КЕРАЛ – ΚΕΡΑΛ – ΚΕΛΑΡΙ

(Η αποθήκη τροφίμων των αγροτών μας και η συντήρησή τους)

МРАВАТА И ШТУРЕЦОТ

(Ο Μέρμηγκας και ο Τζίτζικας)

-Καλέ μου γείτονα σε παρακαλώ

δώσε μου κάτι να φάω γιατί όλα

τα φύλλα έχουν ξεραθεί και δεν

υπάρχει τροφή πουθενά.

-Καλά και όλο το καλοκαίρι τί έκανες;

-Το καλοκαίρι δεν πρόλαβα να μαζέψω

τροφές γιατί είχα πολύ κέφι και

τραγουδούσα όλη μέρα.

-Αφού τραγουδούσες το καλοκαίρι,

ήρθε η ώρα να χορέψεις.

ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΑΙΣΩΠΟΥ    

Το νοικοκυριό σ΄ένα μακεδόνικο χωριό ήταν και είναι εν μέρει, κάτω από την οπτική και τη φιλοσοφία της κλειστής οικιακής οικονομίας, δηλαδή ό,τι χρειαζόμαστε να φροντίζουμε να το παράγουμε και να το αξιοποιούμε αποθηκεύοντάς το και για να γίνει κάτι τέτοιο πρέπει να το επεξεργαζόμαστε και να το συντηρούμε. Ο χώρος της αποθήκευσης και συντήρησης ήταν το керал-κέραλ (κελάρι). Η επίσκεψη στο μπακάλικο του χωριού γινόταν κυρίως για τ΄αλάτι, το φωτιστικό πετρέλαιο, το λάδι – για το καντηλάκι του εικονοστασίου – το ρύζι, τα είδη ραπτικής και τα σπίρτα.

Το κέραλ ήταν ή земник-ζέμνικ (ισόγειος χώρος) ή изба-ίζμπα (υπόγειος χώρος), καλά κλεισμένος για να προφυλάγεται από τα ποντίκια κι αρουραίους και γι΄αυτό υπήρχαν πολλές αυτοσχέδιες стапици-στάπιτσι (παγίδες). Υπήρχαν μικρά παραθυράκια για να αερίζεται και ήταν κλειστά με πυκνή σήτα. Εσωτερικά ήταν κατασκευασμένα ξύλινα ράφια και άλλα στηρίγματα. Το περιεχόμενο το κέραλ ήταν πολυποίκιλο και κάλυπτε στο μεγαλύτερο ποσοστό τις τροφικές ανάγκες της οικογένειας.

Σε каци-κάτσι (κατακόρυφα βαρέλια) που έκλειναν με καπάκι από πάνω και κάνουλα από κάτω, αποθηκεύονταν:

  • Сирење сенско и старо – σίρενιε σένσκο ι στάρο (τυρί). Γέμιζαν το βαρέλι με πλάκες τυριού, έχυναν солило-σόλιλο (άρμη) και από πάνω έβαζαν μια πλάκα από σχιστόλιθο για να πιέζει το τυρί και να βρίσκεται όλο βυθισμένο στο σόλιλο. Το τυρί κάθε τόσο το συντηρούσαν με αλλαγή θέσης κάθε του πλάκας – συνήθως οι κάτω πάνω και οι πάνω κάτω – αφού είχαν αδειάσει το σόλιλο, το οποίο έπειτα ξανάριχναν και συμπλήρωναν εάν έλειπε μέρος του, ενώ μερικές φορές άλλαζαν εντελώς το σόλιλο.
  • Туршија – τούρσσια, όπου σε σόλιλο έβαζαν άγουρα λαχανικά, όπως зелка-ζέλκα (λάχανο), пиперки-πίπερκι (πιπεριές), патлиџани-πατλίτζζανι (μελιτζάνες), моркови-μόρκοβι (καρότα), репи-ρέπι (ρέβες), земнини јаболка-ζέμνινι ιάμπολκα (κολοκάσια),  лубенички-λουμπένιτσσκι (καρπουζάκια), пепончиња-πεπόντσσινια (πεπονάκια). Η περιποίηση του τουρσιού ήταν ίδια με εκείνη του τυριού.
  • Солено месо – σόλενο μέσο (παστό κρέας). Κομμάτια κατάλληλα κομμένα (μορφή μπριζόλας) αλατίζονταν με μπόλικο αλάτι και τοποθετούνταν σε επάλληλα επίπεδα. Το αλατισμένο κρέας το παρακολουθούσε η νοικοκυρά και άλλαζε θέση στα κομμάτια κάθε τόσο.

Σε бочви-μπότσσβι (οριζόντια βαρέλια) αποθηκεύονταν:

  • Вино – βίνο (κρασί) σε μεγάλο βαρέλι που το κατανάλωνε η οικογένεια και οι φιλοξενούμενοι στις γιορτές. Το αντλούσαν με чеп-τσσεπ (κάνουλα).
  • Ракија – ράκια (ρακί) σε μικρό βαρελάκι και το αντλούσαν με κάνουλα.
  • Киселина – κισέλινα (ξύδι) σε μικρό βαρελάκι και η άντληση γινόταν με κάνουλα.

Από τα греди-γκρέντι (ξύλινα δοκάρια) της οροφής του κέραλ κρέμονταν низи-νίζι (αρμαθιές) με кромид-κρόμιντ (κρεμμύδι), лук-λουκ (σκόρδο) και κόκκινες πιπεριές και όλα αυτά προηγουμένως είχαν ξεραθεί κάτω από σκιά. Επίσης, από τα δοκάρια κρέμονταν λουκάνικα και παστουρμάς, αφού προηγουμένως για μέρες ήταν κρεμασμένα δίπλα στο τζάκι για να γίνουν καπνιστά. Αν τύχαινε και είχαν καλές ψαριές οι λίμνες, στα δοκάρια βρίσκονταν κρεμασμένες και αρμαθιές από τσιρόνια επεξεργασμένα, δηλαδή αλατισμένα και ξεραμένα στο ήλιο.

Σε τσουβαλάκια, συνήθως βαμβακερά φτιαγμένα από παλιές φορεσιές, ήταν αποθηκευμένα το тарана-τάρανα (τραχανάς), τα кори-κόρι (χυλόπιτες), το гриз-γκριζ (πλιγούρι), αποξηραμένες коприви-κόπριβι (τσουκνίδες), αποξηραμένο зеиле-ζέιλε (λάπατα), ενώ σε μεταλλικά δοχεία ή μάλλινα τσουβάλια αποθηκεύονταν, αφού είχαν ξεραθεί, η лешта-λέσστα (φακές), το бор-μποπ (φασόλια) και το сланутук-σλανούτουκ (ρεβίθια).

Με ειδική τεχνική έφτιαχναν τον καβουρμά. Έβραζαν το κρέας, το αλατίζανε και το αποθήκευαν σε πήλινα τσουκάλια (грнина-γκ΄ρνινα) κι έριχναν λιωμένο λίπος (сало-σάλο). Τα τσουκάλια αυτά είχαν καπάκι κι έτσι φυλάγονταν.

Σε μικρά γκ΄ρνινα ήταν αποθηκευμένη και αποξηραμένη чобрица-τσσόμπριτσα (ρίγανη) και αποξηραμένο нагизмо-νάγκιζμο (δυόσμος), μόνο που αυτά βρίσκονταν στα полици-πόλιτσι (ράφια) του μαγειρείου.

Τα јајца-ιάιτσα (αυγά) ήταν αποθηκευμένα σε ένα τσουκάλι και η θέση αυτών στο μαγειρείο.

Κάπου στην οροφή του κέραλ κρέμονταν ματσάκια από τσάι βουνού και ρίγανης.

Στο трем-τρεμ (προθάλαμο ισογείου) που βρισκόταν συνήθως ανάμεσα σε δύο δωμάτια, βρίσκονταν τ΄αμπάρια που ήταν αποθηκευμένα τα γεννήματα (пченица-πτσσένιτσα-σιτάρι, пченка-πτσσένκα-καλαμπόκι κ.α.) τα οποία θα έδιναν το брашно-μπράσσνο (αλεύρι) της χρονιάς για το ψωμί.

Σε κάποια γωνιά στο κέραλ υπήρχε ένας σωρός από πατάτες, ενώ σε κάποια θέση της αυλής μέσα σε χώμα ήταν τα πράσα σαν φυτεμμένα και ήταν καλά προφυλαγμένα από τις κότες και το κρύο.

Τα φρούτα, που ήταν јаболка-ιάμπολκα (μήλα), круши-κρούσσι (αχλάδια), думки-ντούμκι (κυδώνια), јаболчини-ιαμπολτσσίνι (αγριόμηλα), горници-γκορνίτσι (αγριογκόρτσα) κ.α. ήταν αποθηκευμένα στις αχερώνες μέσα στ΄άχυρα.

ΑΙΓΑΙΑΤΗΣ  ΜΑΚΕΔΟΝΑΣ

δεν επιτρέπονται τα σχόλια.

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)