσίαση του Ελληνο-Μακεδόνικου Λεξικού στην Αθήνα

Πρέπει να αντέξετε. Γνωρίζω ότι είναι δύσκολα, αλλά θα πρέπει με όλα τα μέσα να προστατέψετε και να διατηρήσετε αυτό που είστε. Δεν γίνεται αλλιώς. Εάν σβύσουν αυτά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά σας, μαζί τους θα σβύσετε και εσείς. Κάθε ταυτότητα, συνείδηση, κάθε κουλτούρα, κάθε γλώσσα, έχει και τη δική της ανεκτίμητη αξία. Οι φορείς οποιασδήποτε γλώσσας, έχουν το δικαίωμα να υπερηφανεύονται για τη μητρική τους γλώσσα και εκεί ανήκει και η μακεδόνικη γλώσσα. Εγώ είμαι πολύ περήφανος που γνωρίζω άπτεστα τη μακεδόνικη γλώσσα και το ίδιο πρέπει να είστε και εσείς οι Μακεδόνες.

ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΛΙΓΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΤΕΧΝΗ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΒΛΕΠΕΙ ΚΑΙ ΟΧΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΤΟΥ ΛΕΝΕ ΝΑ ΒΛΕΠΕΙ

ЕДЕН ОД МАЛКУМИНА ГРЦИ УМЕТНИЦИ ШТО СОЗДАВА УМЕТНОСТ СПОРЕД ТОА ШТО ГЛЕДА А НЕ СПОРЕД ТОА ШТО МУ КАЖУВААТ ДА ГЛЕДА

ΝΙΚΟΣ ΘΕΟΔΟΣΙΟΥ - НИКОС ТЕОДОСИУ

Συγγραφέας, σκηνοθέτης.  Σπούδασε κινηματογράφο στην Αθήνα και το Παρίσι. Το συγγραφικό έργο του εκτείνεται από τη λογοτεχνία ως την ιστορική έρευνα με ιδιαίτερη προσήλωση στην ιστορία των κινηματογράφων στην Ελλάδα. Στον κινηματογράφο είναι προσανατολισμένος στην σκηνοθεσία ντοκιμαντέρ με πολλές συμμετοχές σε Φεστιβάλ. Έχει επεξεργαστεί και κατευθύνει εκπαιδευτικά προγράμματα κινηματογράφου για παιδιά, έχει κάνει εισηγήσεις σε πολλά συνέδρια με θέμα την οπτικοακουστική παιδεία των νέων, δημοσιεύσεις σε περιοδικά κι έχει καθοδηγήσει κινηματογραφικά εργαστήρια, στην  Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι  ιδρυτικό μέλος του Νεανικού Πλάνου (Ομάδα δημιουργών για την οπτικοακουστική έκφραση των νέων ανθρώπων), μέλος της τριμελούς γραμματείας του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, καλλιτεχνικός διευθυντής της Camera Zizanio (Ευρωπαϊκή Συνάντηση Νεανικής Οπτικοακουστικής Δημιουργίας), συνεργάτης του Media Education Centre στο Βελιγράδι.

Ανήκετε στον αριστερό χώρο. Ποιά τα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίσατε στο παρελθόν λόγω των πεποιθήσεών σας;

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αν είσαι αριστερός αλλά και το τι είδους αριστερός είσαι.

Τα εφηβικά μου χρόνια συνέπεσαν με το μεγάλους κοινωνικούς αγώνες  της δεκαετίας του 60. Έτσι βρέθηκα στους δρόμους της Αθήνας διεκδικώντας μαζί με τους συμμαθητές και σπουδαστές το 15% για την παιδεία, δημοκρατικές ελευθερίες κλπ. Ήταν το πρώτο μεγάλο ξέσπασμα μετά την καταχνιά που έπεσε στη χώρα με το τέλος του Εμφυλίου πολέμου και την επικράτηση της πιο αντιδραστικής δεξιάς. Αλλά πριν προλάβουμε να συνειδητοποιήσουμε αυτό που συνέβαινε ήρθαν το 1967 τα τανκς του Παπαδόπουλου και της χούντας των στρατιωτικών να συντρίψουν όλα τα όνειρα για μια αναγέννηση του τόπου. Η αστυνομοκρατία αντικαταστάθηκε από την στρατοκρατία. Ο ερχομός της δικτατορίας έφερε και την υποχρεωτική αυτοεξορία στη Γαλλία στην αγωνιώδη αναζήτηση ενός τόπου ελευθερίας.  Αλλά η ιδανική εικόνα που είχε ο κάθε καλλιτέχνης για το «λαμπερό» Παρίσι  γκρεμίστηκε σε ελάχιστους  μήνες  με τη μεγαλειώδη εξέγερση του 1968. Η στυγνή πραγματικότητα που οριοθετούσε και το τέλος της μεταπολεμικής ευημερίας και για τις χώρες της κεντρικής Ευρώπης,  εισέβαλε βίαια και μάλλον όρισε άλλες προτεραιότητες. Δεν μπορούσες να συνεχίσεις  αυτό που βίαια διακόπηκε στην Ελλάδα. Βρισκόσουν σ ένα ξένο τόπο όπου κυριαρχούσε  η πρωταρχική ανάγκη της επιβίωσης, κι αυτό δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Ουσιαστικά η ίδια η πραγματικότητα με ώθησε στο «περιθώριο» του καθώς πρέπει κόσμου, στον προβληματισμό και στην αμφισβήτηση. Η αμφισβήτηση που επεκτάθηκε και στην «επίσημη», όπως λένε,  αριστερά που κουβαλούσε το σταλινικό παρελθόν.  Έτσι οριοθετήθηκε για μένα ένα διπλό «περιθώριο».

Σε αυτές τις συνθήκες, ο μόνος δρόμος επιβίωσης, και καλλιτεχνικής,  ήταν το «αντάρτικο».  Επιλεκτικά, αιφνιδιαστικά  χτυπήματα. Χρήση ελαφρών «όπλων», το μίνιμουμ των ατομικών αποσκευών για να μπορείς να ελίσσεσαι και συχνή αλλαγή τόπου.  Τα τελευταία 20 χρόνια τα πράγματα ήταν κάπως καλύτερα, πιο ήρεμα. Μέχρι που ήρθε το ΔΝΤ.

Πρόσφατα σκηνοθετήσατε μια ταινία μικρού μήκους με θέμα το Γράμο και τις συνέπειες του Εμφυλίου. Τί σας ώθησε να ασχοληθείτε με ένα τέτοιο θέμα «ταμπού» για την ελληνική κοινωνία; Ποιές οι αντιδράσεις που συναντήσατε; Τί συναντήσατε στο Γράμο;

Κατ αρχήν να ξεκαθαρίσω ότι δεν κάνω πολιτικές ταινίες. Δυο μικρού μήκους με καθαρά πολιτικό θέμα που είχα κάνει μέχρι τότε, μια για τον Γιώργο Ζιούτο κι άλλη μια για τη Μαρία Καραγιώργη, δυο πολύ σημαντικά αλλά παραγνωρισμένα πρόσωπα της Ελληνικής αριστεράς, ήταν για περιορισμένη χρήση. Εδώ και πολλά χρόνια ασχολούμαι συστηματικά με τον κινηματογράφο, τον κινηματογράφο σαν κοινωνικό φαινόμενο. Πάνω σ αυτό έχω φτιάξει βιβλία και ταινίες.

Στο Γράμμο έφτασα μέσα από μια μεγάλη παράκαμψη, την Ουγγαρία! Δηλαδή πήγα πρώτα στο χωριό Beloyannisz.

Στο χωριό, που έχει το όνομα του Νίκου Μπελογιάννη, έφτασα μετά από την αφήγηση μιας ανθρώπινης ιστορίας που με συγκλόνισε. Μιας απλής ιστορίας που μέσα της είδα να κλείνει όλο το μεταπολεμικό δράμα των κατοίκων αυτής της χώρας, αυτών που πάλεψαν για ένα καλύτερο αύριο αλλά έβλεπαν τα όνειρα τους να γκρεμίζονται διαρκώς. Αυτή  θα αποτελούσε τον κορμό του ντοκιμαντέρ που ξετύλιγε την ιστορία του χωριού μέχρι τις μέρες μας.

Ήταν η ιστορία του Θωμά και της Ρόζα, δυο νέων από κάποιο χωριό της Φλώρινας. Ο Θωμάς, αντάρτης στο Δημοκρατικό Στρατό, ήταν αρραβωνιασμένος με τη Ρόζα, που όπως έλεγαν ήταν η ομορφότερη στην περιοχή. Μετά την ήττα και το τέλος του Εμφυλίου ο πρώην αντάρτης κατέληξε στο χωριό Μπελογιάννης.  Αφού εγκαταστάθηκε κίνησε τις διαδικασίες να φέρει κοντά του τη Ρόζα. Είχαν ρυθμιστεί όλα στην κάθε λεπτομέρεια και τη συγκεκριμένη ημέρα και ώρα ο Θωμάς περίμενε τη Ρόζα στο σιδηροδρομικό  σταθμό του χωριού. Αλλά το τρένο ήρθε από τη Βουδαπέστη χωρίς τη Ρόζα. Την επόμενη μέρα ο Θωμάς βρισκόταν πάλι στο σταθμό. Συνέχισε να κάνει το ίδιο και τις επόμενες μέρες κι έτσι άρχισαν να περνούν οι μήνες τα χρόνια. Παράλληλα ο Θωμάς άρχισε να καλλιεργεί στο σπίτι του τριαντάφυλλα  που απλώνονταν έξω από την αυλή του, κάλυπταν το πεζοδρόμιο κι έφταναν μέχρι την άσφαλτο. Δεν πάνε πολλά χρόνια που ο Θωμάς άφησε την τελευταία του πνοή αγκαλιά με τα τριαντάφυλλα όταν ένα σκαπτικό μηχάνημα που άνοιγε ένα όρυγμα στο πεζοδρόμιο, αναγκαστικά έπρεπε  να τα καταστρέψει. Δεν έμαθε ποτέ, ή αν το έμαθε δεν θα ήθελε να το πιστέψει, ότι η Ρόζα ξεκίνησε να πάει να τον βρει. Στο δρόμο όμως για τον σταθμό του τρένου στην Ελλάδα έπεσε πάνω σε μια συμμορία ένοπλων δεξιών που τη βίασαν και τη σκότωσαν.

Στο χωριό Μπελογιάννης όμως που πήγα ήρθα αντιμέτωπος και με μιαν άλλη σκληρή πραγματικότητα. Η πολιτική αλλαγή του 1989 απειλούσε με πλήρη εξαφάνιση το χωριό αφού θεωρούνταν ένα κομμουνιστικό κατάλοιπο. Ευτυχώς δεν έφτασαν σε αυτή την ακρότητα, προχώρησαν όμως  σε μιαν άλλη, ενδιάμεση: να βεβηλώσουν τα μνήματα στο νεκροταφείο που αντί σταυρού είχαν ένα κόκκινο αστέρι.  Φτάσαμε στο σημείο να μην υπάρχει σεβασμός ούτε τους νεκρούς. Σημάδι πολύ ανησυχητικό. Επιστροφή στη βαρβαρότητα.

Στο Γράμμο  βρέθηκα ακολουθώντας τη αντίστροφη πορεία των ελάχιστων ανθρώπων από την Ελλάδα που συνάντησα στο χωριό Μπελογιάννης. Με μια έννοια να συνδέσω το νήμα γιατί από κει ξεκίναγαν όλες οι αφηγήσεις τους. Κι εκεί, στο Γράμμο,  μου αποκαλύφθηκε μια άλλη πραγματικότητα. Τα εξαφανισμένα χωριά του Γράμμου, χωριά που καταστράφηκαν, ισοπεδώθηκαν όχι εξ αιτίας του πολέμου αλλά αφού τέλειωσε αυτός!! Για να μην κατοικηθούν ποτέ πια. Μια τραγική αλήθεια που, εκτός από ελάχιστους, είναι άγνωστη στην Ελλάδα.

Η καταστροφή τους αποτελούσε μια βάρβαρη πολιτική πράξη . Σκέφτηκα τους ανθρώπους στο χωριό Μπελογιάννης αλλά και όλους τους πολιτικούς πρόσφυγες. Μια ζωή ζητούσαν να γυρίσουν πίσω. Που;

Έτσι, αν και δεν ήταν προγραμματισμένο, σκέφτηκα να φτιάξω αυτή τη μικρή  ταινία για να πω απλά αυτά που είδα. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.

Με μια ορισμένη έννοια η ταινία Γράμμος ανήκει στις περιβαλλοντικές ταινίες. Μόνο που το περιβάλλον δεν είναι μόνο η φύση, το νερό, ο αέρας. Μέρος  της φύσης είναι ο άνθρωπος και δεν έχει νόημα να μιλάμε για το περιβάλλον αν δεν το αντιμετωπίζουμε σ αυτή τη σύνθετη μορφή του. Κι ο άνθρωπος, το πιο συνειδητό κομμάτι της, δεν είναι μια απλή ύπαρξη με μια εφήμερη παρουσία πάνω στη γη. Είναι κοινωνικό όν, έχει παρελθόν (ιστορία), έχει παρόν και μέλλον. Κι η ταινία αποδεικνύει έμμεσα αλλά καθαρά πόσο στενή είναι η σχέση περιβάλλοντος και πολιτικής. Κι αν δεν υπερασπίζεσαι, δεν σέβεσαι τον άνθρωπο κι όλο τον πλούτο που κουβαλάει πάνω του μέσα από τη διαφορετικότητα του, δεν προστατεύεις κανένα περιβάλλον, κανέναν πλανήτη.

Δεν μπορώ να πω ότι είχα σημαντικές αρνητικές αντιδράσεις. Άλλωστε η ταινία δεν προωθεί ιδέες, δεν ισχυρίζεται τίποτα, καταγράφει μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Μεμονωμένες αντιδράσεις μόνο υπήρξαν. Αυτό πρέπει να οφείλεται στο γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια οι επαγγελματίες ιστορικοί ασχολούνται όλο και περισσότερο με τον Εμφύλιο Πόλεμο. Εκδίδονται βιβλία, γίνονται συνέδρια κλπ.  Έχουν αποκαλυφθεί πολλές αλήθειες αν και πολλές μένουν στο σκοτάδι. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι πια δεν υπάρχουν «ταμπού» με την κλασσική έννοια, αυτά που επέβαλε η κρατική λογοκρισία κι η Ασφάλεια.

Χρησιμοποιούν  όμως άλλους τρόπους. Μια λογοκρισία που δε λέει το όνομά της. Κρατάει προσχήματα. Γνωρίζω τουλάχιστον μια πρόταση για ταινία ντοκιμαντέρ για τους Εθνικά Μακεδόνες που απορρίφθηκε από Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Γνωρίζω ότι απορρίφθηκε πρόταση για ταινία μυθοπλασίας βασισμένη στο βιβλίο του Μενέλαου Λουντέμη «¨Ένα παιδί μετράει τα άστρα». Η επίσημη δικαιολογία ήταν ότι οι διάλογοι με ελληνικά της δεκαετίας του 50 δεν θα ήταν κατανοητοί στο σημερινό κοινό. Κάποιου όμως από τους «κριτές» του ξέφυγε: οι διάλογοι περιείχαν «ψήγματα μακεδονικής διαλέκτου»! Και να σκεφτείτε ότι ήταν μια διεθνής παραγωγή που είχε εξασφαλίσει 1 εκ.  ευρώ από το εξωτερικό! Όταν το ΕΚΚ αρνήθηκε τη δική του μικρή συμμετοχή οι ξένοι αποσύρθηκαν μαζί με τα λεφτά τους.

Φυσικά έχουμε και το αντίθετο της λογοκρισίας, την προπαγάνδα της «ισοπέδωσης» που προσφέρει αφειδώς συγχωροχάρτια στους θύτες με ταινίες του τύπου «Ψυχή Βαθιά» στο όνομα δήθεν της «εθνικής συμφιλίωσης».

Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια χρονιά που γυρίστηκε η δικιά μου ταινία για το Γράμμο , συνέπεσε να γυριστεί και μια απολιτική ταινία για έναν μελισσοκόμο στο Γράμμο.  Κέρδισε αρκετές διακρίσεις.

Είχατε στα σχέδιά σας να σκηνοθετήσετε ντοκυμαντέρ για το χωριό Μπελογιάννης της Ουγγαρίας, όπου εκεί είχαν εγκατασταθεί πολλοί Έλληνες και Μακεδόνες πολιτικοί πρόσφυγες του Εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα. Για ποιό λόγο το ακυρώσατε;

Για την ακρίβεια δεν το ακύρωσα. Δεν μπόρεσα να συνεχίσω εξ αιτίας οικονομικών προβλημάτων.  Τα πρώτα γυρίσματα τα έκανα με δικά μου έξοδα. Ταυτόχρονα είχα υποβάλλει αίτηση για χρηματοδότηση στο Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου. Θεωρούσα ότι, μετά δυο απορρίψεις (για ένα  ντοκιμαντέρ που αφορούσε  την Κύπρο αλλά θεωρήθηκε ότι είναι ευαίσθητο εθνικό θέμα που δεν πρέπει να αγγίζουμε) θα έπαιρνα την έγκριση για την ιστορία του  Θωμά και τη Ρόζα. Έκανα λάθος.

Οι επιτροπές κρίσεων του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου όπως ανέφερα και πιο πάνω λειτουργούν λογοκριτικά. Το κακό είναι ότι οι έλληνες σκηνοθέτες διεκδικούν (για την ακρίβεια διεκδικούσαν ) χρήματα για να κάνουν ταινίες, χωρίς όμως ποτέ να διεκδικούν το θεμελιώδες: το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης.

Το μόνο που μας σώζει είναι η ψηφιακή τεχνολογία που μας επιτρέπει , ειδικά στο ντοκιμαντέρ, να δημιουργούμε ανεξάρτητες ταινίες με μικρό κόστος αλλά καλή ποιότητα. Καθοριστική είναι και η βοήθεια φίλων που προσφέρουν αμισθί τις υπηρεσίες τους ή τα μηχανήματα.  Έτσι επιβιώνουμε καλλιτεχνικά. Αλλά αυτό δεν είναι η λύση του προβλήματος.

Πρόσφατα η ταινία σας για το Γράμο, προβλήθηκε σε εκδηλώσεις της Στέγης Μακεδονικού Πολιτισμού, του πολιτιστικού τμήματος του Μακεδόνικου κινήματος των εθνικά Μακεδόνων στην Ελλάδα, με αφορμή την παρουσίαση του Μακεδονο-Ελληνικού Λεξικού. Ποιές οι εντυπώσεις σας και η άποψή σας για το όλο θέμα.

Αυτή ήταν η εγγύτερη, στο χώρο του δράματος,  προβολή της ταινίας. Κατά συνέπεια κι οι άνθρωποι που βρέθηκαν εκεί είχαν μια πιο άμεση σχέση με τα συμβάντα. Σχεδόν όλοι με τους οποίους μίλησα είχαν τουλάχιστον ένα συγγενή  που έχασε τη ζωή του εκεί, κι άλλους που είχανε σκορπίσει στα πέρατα του κόσμου. Έτσι το θέμα τους άγγιζε άμεσα. Το κλίμα ήταν συναισθηματικά φορτισμένο. Δυστυχώς δεν είχα χρόνο στη διάθεσή μου για να μπορέσω να ανταλλάξω κουβέντες με περισσότερους.  Ίσως κάποια άλλη φορά να μου δοθεί αυτή η ευκαιρία.

Μέσα όμως από την προβολή αυτή, τη πορεία της ταινίας στο ίντερνετ και τα σχόλια που έχω εισπράξει, διαπίστωσα το μεγάλο κενό στη σχετική φιλμογραφία και την ανάγκη να καλυφθεί. Υπάρχει  ανάγκη κι ο κινηματογράφος να ακολουθήσει τους δρόμους που άνοιξε η ιστορική έρευνα. Η δικιά μου ταινία θίγει με έναν πολύ περιορισμένο τρόπο το ζήτημα. Ελπίζω νέοι σκηνοθέτες να ασχοληθούν με αυτό και να δώσουν ταινίες  που να ανταποκρίνονται στον βασικό ορισμό του ντοκιμαντέρ ως κινηματογράφος του πραγματικού, κινηματογράφος  αλήθεια.

Οικονομική, αλλά και μεγάλη κοινωνική κρίση στην Ελλάδα. Παρακαλούμε για σχολιασμό.

Δύσκολο να δώσεις μια σύντομη απάντηση σε ένα τόσο μεγάλο ζήτημα.  Έχω μόνο να επισημάνω κάποια βασικά πράγματα.

Πρώτα απ όλα  δεν βρισκόμαστε μπροστά σε ένα ελληνικό πρόβλημα. Ιδιαίτερα οι μεγάλες διαδηλώσεις που έγιναν ταυτόχρονα σχεδόν σε όλες τις χώρες του κόσμου στις 15 του Οκτωβρίου απόδειξαν ότι το πρόβλημα είναι παγκόσμιο. Απλά η Ελλάδα βρέθηκε, όχι τυχαία βέβαια, στο μάτι του κυκλώνα και οι πολίτες της υφίστανται τις τραγικές συνέπειες.

Η οικονομική κρίση εμφανίζεται σαν το απόλυτο κακό το οποίο πρέπει να εξευμενίσουμε. Αλλά αυτή είναι η κρίση ενός συγκεκριμένου οικονομικού μοντέλου, του καπιταλιστικού, δεν είναι των πολιτών. Με την ώθηση εκατομμυρίων ανθρώπων στο περιθώριο, την ανέχεια, το θάνατο φαίνεται καθαρά ότι δεν έχει να προσφέρει τίποτα πλέον στην ανθρωπότητα. Δεν αναπτύσσει τις παραγωγικές δυνάμεις αλλά τις καταστρέφει. Κι η κυριότερη παραγωγική δύναμη είναι ο άνθρωπος.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο σήμερα είναι το γεγονός ότι για  πρώτη φορά στην ιστορία στοχοποιείται άμεσα η αιτία του κακού: το μεγάλο κεφάλαιο κι όλοι οι μηχανισμοί που χρησιμεύουν για την αφαίμαξη των εργαζομένων, οι τράπεζες, τα χρηματιστήρια, οι οίκοι αξιολόγησης κλπ. Τα απρόσωπα τέρατα που συντάσσουν λογιστικούς πίνακες και παίζουν με τις ζωές ανθρώπων.

Είναι εντυπωσιακό ότι στο εξωτερικό γίνεται λόγος ολοένα και περισσότερο για μια παγκόσμια ειρηνική επανάσταση. Ακόμα και αστοί οικονομολόγοι μιλούν για εθνικοποίηση των τραπεζών.

Αν όμως οι πολίτες έχουν ειρηνικές διαθέσεις οι κυβερνώντες δεν έχουν. Πουθενά δεν εφαρμόστηκαν τόσο σκληρά μέτρα λιτότητας χωρίς σκληρά μέτρα καταστολής. Οι δημοκρατικές ελευθερίες κινδυνεύουν. Στα χέρια μας να τις υπερασπίσουμε. Αλλά αυτό απαιτεί τη μεγαλύτερη κοινωνική συσπείρωση.

Ποιά τα σχέδια σας για το μέλλον.

Στις σημερινές συνθήκες δεν μπορείς να κάνεις μεγάλα σχέδια για το μέλλον. Όλα είναι ρευστά. Είναι οι στιγμές που κι η ποίηση κατεβαίνει στους δρόμους. Και πρέπει να την ακολουθήσεις.

ЕДЕН ОД ГОЛЕМИТЕ МАКЕДОНЦИ НА НАШЕТО ВРЕМЕ

ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΜΑΚΕΔΟΝΕΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

ВТОРО УНИШТУВАЊЕ НА ЗАГОРИЧАНИ

ΔΕΥΤΕΡΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΖΑΓΚΟΡΙΤΣΣΑΝΙ

Μετά από όλα αυτά που είναι γνωστά από το παραδοσιακό τραγούδι, το 1945, και πάλι δολοφονήθηκαν, εκτελέστηκαν, εκδιώχθηκαν, οι πιο θαρραλαίοι Μακεδόνες. Στην αυτοβιογραφία του, ο παγκοσμίου φήμης γιατρός Лефтер Манче – Λέφτερ Μάντσσε, μαρτυρά για την τραγωδία της οικογένειάς του και την τραγωδία όλων των κατοίκων του χωριού του, του Загоричани – Ζαγκορίτσσανι.

Εγώ, ο Δρ.Λέφτερ Μάντσσε, γεννήθηκα στις 29 Σεπτεμβρίου 1935 στο χωριό Загоричани, Костурско – Ζαγκορίτσσανι Κόστουρσκο (Βασιλειάδα Καστοριάς). Η μητέρα μου λεγόταν Александра-Цана (Αλεξάντρα-Τσάνα, γεννημένη Пелтичкова-Πελτίτσσκοβα) και ο πατέρας μου Методи Џиндров (Μετόντι Τζζίντροβ). Ο πατέρας μου, μαζί με 72 άλλους άντρες του χωριού, τον Απρίλιο του 1945, συλλήφτηκε από το μοναρχοφασιστικό στρατό, καταδικάστηκε σε 101 χρόνια φυλάκισης και στάλθηκε στα ερημονήσια του Αιγαίου. Η μητέρα μου Τσάνα, μαζί με 16 άλλους κατοίκους του Ζαγκορίτσσανι (κοπέλες αρραβωνιαστικές, μητέρες και πατεράδες παρτιζάνων), δολοφονήθηκε το 1949 από τις μοναρχοφασιστικές επιτροπές τιμωρίας.

Οι γονείς μου είχαν 4 γιους και 2 κόρες. Ο πρώτος γιος, ο Димитар-Ντιμίταρ γεννήθηκε το 1927 και το 1949 ως παρτιζάνος, σκοτώθηκε στις τελευταίες μάχες του Γράμμου. Ο δεύτερος γιος, ο Стево-Στέφο, γεννήθηκε το 1929 και βγήκε παρτιζάνος, ανάμεσα στους πρώτους, το 1946. Μαχώμενος ηρωικά περισσότερα από τρία χρόνια, τον Απρίλιο του 1949 σκοτώθηκε στο Γράμο. Ο τρίτος γιος, ο Харила-Χάριλα, γεννήθηκε το 1930 και σε ηλικία 17 ετών εντάχθηκε στις τάξεις των παρτιζάνων, αλλά δυστυχώς, κατα τη διάρκεια της πρώτης μάχης στο Кожани – Κόζζανι (Κοζάνη), αιχμαλωτίστηκε από τους φασίστες και μετά από μερικούς μήνες φυλακής στο Солун-Σόλουν (Θεσσαλονίκη), εκτελέστηκε σε ηλικία 17 ετών.

Η πρώτη αδερφή Тана-Τάνα, γεννήθηκε το 1932 και νέα ακόμη κοπέλα, προς το τέλος του Εμφυλίου, φυλακίστηκε.

Εγώ γεννήθηκα το 1935 και επειδή η θεία Јана-Γιάννα, αδερφή της μητέρας μου και ο άντρας της Стево Манче-Στέφο Μάντσσε, δεν είχαν παιδιά, όταν ήμουν τεσσάρων εβδομάδων, με υιοθέτησαν. Έτσι από Τζζίντροβ έγινα Μάντσσεβ. Η μικρότερη μου αδερφή, (Василка-Циља)Βάσιλκα-Τσίλια, γεννήθηκε το 1940 και το 1961, με τον άντρα της, ο οποίος είναι ελληνικής καταγωγής, μετανάστευσαν στην Αυστραλία, όπου ζουν μέχρι και σήμερα.

Εγώ, ως παιδί φυγάδας (дете бегалец-ντέτε μπέγκαλετς), αποχαιρέτησα το χωριό όπου γεννήθηκα και το 1948, μέσω του χωριού Љубојно-Λιούμποϊνο της Πρέσπας και τη Битола-Μπίτολα, με τραίνο μας μετάφεραν στην Βουδαπέστη της Ουγγαρίας. Τους πρώτους μήνες τους περάσαμε σε στρατόπεδο και έπειτα μας μοίρασαν σε διάφορα χωριά και πόλεις. Στο χωριό όπου με εγκατέστησαν υπήρχαν ακόμη 21 παιδιά από το Ζαγκορίτσσανι. Εκεί άρχισα να πηγαίνω σχολείο και έμαθα να γράφω στα μακεδόνικα. Αργότερα ξεκίνησα να εργάζομαι στο γνωστό ναυπηγείο Γκάνζ. Εκεί, κάποια στιγμή αρρώστησα και μου έγινε εγχείρηση κοίλης. Μετά την εγχείρηση όμως, ανέβασα πυρετό και πουθενά δεν μπορούσαν να διαγνώσουν την αιτία. Για να μην δημιουργηθεί πολιτικό σκάνδαλο, επειδή εκείνο το διάστημα η διεθνής κοινότητα ασχολούταν συχνά με τα παιδιά φυγάδες, η κυβέρνηση της χώρας ζήτησε δέκα αμπούλες νέου αντιβιοτικού από την πρεσβεία των ΗΠΑ, το οποίο τότε είχε παρουσιαστεί στην αγορά με το όνομα στρεπτομιτσίν. Με τη βοήθεια του νέου φαρμάκου και τις μεγάλες προσπάθειες των γιατρών, τελικά γιατρεύτηκα. Τότε ήταν που αποφάσισα να γίνω γιατρός. Με τα λίγα ουγγρικά που τότε γνώριζα, τηλεφώνησα στους αρμόδιους για τα παιδιά φυγάδες και τους είπα ότι θέλω να σπουδάσω ιατρική. Εκείνοι μου απάντησαν ότι πρώτα θα έπρεπε να τελειώσω τέσσερα χρόνια Γυμνάσιο.

ЗАГОРИЧАНИ | ΖΑΓΚΟΡΙΤΣΣΑΝΙ

Με έστειλαν στο γυμνάσιο Σάντορ Πετέφι (ο γνωστότερος Ούγγρος ποιητής) και εκεί τελείωσα την πρώτη χρονιά. Το 1952, στην πόλη όπου ζούσα, άνοιξαν νέο σύγχρονο γυμνάσιο και εγώ μαζί με άλλα παιδιά, ήμασταν οι πρώτοι μαθητές στο γυμνάσιο αυτό. Εκείνο το διάστημα άρχισα να ασχολούμαι με τον αθλητισμό, με το άλμα επι κοντώ και ήμουν αρκετά καλός. Ο υπεύθυνος της τάξης μας, ο οποίος αγαπούσε την αρχαία ελληνική κλασική λογοτεχνία, έβαλε σε εμένα, το μόνο Μακεδόνα της τάξης και σε δύο Ελληνάκια με καταγωγή από την Ήπειρο, υψηλότερους βαθμούς από αυτούς που αξίζαμε. Πριν το τέλος όμως της χρονιάς, πέθανε και ο νέος υπεύθυνος που ήρθε, μας μείωσε κατα πολύ τους βαθμούς, με αποτέλεσμα να μην μπορώ εύκολα να εγγραφώ σε πανεπιστήμιο και ακόμη περισσότερο στην ιατρική.

Για μεγάλη μου τύχη, το διάστημα εκείνο είχα γράψει ένα κείμενο, το οποίο ήταν πολύ ποιοτηκό και το συμβούλιο των καθηγητών το είχε τοποθετήσει στον κεντρικό πίνακα του γυμνασίου για να μπορέσουν όλοι να το διαβάσουν. Ο καθηγητής Ιστορίας λεγόταν Δρ.Γιόζεφ Ντόμπι και ήταν αριστοκρατικός τύπος. Όσα κατάφερα στη ζωή μου, τα χρωστάω στον άνθρωπο αυτό. Μετά την αποφοίτησή μου, ο Δρ.Ντόμπι με ρώτησε πού θα συνεχίσω τη μόρφωσή μου και εγώ του απάντησα ότι μάλλον θα με στείλουν πάλι στο ναυπηγείο. Εσύ είσαι έξυπνο παιδί και πρέπει να συνεχίσεις στο πανεπιστήμιο και εάν δεν μπορείς να σπουδάσεις ιατρική, τότε δοκίμασε στη Γυμναστική Ακαδημία. Έτσι το 1955 έγινα φοιτητής στη Γυμναστική Ακαδημία, η οποία την εποχή εκείνη θεωρούταν ως η καλύτερη στον κόσμο. Μόνο στη δική μου τάξη, υπήρχαν τέσσερις φοιτητές, χρυσοί πρωταθλητές στις Ολυμπιάδες της Μελβούρνης και του Τόκιο.

Ένας από αυτούς, κατείχε επι πολλά χρόνια το παγκόσμιο ρεκόρ στο KALASPACS VETES και λεγόταν Γκιούλα Ζσιβότσκι. Το 1958, στη λίμνη Μπάλατον γνώρισα μια απόφοιτο από το Ντέμπρετσιν, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας και όταν αποφοίτησα από τη Γυμναστική Ακαδημία το 1959, αιτήθηκα εγγραφή στο πανεπιστήμιο ιατρικής του Ντέμπρετσιν. Δήλωσα ότι δεν θέλω υποτροφία και ότι θα σπουδάζω και τα βράδια θα εργάζομαι ως καθηγητής γυμναστικής. Έτσι με δέχτηκαν, αλλά όταν είδαν ότι ήμουν άριστος φοιτητής, το Υπουργείο το 1961 μου έδωσε υποτροφία, ως το τέλος των σπουδών μου το 1965. Τότε έλαβα πτυχίο με το μεγαλύτερο δυνατό βαθμό SUMMA CUM LAUDE, που σημαίνει ότι αποφοίτησα με κόκκινο δίπλωμα. Λόγω της μεγάλης επιτυχίας μου, το πανεπιστήμιο αποφάσισε να με κρατήσει στο νοσοκομείο του. Το 1961 παντρεύτηκα με την κοπέλα που είχα γνωρίσει στη λίμνη και στο μεταξύ είχε τελειώσει παιδαγωγία. Το 1969 πέρασα όλες τις εξετάσεις για γενικός χειρούργος με τους μεγαλύτερους βαθμούς και έλαβα τον τίτλο Βοηθός Καθηγητής στο νοσοκομείο, ασχολούμενος με τον καρκίνο της κοιλιακής χώρας, κάνοντας ειδικότητα στην Ουκρανία και στο Σέγκεντιν της Ουγγαρίας. Λόγω μιας μελέτης μου που είχε δημοσιευθεί σε φημισμένο γερμανικό περιοδικό χειρουργικής, έλαβα πρόσκληση να επισκευτώ τον καλύτερο χειρούργο καρκίνου της κοιλιακής χώρας, τον Δρ.Ζάτσχο στο Ινστιτούτο Φίνσεν της Κοπεγχάγης, Δανία. Εκεί εργάστηκα δύο μήνες και έπειτα, τον Ιούνιο του 1973, μετανάστευσα στον Καναδά. Όταν έδειξα στις καναδικές αρχές τις μελέτες μου που είχαν δημοσιευθεί σε πολλά παγκοσμίας φήμης ιατρικά περιοδικά, μου έδωσαν βίζα χωρίς καμία καθηστέρηση.

Μετά από μεγάλες πολύμηνες δυσκολίες, η ουγγρική κυβέρνηση επέτρεψε στη σύζυγό μου και τους δύο μου γιούς να έρθουν και εκείνοι στο Ουίνσδορ του Καναδά, κοντά μου.

Όταν πέρασα τις αναγκαίες εξετάσεις σε διάφορα μαθήματα, έλαβα άδεια εξασκήσεως επαγγέλματος και τοποθετήθηκα στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο της Οτάβα, στο τμήμα γενικής χειρουργικής. Εκεί εργάστηκα ως το 1979 και το 1980 άνοιξα την πρώτη ιδιωτική κλινική αισθητικής χειρουργικής στον Καναδά.

Είδα ότι στον Καναδά, ο καρκίνος της κοιλιακής χώρας δεν είναι συχνή αρρώστια και γιαυτό άρχισε να με ενδιαφέρει η αισθητική χειρουργική και ξεκίνησα να ταξιδεύω ανα τον κόσμο και να μαθαίνω πάνω στον τομέα αυτό. Πήγα μέχρι και την Αντελάιντα της Αυστραλίας, όπου γνωρίστηκα με έναν γνωστό γιατρό που ασχολούταν με την εμφύτευση μαλλιών. Επισκέφτηκα και πολλές κλινικές στο Λος Άντζελες, Παρίσι, Μαϊάμι, Λονδίνο κ.α.

Είχα μεγάλη τύχη όταν το 1984 με επισκέφτηκε ένας γιατρός από το Όσλο της Νορβηγίας και μου πρότεινε να ασχοληθώ με τη λιποαναρόφηση. Μου είπε ότι σύντομα θα λάβαινε μέρος το πρώτο συνέδριο λιποαναρόφησης στις Κάννες της Γαλλίας και ότι θα έπρεπε οποσδήποτε να πάω και εγώ. Μετά από τις Κάννες πήγα αμέσως σε συνέδριο εμφύτευσης μαλλιών στη Νέα Υόρκη και τον Σεπτέμβριο του 1984, ως δεύτερος χειρούργος στον Καναδά, ξεκίνησα να εκτελώ λιποαναρόφηση.

Το 1987, το καναδικό περιοδικό ιατρικής, μου πρότεινε να γράψω εισαγωγική μελέτη για την λιποαναρόφηση και η μελέτη αυτή ήταν η πρώτη του είδους που δημοσιεύτηκε στην καναδική ιατρική λογοτεχνία. Λόγω του γεγονότος αυτού έγινα γνωστός και ασθενείς μου έγιναν μέχρι και συζύγοι γνωστών γιατρών της εποχής εκείνης.

Αμέτρητες φορές ήμουν προσκεκλημένος σε τηλεοπτικά κανάλια και έδωσα πολυάριθμες συνεντέυξεις. Το 2006 σταμάτησα να εκτελώ εγχειρήσεις λιποαναρόφησης και μέχρι την στιγμή εκείνη, είχα κάνει άνω των 8.000 επεμβάσεων σε διάφορα μέρη του ανθρώπινου σώματος, κάτι το ανεπανάληπτο για τα δεδομένα του Καναδά.

Πολλές ήταν και οι φορές που με καλούσαν τα δικαστήρια ως ειδικό σε τέτοιου είδους θέματα, για να εκφέρω γνώμη πάνω σε υποθέσεις που αφορούσαν ιατρικά ατυχήματα και κακοτεχνίες.

Από το 1985, εκτελούσα πέντε είδη επεμβάσεων. Λιποαναρόφηση, εμφύτευση μαλλιών, διόρθωση προσώπου, ματιών και στήθους. Ήμουν ο μοναδικός χειρούργος στον Καναδά που ασχολούταν μόνο με την αισθητική χειρουργική.

Το 1987, Ούγγροι συνάδελφοι με προσκάλεσαν να δώσω διαλέξεις για τη λιποαναρόφηση και μετά από αυτό έκανα την πρώτη επέμβαση λιποαναρόφησης στη χώρα, στη γυναίκα ενός από τους γιατρούς, στο ίδιο νοσοκομείο όπου είχαν εγχειρήσει και μένα το 1950, όταν είχα εγχειριστεί από κοίλη.

Όπως στην καναδική ιατρική λογοτεχνία, έτσι και στην ουγγρική, η πρώτη μελέτη για τη λιποαναρόφηση ήταν δική μου και όλο και συχνότερα, πολλοί Ούγγροι συνάδελφοι, όπως και Μακεδόνες, Αμερικάνοι κ.α. έρχονταν στην κλινική μου για να μάθουν να εκτελούν λιποαναρόφηση, εμφύτευση μαλλιών κτλ.  Το 1994, μετά από διαλέξεις μου στη Βουδαπέστη, ξεκίνησε για πρώτη φορά να διεξάγεται εμφύτευση μαλλιών και στην Ουγγαρία. Λόγω του ότι  ο γιος μου Τόνι τελείωσε Ιατρική Σχολή στην Ουγγαρία, αποφάσισα να ανοίξω κλινική στη Βουδαπέστη, ειδική για εμφύτευση μαλλιών. Έχω δημοσιεύσει μελέτες μου σε ουγγρικά, καναδικά, γαλλικά και αμερικάνικα ιατρικά περιοδικά.

Όταν η Δημοκρατία της Μακεδονίας έγινε ανεξάρτητο κράτος, άρχισα να ασχολούμαι παρισσότερο με αυτήν, παρά με την κλινική μου. Η γραμματέας μου, χαριτολογώντας μου ζήτησε διπλό μισθό, επειδή ασχολούταν περισσότερο με το μακεδόνικο ζήτημα, παρα με τις εργασίες της κλινικής.

Το 1992, έγραψα επιστολές προς όλα τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Με πολυάριθμους Πρωθυπουργούς και Υπουργούς είχα αλληλογραφία και μεταξύ αυτών και ο Τόνι Μπλερ, ο Πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας, ο οποίος περισσότερες φορές με διαβεβαίωσε ότι η Δημοκρατία της Μακεδονίας, σε κάθε περίπτωση θα λάβει στάτους υποψήφιας χώρας για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Έχω λάβει επιστολές και από τον Βαν Ντερ Στουλ, τον Σολάνα, τον Ρόμπερτσον και πολλούς Υπουργούς των κυβερνήσεων της Ουγγαρίας, του Καναδά και της Αυστραλίας.

Τώρα, όταν έχουμε ελεύθερο και ανεξάρτητο κράτος, τη Δημοκρατία της Μακεδονίας, δεν φοβάμαι εάν πεθάνω, αλλά επιθυμώ να ταφώ εκεί, στη Μακεδονία μου.

Πρόσφατα, αντιπροσωπεία του Ουράνιου Τόξου-Виножито και της Нова Зора, βρέθηκε στις Βρυξέλλες του Βελγίου, για να επισκευτεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Εκεί, οι συνεργάτες της εφημερίδας μας, είχαν την ευκαιρία να συναντηθούν με φίλο από το Facebook και να ακούσουν την πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία του. Μια ιστορία, αφηγημένη απλά, η οποία όμως αποκαλύπτει όλα τα στοιχεία του ελληνικού εθνικιστικού μύθου και το επίπεδο του μέσου Έλληνα, πάνω σε ιστορικά, πολιτικά θέματα και γνώσεις. Είναι η ιστορία, τα αισθήματα που και πολλοί εθνικά Μακεδόνες της Ελλάδας, έζησαν και ένιωσαν, όταν κατάλαβαν το ψέμα μέσα στο οποίο μεγάλωσαν και μορφώθηκαν.

Με λένε Βασίλη και γεννήθηκα και μένω στις Βρυξέλλες του Βελγίου. Είμαι Ελληνοβέλγος. Μητέρα Βελγίδα και πατέρα Έλληνα, με καταγωγή από νησί των Κυκλάδων. Ελληνικά, μεταξύ άλλων γλωσσών, έμαθα τα καλοκαίρια στο νησί και σε ελληνικό σχολείο στο Βέλγιο, όπου παρακολουθούσα μαθήματα δύο φορές την εβδομάδα, επί πέντε χρόνια.

Από μικρό παιδί μου έμαθαν μια λέξη μόνο, «ΕΛΛΑΣ», η χώρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, του Λεωνίδα, του Περικλή, του Αχιλλέα…

Μου έμαθαν ότι εμείς οι Έλληνες είμαστε ο εκλεκτός λαός, ότι εμείς φέραμε το φως και τη δημοκρατία στους άλλους λαούς του πλανήτη, όπως ιστορία, αλφάβητο, φιλοσοφία, μαθηματικά, ιατρική, ολυμπιακούς αγώνες…

Μικρός ήμουν υπερήφανος που ήμουν Έλληνας. Μικρό παιδί ένιωθα ανώτερος από τα άλλα παιδάκια στο σχολείο. Όταν παίζαμε στο σχολείο ή στη γειτονιά, με παιδιά από διαφορετικές κουλτούρες (Βέλγους, Μαροκινούς, Κονγκολέζους, Ιταλούς, Τούρκους, Ισπανούς κτλ), συνέχεια τους έλεγα ότι εγώ είμαι Έλληνας και ότι έχουμε τη μεγαλύτερη ιστορία του κόσμου και ότι εσείς δεν είστε τίποτα. Εσείς δεν υπήρχατε και ζούσατε σε σπηλιές και τρώγατε κάτω με τα χέρια. Έτσι μου είχαν μάθει από μικρό παιδί στο σπίτι και στο ελληνικό σχολείο. Θυμάμαι μια μέρα στο ελληνικό σχολείο, ένας δάσκαλος μας είχε πει κάτι και όλη μέρα γελούσαμε μαζί με τα άλλα παιδιά: η Ελλάδα είναι χώρα 5000 χρόνια και το Βέλγιο ούτε 200 χρόνια.

Η αμερικανική ταινία my big fat greek wedding εκπροσωπεί πολύ καλά τους σημερινούς Έλληνες και είναι ακριβώς αυτό που έχω ζήσει από μικρός, δηλαδή ότι όλα είναι ελληνικά σε αυτό το πλανήτη.

Αλλά υπήρχε και μια άλλη λέξη που μας είχαν μάθει στο σχολείο. Τουρκία. Ότι όλοι οι Τούρκοι είναι κακοί και ότι Τουρκία σημαίνει εχθρός της Ελλάδας και ότι 400 χρόνια είμασταν σκλάβοι τους… τους Τούρκους μικρός τους φοβόμουν και τους μισούσα πάρα πολύ. Στο σχολείο δεν μιλούσα με Τούρκους και δεν τους ήθελα καθόλου. Από μικρό η γιαγιά μου και άλλοι μεγαλύτεροι ανθρώποι, μου έλεγαν ιστορίες για τους Τούρκους, πολλά άσχημα πράμματα για το λαό αυτό.

Στο Βέλγιο ήμουν Έλληνας υπερήφανος, αλλά μόλις κατέβαινα στο χωριό μου, στο νησί, εκεί ήμουν ο Βέλγος, ο ξένος, επειδή η μαμά μου είναι Βελγίδα και ντρεπόμουν πολύ γιαυτό. Συνέχεια στο νησί, παιδιά και μεγάλοι, μου έλεγαν ότι δεν είμαι Έλληνας και ότι είμαι Βέλγος. Πολύς κόσμος στο χωριό δεν με χαιρετούσε και με κορόιδευε για το λόγο αυτό. Ακόμα και σήμερα δυστυχώς.

To 2004, όταν κατέβηκα στην Ελλάδα το καλοκαίρι, ήταν μια χρονιά μεγάλη για τη χώρα και τον ελληνικό λαό. Ήταν η χρονιά των Ολυμπιακών Αγώνων και η χρονιά που η ομάδα ποδοσφαίρου κατέκτησε το ευρωπαικό κύπελο στην Πορτογαλία. Εκείνο το καλοκαίρι έγινε ένα μικρό περιστατικό: ένα παιδί μου είπε «σας νικήσαμεεεε». Εγώ τον ρώτησα ποιούς νικήσατε και μου είπε τη Γαλλία νικήσαμε 1-0, την ομάδα του Ζιντάν νικήσαμε στα προημιτελικά, σας νικήσαμε. Του είπα ότι εγώ δεν είμαι Γάλλος και δεν μένω στη Γαλλία αλλά στο Βέλγιο. Το ίδιο είναι μου είπε. Μιλάς γαλλικά. Εγώ του απάντησα: δηλαφή επειδή μιλάω γαλλικά στο Βέλγιο, είμαι Γάλλος; Ε τότε οι Αμερικάνοι είναι Άγγλοι και όλοι στη Λατινική Αμερική είναι Ισπανοί. Εκείνη την στιγμή κατάλαβα ότι δεν γίνεται διάλογος με τέτοιους ανθρώπους και δυστυχώς στην Ελλάδα, τέτοιοι υπάρχουν πολλοί.

Το καλοκαίρι του 2006 έγινε ακόμα ένα τέτοιο περιστατικό. Πολύς κόσμος με ρωτούσε τί έγινε στη Γαλλία, στο Παρίσι τον Οκτώβρη του 2005 (πολιτικές αναταραχές). Εγώ τους είπα παιδιά δεν ξέρω ακριβώς, η Γαλλία δεν είναι η χώρα μου και δεν μένω εκεί. Κάποιος πετάχτηκε και μου είπε: εσείς εκεί όλοι μπάσταρδοι είστε (μουσουλμάνοι, μαύροι κτλ.) και εγώ του απάντησα, γιατί εσύ τί είσαι; καθαρός Έλληνας; 400 χρόνια Τούρκοι στα Βαλκάνια και λες να είσαι καθαρός;

Τότε είχα κουραστεί πάρα πολύ με όλα αυτά. Συνέχεια άκουγα τα ίδια και τα ίδια για την Ελλάς και τους Έλληνες και ότι γεννηθήκαμε και θα πεθάνουμε Έλληνες κτλ…

Το 2006 ήταν η χρονιά που άλλαξαν τα πάντα στη ζωή μου. Ήταν η αρχή του τέλους για το παραμύθι περι άμεσης σύνδεσης των σημερινών Ελλήνων με τους αρχαίους Έλληνες.  Εκείνη τη χρονιά γνώρισα δύο παιδιά στις Βρυξέλλες, δύο αδέρφια με καταγωγή από Γιάννενα. Ο πατέρας τους κρατούσε ένα μπακάλικο κοντά στη γειτονιά μου και πήγαινα συχνά εκεί και καθόμασταν και τα λέγαμε. Μια μέρα, θυμάμαι, μπήκαν Ρουμάνοι μετανάστες και ζήτησαν κάτι να αγοράσουν και το αφεντικό, δηλαδή ο πατέρας των παιδιών, άρχισε να τους μιλάει μια περίεργη γλώσσα που δεν μπορούσα να καταλάβω (μιλάω γαλλικά, αγγλικά, ελληνικά και ολλανδικα/φλαμανδικά). Αμέσως μόλις φύγανε οι πελάτες, τους ρώτησα, μα τί γλώσσα είναι αυτή; Μου είπαν ότι είναι βλάχικα και τους ρώτησα τί είναι τα βλάχικα; Μου είπαν, άσε μην το ψάχνεις. Μου είπαν ότι είναι Ελληνόβλαχοι. Τότε δεν καταλάβαινα τί συνέβαινε. Το βράδυ μόλις μπήκα στο σπίτι, πήγα να ψάξω στο ίντερνετ, στο google, τί ήταν τα βλάχικα και εκεί βρήκα μια σελίδα της wikipedia για τους Βλάχους, Αρομάνους, “les valaques” στα γαλλικά. Εκεί έπαθα μεγάλο σοκ, είπα στον εαυτό μου, μα τί είναι αυτά; Το επόμενο καλοκαίρι όταν κατέβηκα Ελλάδα, πήγα και βρήκα το θείο μου και του είπα για αυτά που διάβασα, άκουσα και είδα. Έτσι αρχίσαμε μια συζήτηση. Μου είπε ότι και εδώ στο νησί, υπάρχουν και άλλες ρίζες, ιταλικές από Βενετία και αλβανικές. Του είπα, τί; Μα τί λες τώρα αλβανικές; Μου είπε ότι το 1400 και κάτι, ένας Βενετσιάνος,(Giovanni Lorendano), παντρεύτηκε μια Ελληνίδα, τη Μαρία Σομμαρίπα και αυτός έχτισε το κάστρο και έφερε πολλούς δικούς του στο νησί. Μέχρι τότε εδώ δεν υπήρχε κανένας μου είπε. Εκεί έπαθα μεγάλο σοκ. Στην καρδιά μου δεν το πίστευα. Τον ρώτησα εάν εμείς έχουμε αλβανικές ρίζες και ο θείος μου με ρώτησε αν αγαπάω την Ελλάδα. Του απάντησα πως ναι. Αυτό είναι το σημαντικότερο μου είπε. Τώρα είμαστε Έλληνες και τίποτε άλλο. Ο πατέρας μου τα άκουσε όλα αυτά και μου απαγόρεψε να ξαναμιλήσω για τέτοια θέματα με το θείο μου. Ότι λέει ψέμματα και ότι δεν υπήρχαν Αλβανοί, μόνο Ιταλοί από τη Βενετία. Ότι έχουμε μόνο λίγες ρίζες ιταλικές.

Μετά από αυτό συνέχισα να ψάχνω και άλλα στοιχεία στο ίντερνετ. Έβλεπα πολλά βίντεο αλλά φοβόμουν και λίγο γιατί ξέρω ότι κάποια από αυτά είναι προπαγανδιστικά και λένε ψέμματα. Μια μέρα βρήκα ένα βίντεο και είδα ότι και στην Αλβανία χορεύουν τον τσάμικο και ο τίτλος ήταν τσάμικο-αρβανίτες. Πάλι έψαξα στο google για τους Αρβανίτες και βρήκα πολλά πράγματα για τους Τσάμηδες, Αρβανίτες και κατάλαβα ότι όλοι αυτοί είναι αλβανικής καταγωγής, μιλάνε την ίδια γλώσσα, ότι και αυτοί έχουν μεγάλη ιστορία, την «Ιλλυρία».  Εκεί έμαθα λίγο για την ιστορία της Ιλλυρίας. Ότι ζούσαν μαζί με τους αρχαίους Έλληνες σε εκείνο τον τόπο, ότι ο Κολοκοτρώνης και η Μπουμπουλίνα ήταν Αρβανίτες και όχι Έλληνες, αλλά πολέμησαν και δώσαν τη ζωή τους για την ελευθερία του ελληνικού σημερινού κράτους που λέγεται Ελλάδα/Greece. Στο ελληνικό σχολείο μας έλεγαν συνέχεια για τους ήρωες του 1821, ότι ήταν Έλληνες, ότι οι Αρβανίτες είναι Έλληνες, όπως οι Βλάχοι, Πόντιοι, Σαρακατσάνηδες, Πομάκοι κτλ. Έμαθα και διάβασα ότι Αρβανίτες υπάρχουν πολλοί στην Ήπειρο, στην Πελλοπόνησο, στην Έυβοια, στην Κόρινθο, στην Αττική και σε μερικά νησιά του Αιγαίου. Όπως και ότι υπάρχουν πάρα πολλοί Βλάχοι στη Θεσσαλία, Ήπειρο, νότια Αλβανία, Δημοκρατία της Μακεδονίας, στην ελληνική Μακεδονία επίσης. Υπάρχουν και πάρα πολλοί Ρομά, Πομάκοι, Τούρκοι, στη Βουλγαρική, Ελληνική και Τουρκική Θράκη. Σήμερα καταλαβαίνω τους Αλβανούς που λένε ότι η Ελλάδα έχει κλέψει πολλούς δικούς τους ήρωες.

Έψαξα επίσης για τους Πόντιους και την ιστορία τους. Συνέχεια άκουγα ότι οι Πόντιοι είναι Έλληνες και ότι τα ποντιακά είναι αρχαία ελληνικά. Σήμερα οι Πόντιοι που ζουν στην Ελλάδα είναι όντως Έλληνες πολίτες, αλλά το αν έχουν σχέση με την αρχαία Ελλάδα, δεν το νομίζω. Εγώ ξέρω όμως ότι τη γλώσσα τους δεν την καταλαβαίνω. Βρήκα ένα ντοκυμαντέρ στο youtube που έκανε μια ελληνική τηλεόραση πριν μερικά χρόνια για τους Πόντιους που μένουν ακόμα Τουρκία, στην ανατολική Τουρκία και ότι δεν έχουν πολύ ελευθερία εκεί, ότι δεν υπάρχουν σχολεία για εκείνους, ότι τους απαγορεύουν να μιλάνε τη γλώσσα τους, ότι οι Τούρκοι προσπαθούν να ξεριζώσουν την ποντιακή κουλτούρα, δηλαδή την ελληνική για τους σημερινούς Έλληνες. Αλλά νομίζω ότι πρέπει να κάνουν ένα παρόμοιο ντοκυμαντέρ για τους Βλάχους, Αρβανίτες, Μακεδόνες, που δεν έχουν ελευθερία στην Ελλάδα, που δεν έχουν σχολεία και βιβλία στη γλώσσα τους, που πολλοί από αυτούς ούτε που γνωρίζουν τις πραγματικές τους ρίζες και τη γλώσσα των παππούδων και γιαγιάδων τους. Λένε ότι οι Πόντιοι ελληνοποιήθηκαν κάποτε όταν πήγαν εκεί οι αρχαίοι Έλληνες, αλλά πριν από αυτό τί ήταν; Πέρσες και μετά Έλληνες και τώρα Τούρκοι; Επίσης στο ντοκυμαντέρ είδα πρόσωπα που δεν μοιάζουν με λαούς που ζουν στα Βαλκάνια, αλλά μοιάζουν περισσότερο σαν αυτές τις χώρες όπως Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία κτλ.

Έχω πολλά ερωτήματα χωρίς απαντήσεις για πολλά θέματα όπως το ελληνικό αλφάβητο που μας έμαθαν στο σχολείο ότι είναι το πρώτο αλφάβητο και ότι το λατινικό και κυριλλικό, βασίζονται σε αυτό. Αλλά νομίζω ότι βάση του σημερινού λατινικού, κυριλλικού και ελληνικού αλφάβητου, είναι το αλφάβητο των Φοινίκων, ενός σιμητικού λαού που ζούσε κάποτε εκεί που σήμερα είναι ο Λίβανος και η Συρία και είναι επίσης η βάση του εβραϊκού αλφαβήτου και άλλων σημιτικών γλωσσών.

Ήταν μεγάλο σοκ όλα αυτά τα πράγματα για μένα. Ένοιωθα πολύ άσχημα, δεν ήξερα τί να κάνω και τί να πιστέψω για όλα αυτά. Προσπαθούσα πολλές φορές να τα ξεχάσω και έλεγα στον εαυτό μου ότι μπορεί όλα αυτά να είναι ψέμματα, αλλά είμαι άνθρωπος που δεν μπορεί να πει ψέμματα στον εαυτό του και συνέχιζα να ψάχνω για τις ρίζες των σημερινών Νεοελλήνων.

Έμαθα ότι πολλές ελληνικές λέξεις, στην ουσία προέρχονται από τα τούρκικα και ότι πολλοί λίγοι Έλληνες το γνωρίζουν αυτό, όπως: τζατζίκι, ζεϊμπέκικο, ντολμάδες, κεφτέδες, μπακλαβάς, καραγκιόζης, ρεζιλίκι, ντεμπέλης, χασάπης, μπουζούκι, λιμάνι κτλ, αλλά και ότι πολλές είναι λατινικές, όπως πόρτα, σκάλα, βάρκα κ.α.

Αναρωτήθηκα μα τί γίνεται; Όλα αυτά δεν είναι ελληνικές λέξεις και προϊόντα; Και μετά έμαθα ότι οι ίδιες λέξεις χρησιμοποιούνται και στη βουλγάρικη και στη μακεδόνικη και σε πολλές άλλες γλώσσες των Βαλκανίων. Κατάλαβα ότι πολλά μείνανε από την οθωμανική αυτοκρατορία, όπως βέβαια και η σημερινή μουσική που ακούμε καθημερινά και χορεύουμε στα μπουζούκια, αλλά και επίσης ότι και πολλά επίθετα στην Ελλάδα έχουν τούρκικες ρίζες, όπως αυτά που έχουν το τμήμα Χατζή-, Δελή-, Καρα-, ή και που τελειώνουν σε –ογλου, -τζης, -νλης κτλ. Ρώτησα μια μέρα έναν Τούρκο, που σήμερα είναι φίλος μου, τί σημαίνουν όλες αυτές οι λέξεις και μου είπε ότι καρά σημαίνει μαύρο, χατζή προσκύνημα, ογλου=γιος, Δελη=τρελός κ.α.

Αναρωτιώμουν αν όλοι αυτοί που έχουν τούρκικα ονόματα είναι Τούρκοι και έβγαλα συμπέρασμα ότι όλοι είμαστε ανακατεμένοι και ζούμε στην σημερινή Ελλάδα και το να έχεις ελληνικό ή τούρκικο όνομα δεν σημαίνει απολύτως τίποτα.

Μετά από όλα αυτά, νόμιζα ότι το ταξίδι αναζήτησης των πραγματικών ριζών των Ελλήνων, τελείωσε, αλλά δυστυχώς ή ευτυχώς, όχι. Δεν είχε ακόμη τελειώσει. Υπήρχε και το ζήτημα της Μακεδονίας, που άκουγα τόσα χρόνια και δεν είχα γνώσεις για το θέμα αυτό. Δεν ήξερα τίποτα για το λαό που ζει στη σημερινή Μακεδονία και το γιατί νιώθουν και λέγονται Μακεδόνες. Republika Makedonija.

Όλα ξεκινήσανε το Γενάρη του 2009, όταν πήγα να δουλέψω σε ένα ελληνικό μαγαζί σαν σερβιτόρος/μπάρμαν. Εκεί, το αφεντικό ήταν βορειοελλαδίτης από τη Φλώρινα, δηλαδή από το κομμάτι της ελληνικής Μακεδονίας.

Μια μέρα ήρθαν κάποιοι άνθρωποι για να δουν το αφεντικό και εκεί άκουσα να μιλάνε μεταξύ τους μια διαφορετική γλώσσα από την ελληνική και τον ρώτησα τί γλώσσα μιλούσε. Στην αρχή νομισα ότι ίσως ήταν αλβανικά, αλλά μου απάντησε ότι μιλούσαν ντόπια, ότι στη Φλώρινα και Έδεσσα και Καστοριά και άλλα μέρη, μιλάμε τα ντόπικα. Και τον ρώτησα, συγνώμη τί είναι τα ντόπικα; Και είδα στο πρόσωπό του κάτι σαν φόβο, σαν να ντρεπότανε να μου πει και τελικά η γυναίκα του μου απάντησε ότι είναι γιουγκοσλάβικα. Γιουγκοσλάβικα; Την ρώτησα, τί σέρβικα; Όχι σέρβικα μου είπαν, μόνο γιουγκοσλάβικα.

Μετά από μερικές εβδομάδες, γνωριζόμασταν καλύτερα και καλύτερα μιλούσαμε και συζητούσαμε. Και του έκανα μια άλλη ερώτηση: Μπάρμπα πώς και έχεις πελλοπονησιακό όνομα που τελειωνει σε –οπουλος, στη Φλώρινα;  Και εκεί είδα πάλι ότι ντρεπόταν ή ότι «κολούσε» να μου απαντήσει και μου είπε ότι μάλλον κάποιος παππούς του ήρθε από Πελλοπόνησο για Φλώρινα, αλλά δεν ήταν σίγουρος. Εκεί όμως είχα καταλάβει ότι κάτι πάλι άσχημο είχε γίνει παλαιότερα και ότι παλι το ελληνικό κράτος μας έκρυβε κάτι, ήμουν σίγουρος γιαυτό, με τόσα που είχα διαβάσει και ακούσει, δεν αποτελούσε έκπληξη για μένα αυτά τα ζητήματα. Μετά από πολλές εβδομάδες το ξανασυζητήσαμε και τον ξαναρώτησα. Μπάρμπα τί γλώσσα μιλάς; Και εκεί μου είπε. Μακεδόνικα μιλάω. Μου είπε ότι ο πατέρας του ήταν Μακεδόνας, το ίδιο και η μάνα του και ότι δεν ξέρανε ελληνικά και ότι και αυτός στο σπίτι του μόνο μακεδόνικα μιλούσε και ότι ελληνικά έμαθε στο σχολείο.

Αλλά μου είπε ότι τώρα είναι Έλληνας. Τί να κάνουμε; Συνέχεια μου έλεγε ότι είναι πολύ πιο Έλληνας από τη Μελίνα Μερκούρη. Συζητούσαμε για ώρες για τη Μακεδονία και την ιστορία της. Μου έλεγε ότι από μικρό παιδί τον είχαν μάθει ότι είναι Μακεδόνας, δηλαδή makedonec και ότι η Φλώρινα παλιά λεγόταν Lerin. Μου είπε ότι τους είχαν αλλάξει τα ονόματα τους και τους απαγορεύανε να μιλάνε τη μητρική τους γλώσσα στους δρόμους, στα σχολεία κτλ. κυρίως με έναν νόμο, αν δεν κάνω λάθος, του Μεταξά, μου είπε. Ένας φασίστας που κυβερνούσε την Ελλάδα κάποτε. Αργότερα μίλησα με πολλούς Φλωρινιώτες που μένουν Βρυξέλλες, και αρκετοί από αυτούς έλεγαν ότι είναι μόνο Μακεδόνες, δηλαδί Makedonci, και μερικοί άλλοι που έλεγαν ότι είναι Έλληνες, που έχουν παντρευτεί Ελληνίδες και δεν έχουν μάθει τη γλώσσα των προγόνων τους στα παιδιά τους. Ίσως γιατί ντρέπονται; Επειδή μπορεί ακόμα σήμερα να φοβούνται; Ή μπορεί επειδή νιώθουν Νεοέλληνες, όπως τους Βλάχους, Πόντιους, Αρβανίτες…

Διάβασα ότι η Μακεδονία μοιράστηκε μετά τους βαλκανικούς πολέμους και τότε δεν έγινε το κράτος της Μακεδονίας. Το ζήτημα της Μακεδονίας δεν είναι από το 1991, αλλά από πολύ πιο παλιά, πολλοί Μακεδόνες έφυγαν για τη κομμουνιστική Γιουγκοσλαβία και χάσανε σπίτια, περιουσίες, οικογένειες, φίλους, συγγενείς… και άλλοι που μείνανε στη Φλώρινα, Καστοριά, Έδεσσα, Θεσσαλονίκη, Κιλκίς και σε πολλά χωριά της βόρειας Ελλάδας, τους απαγόρεψαν να εκφράζονται στη γλώσσα τους, να κρατήσουν τα ονόματά τους.

Η Μακεδονία του Μ.Αλεξάνδρου είναι κομμένη στα τέσσερα. Ελλάδα, Βουλγαρία, Δημοκρατία της Μακεδονίας, Αλβανία, μέχρι και το Κόσοβο, αν δεν κάνω λάθος, έχει ένα μικρό κομματάκι. Διάβασα και έμαθα ότι πολλοί Μακεδόνες/Makedonci, ονόμαζαν τη Θεσσαλονίκη Σόλουν, οι Τούρκοι Σελάνικ, οι Εβραίοι Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων, οι Έλληνες Σαλόνικα.

Αλβανία, Ελλάδα, Δ.Μακεδονίας, θέλουν τον Μ.Αλέξανδρο για κληρονομιά και όλες προσπαθούν με το δικό τους τρόπο να προπαγανδίζουν τον κόσμο που ζει στα Βαλκάνια σήμερα. Για τους Αλβανούς Ισκαντέρ, για τους Έλληνες Αλέξανδρος, για τους Μακεδόνες Αλεξάνταρ.

Με όλα αυτά που διάβασα, σκέφτηκα και αναρωτιώμουν. Ποιός ήταν ο Μ.Αλέξανδρος; μήπως ήταν Ιλλύριος επειδή η μητέρα του, η Ολυμπιάδα ήταν πριγγίπισσα της Ιλλυρίας και γιαυτό τον θέλουν οι Αλβανοί; Μήπως ήταν Έλληνας; Επειδή μιλούσε την αρχαία ελληνική και πίστευε στους 12 θεούς; Ή μήπως ήταν Makedonec και έτσι τον θέλουν για κληρονομιά και στη Δ.Μακεδονίας; Ένα μόνο ξέρω και είναι σίγουρο ότι ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν ΜΑΚΕΔΟΝ.

Έβγαλα το συμπέρασμα ότι κανένας στα Βαλκάνια δεν έχει άμεση σύνδεση με τους ΜΑΚΕΔΟΝ και τους ΕΛΛΗΝ που ζούσαν πριν 2000-3000 χρόνια προ Χριστού. Και ότι αμα η σημερινή Ελλάδα λέγεται Hellas και οι πολίτες της Έλληνες και πιστεύουν ότι έχουν άμεση σύνδεση με τους αρχαίους Έλληνες, τότε για μένα δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα να λέγονται Μακεδόνες στη γειτονική χώρα και να πιστεύουν ότι είναι απόγονοι του Αλέξανδρου.

Σήμερα νιώθω άεθνος και το μόνο που ξέρω έιναι ότι εγώ μεγάλωσα στο Βέλγιο, στις Βρυξέλλες, στην πρωτεύουσα της Ευρώπης, σε μια δημοκρατική χώρα, μακριά από αυτά τα προβλήματα.

Vassilis – Bruxelles

ΕΝΑΝ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΕΝΑΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ, ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΜΕΙΟΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ

Γεννήθηκε το 1956 στην Ξάνθη, όπου και τελείωσε το δημοτικό και γυμνάσιο-λύκειο. Ο Φιλόλογος καθηγητής του, επειδή τον «αγαπούσε» πολύ, τον άφησε 2 χρόνια στην ίδια τάξη λόγω των Αρχαίων Ελληνικών. Με αυτό τον τρόπο “εμπέδωσε” τον ελληνικό πολιτισμό. Γράφτηκε στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών της Άγκυρας, αλλά τελικά δεν αποφοίτησε. Παντρεύτηκε το 1977 και έχει 4 παιδιά και 3 εγγόνια. Επι τριανταένα χρόνια εκδίδει την τουρκoελληνόφωνη εφημερίδα Trakya’nın Sesi. Δούλεψε επίσης για 25 χρόνια σε διάφορα διεθνή μέσα ενημέρωσης ( ΑΡ- ΑFP- BBC- DW- Hurriyet- Milliyet- Zaman- CHA- STV). Επι χρόνια και πολλές φορές και σήμερα ακόμα, δέχεται πιέσεις και απειλές να σταματήσει να ομιλεί δημόσια για όλα αυτά που επίμονα το ελληνικό κράτος και παρακράτος προσπαθεί με όλα τα μέσα να αποκρύψει. Δίκες, συκοφαντίες, τραμπουκισμοί, συλλήψεις, απειλές, δεν κατάφεραν να «λυγίσουν» τον Ντεντέ και να τον απομακρύνουν από τα ιδανικά του. Είναι και αυτός, όπως και πολλοί άλλοι αγωνιστές για τα δικαιώματα της Τούρκικης μειονότητας στη Θράκη, ένα αγκάθι στο πόδι του συστήματος, ένα «μαύρο πρόβατο» στο «κάτασπρο κοπάδι». Όπως και οι εθνικά Μακεδόνες, οι εθνικά Βλάχοι, οι πιστοί σε άλλα δόγματα κτλ. αποτελούν και αυτοί για τις αρχές, «άτομα επικίνδυνα, προδότες, πληρωμένους πράκτορες, ανθέλληνες» και πολλά άλλα τέτοιου είδους «δημοκρατικά» επίθετα που χρησιμοποιεί το ελληνικό κράτος.

Τα τελευταία 20 χρόνια μένει μόνιμα στην Κομοτηνή-Γκιουμουρτζζίνα.

«Στην Ελλάδα υπάρχει μόνο μία μειονότητα και αυτή είναι, σε θρησκευτική βάση, η μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης». Επίσημη θέση του κράτους. Σχολιάστε το.

Η Τουρκοφοβία της Ελλάδας είναι ανεπανάληπτη. Ειδικά τα τελευταία 40 χρόνια κοιμάται και ξυπνάει με τον φόβο των Τούρκων και ήταν φυσικό να μετατρέψουν και να ξαναβαφτίσουν την Τούρκικη Μειονότητα ως Μουσουλμανική στην αρχή και μετέπειτα να την διαχωρίσουν σε 3 υποκατηγορίες, πείθοντας τους εαυτούς τους ότι με αυτό τον τρόπο θα εξαφάνιζαν την επιρροή της Τουρκίας από τη μειονότητα. Πέτυχαν ακριβώς το αντίθετο. Τέτοια ηλίθια μειονοτική πολιτική μόνο η Ελλάδα μπορούσε να ασκήσει.

Σε ποιά μέρη ζει κυρίως η Τούρκικη μειονότητα?

Ζούσαμε κυρίως στους 3 νομούς της Θράκης. Λόγω του παραμεθωρίου, την 10ετία του 1930

εκδιώχτηκαν οι Τούρκοι από τον νομό Εβρου, όπου παρέμειναν περίπου 10 χιλιάδες. 65 χιλιάδες στον νομό Ροδόπης και 40 χιλιάδες στον νομό Ξάνθης. Εκτός από τη Θράκη, οι Τούρκοι μειονοτικοί έχουν δημιουργήσει κοινότητες στην Αθήνα ( 15 χιλιάδες), στην Θεσσαλονίκη (2 χιλιάδες), και σε διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης (30 χιλιαδες), όπως επίσης βεβαίως στην Τουρκία (περίπου 500 χιλιάδες).

Ποιά η θέση, στην τοπική κοινωνία, των Τούρκων της Θράκης, ποιά δικαιώματα απολαμβάνει και ποιά της τα αρνείται το ελληνικό κράτος αλλά και η ελληνική κοινωνία γενικότερα?

Μέχρι το 1996 η μειονότητα ήταν διπλά γκετοποιημένη. Η κρατική και η αυτογκετοποιήση, υπήρχαν 2 κοινωνίες που ζούσαν παράλληλα, σχεδόν χωρίς καμία επαφή.

Μετά το 1996 οι διακρήσεις στην καθημερινότητα σταδιακά μειώθηκαν και εξαφανίστηκαν. Σήμερα στερείται των μειονοτικών δικαιωμάτων.

Τα αρνητικά:

• Δεν της αναγνωρίζεται το δικαίωμα του συλλογικού αυτοπροσδιορισμού.
• Υπάρχουν τρομερά προβλήματα στην μειονοτική εκπαίδευση την οποία παρέδωσαν σε “ αγράμματους, δήθεν δασκάλους”. Επακόλουθο αυτού, σήμερα σχεδόν το 50% των μαθητών βρίσκονται στα δημόσια ελληνικά σχολεία. Και τα νηπιαγωγεία είναι μόνο ελληνόγλωσσα. Παρατηρείται μια προσπάθεια αποτουρκισμού και αφομοίωσης.
• Το 1993 με την ψήφιση του εκλογικού νόμου μπήκε σε εφαρμογή μία παγκόσμια πρωτοτυπία στην εκλογική διαδικασία. Για την εισαγωγή στην Βουλή μπήκε πλαφόν 3%, όχι μόνο για τα κόμματα αλλά και ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΤΗΤΕΣ. Ελληνική επινόηση, παγκόσμιες πρωτοτυπίες. Με αυτό τον τρόπο απαγορεύτηκε η εκπροσώπηση της Τουρκικής μειονότητας στην Ελληνική Βουλή. Έτσι οι βουλευτές μας αναγκαστικά εκλέγονται μέσα από τα ελληνικά κόμματα.
• Από τα δισεκατομμύρια που ήρθαν από την Ε.Ε ελάχιστα προωθήθηκαν στην μειονότητα.
• Σκόπιμα δεν δόθηκε η δέουσα προσοχή στην μονοκαλλιέργεια του καπνού που είναι η πρωτεύουσα ενασχόληση των Τούρκων μειονοτικών. Κόπηκαν οι πριμοδοτήσεις και η καλλιέργεια του καπνού έγινε ασύμφορη. Φυσικό επακόλουθο η ανεργία και η οικονομική εξαθλίωση.
• Δεν επιτρέπεται η εκλογή μουφτήδων.
• Με νέο νόμο που ψηφίστηκε προσπαθεί το ελληνικό κράτος να επέμβει ακόμη και στους διορισμούς των Ιμάμηδων στα τζαμιά.
• Αν και έχουν ψηφιστεί νόμοι για να γίνουν εκλογές στις Βακουφικές επιτροπές, δυστυχώς συνεχίζεται να διορίζονται από την πολιτεία.
• Στις μειονοτικές εφημερίδες δεν δίνεται κρατική διαφήμιση.
• Υπέρογκα πρόστιμα εκ μέρους των δικαστηρίων σε μειονοτικές εφημερίδες.
• Υποχρέωση των μειονοτικών ραδιοφωνικών σταθμών να εκπέμπουν το 25% των προγραμμάτων τους στην ελληνική γλώσσα. Πρόστιμα εκ μέρους του ΕΣΡ σε Ρ/Σ της μειονότητας για τη μη τήρηση της αναλογίας.
• Δημιουργήθηκαν οι Υπερνομαρχίες για να μην εκλεγεί Τούρκος Νομάρχης.
• Με τον Καλλικράτη απέφυγαν να ορίσουν έναν Τούρκο Αντιπεριφερειάρχη.

Τα θετικά:

• Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Των Παιδιών της Μουσουλμανικής Μειονότητας στη Θράκη με υπέυθυνη καθηγήτρια την Αννα Φραγκουδάκη.
• Στρατιωτική θητεία στον τόπο καταγωγής των Τούρκων μειονοτικών.
• Επιλογή αντιδημάρχων και ειδικού αντιπεριφερειάρχη.
• Χρηματοδότηση για λειτουργικά έξοδα των μειονοτικών σχολείων.
• Κατάργηση της Ειδικής Παιδαγωγικής Ακαδημιας στη Θεσσαλονίκη.
• Κατάργηση σχεδόν όλων των διοικητικών μέτρων ( άδεια οικοδομής, επαγ/κή άδεια καταστήματος, άδειες οδήγησης, κλειστά επαγγέλματα π.χ βενζινάδικο)
• Επιδότηση, χρηματοδότηση προγραμμάτων Ε.Ε

Με ποιό τρόπο προσπαθούν οι Τούρκοι να κρατήσουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και να αντισταθούν στις προσπάθειες αφομίωσης?

Μέσω της θρησκείας. Με την κατήχηση στα τζαμιά. Με την αναβίωση των ηθών και εθίμων. Και μέσω των εφημερίδων, Ρ/Σ και της Τουρκικης τηλεόρασης.

Οι εθνικά Μακεδόνες στην Ελλάδα.

Το άθλιο ελληνικό κράτος αναγνωρίζει ως ξεχωριστή εθνοτική ομάδα τους Πομάκους της θράκης, οι οποιοι ομιλούν μια σλαβική διάλεκτο και η οποία κατά 85% ταυτίζεται με τα Μακεδόνικα-Makedonski. Αναρωτιέμαι τι θα έκαμνε η Ελλάδα εάν οι εθνικά Μακεδόνες της Ελλάδας δήλωναν ότι είναι Πομάκοι. Φαντάζεστε το μπουρδούκλωμα που θα πάθαιναν?

Είναι αδιανόητο για την ελληνική πολιτεία, η οποία με αθέμυτους και βάρβαρους τρόπους τα τελευταία 100 χρόνια αφομοίωσε μεγάλη μερίδα των Μακεδόνων, να βλέπει τα τελευταία χρόνια μία αφύπνιση των εθνικά Μακεδόνων, τους οποίους θεωρεί ανύπαρκτους. Ο ήλιος δεν εξαφανίζεται με το βάψιμο.

Είστε γνωστός ακτιβιστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τί σας ώθησε να ασχοληθείτε μ’ αυτό και ποιές οι πιέσεις που δεχτήκατε και δεχόσαστε στην Ελλάδα του 21^ου αιώνα?

• Η καταπίεση της μειονότητας και οι διακρίσεις που υφίσταται.
• Οι ποινικές διώξεις μου ως δημοσιογράφου.

Εκδίδετε μια εφημερίδα. Πείτε μας δυο λόγια για την προσπάθεια αυτή.

Η Trakya’nιn Sesi από το 1981 μέχρι το 1998 εβγαινε σε εβδομαδιαία βάση. Το 1998 λόγω της σύλληψης και καταδίκης μου σε μια στημένη δίκη, ανέστειλα για ενάμιση χρόνο την έκδοση. Μέχρι το 2009 συνέχισα ως εβδομαδιαία. Για ένα χρόνο έγινε μηνιαία και τα τελευταία 2 χρόνια βγαινει ανά 15 ημέρες.

Στα 31 χρόνια έχω μηνυθεί 10^ες φορές, έχω καταδικαστεί σε αρκετές και έχω πληρώσει περίπου 200 χιλιάδες ευρώ σε δικηγόρους, δικαστήρια και αγωγές.

Σήμερα η εφημερίδα μου εκδίδεται δίγλωσση, με άρθρα κυρίως πολιτικού περιεχομένου και δικαιωμάτων.

Με ποιόν τρόπο πιστεύετε ότι θα μπορούσε να βελτιωθεί σημαντικά η ζωή των «διαφορετικών» στην Ελλάδα και ποιά είναι τα μεγάλα βήματα τα οποία θα πρέπει να αναλάβει η κάθε κυβέρνηση της χώρας?

Με τον αγώνα. Δεν θα κάνουμε πίσω. Θα συνεχίσουμε τον δημοκρατικό μας αγώνα και την ενημέρωση της ελληνικής και της διεθνούς κοινής γνώμης.

Η αλλαγή του εθνοκεντροφασιστικού εκπαιδευτικού και εκκλησιαστικού συστήματος στην Ελλάδα, θα βοηθούσε σε μεγάλο βαθμό στην κατεδάφηση της αρχαιοελλινολαγνικής ψύχωσης και του θρησκευτικού φανατισμού περί επιούσιου λαού.