НАШИТЕ РОМИ – ΟΙ ΡΟΜΑ ΜΑΣ


(οι γνωστοί μας άγνωστοι)

Περδικόστηθη τσιγγάνα

ω μαγεύτρα που μιλείς

τα μεσάνυχτα προς τ΄άστρα

γλώσσα προσταγής !

Κ.ΠΑΛΑΜΑΣ

Δωδεκάλογος του Γύφτου

Λόγω της οικουμενικότητάς τους, τους συναντάμε πανευρωπαϊκά με διάφορα ονόματα, όπως Τσιγγάνοι, Ρομά, Αθίγγανοι, Σιντήδες, Κατσίβελοι, Μελελέδες και με την υποτιμητική ονομασία Γύφτοι (1.Τσιγγάνοι: είναι το παρεφθαρμένο του Αθίγγανοι που σημαίνει ανέγγιχτοι, άθικτοι, γιατί τους θεωρούσαν μιασμένους. 2.Ρομά: σύζυγοι, άντρες, 3.Σιντήδες: σιδεράδες, 4.Κατσίβελοι: δυστυχείς, σκλάβοι, 5.Μελελέδες: μελαμψοί, 6.Γύφτοι: παρεφθαρμένο το ,,Αιγύπτιοι,,).

Εμείς γνωρίσαμε τους Ρομά ως τεχνίτες τους άντρες σε επαγγέλματα που τώρα τα περισσότερα έχουν εκλείψει, όπως σιδεράδες, γανωτές, καρεκλάδες, καλαθοποιούς και ως ζωοέμπορους (τζαμπάσηδες) κυρίως ζώων μεταφοράς (γαϊδούρια, άλογα, μουλάρια) και τους θαυμάσαμε ως οργανοπαίχτες σε λαϊκά συγκροτήματα. Εδώ πρέπει να αναγνωρίσουμε την προσφορά τους στη μουσική μας και στους χορούς μας. Τις γυναίκες Ρομά τις γνωρίσαμε ως ειδικές κατασκευάστριες κοσκίνων, ως πωλήτριες ειδών ραπτικής (βελόνες, δαχτυλήθρες, κλωστές κ.α.) κι ακόμη ως ειδικές στη χειρομαντία, τη μαγεία και τις θυμόμαστε με τις χαρακτηριστικές τους πολύχρωμες φορεσιές με τις πιέτες, τις σούρες και τους φραμπαλάδες, που πολύ θυμίζουν τις ινδικές φορεσιές. Δεν πρέπει να τις αδικήσουμε ξεχνώντας ν΄αναφέρουμε ότι ήταν και είναι δεινές χορεύτριες ανατολικών χορών.

Καθώς εκλείψανε όλα σχεδόν τα παραπάνω, οι Ρομά προσαρμόστηκαν κι έτσι έγιναν έμποροι (μικροπωλητές) γεωργικών προϊόντων, πραματευτάδες χαλιών, μοκετών, πλαστικών επίπλων, παλιατζήδες, ενώ ακόμη διατηρούν και ελέγχουν το εμπόριο μεταφορικών ζώων.

Μεγάλη εντύπωση μου έκανε, όταν ήμουν μαθητής γυμνασίου στη δεκαετία του 1950, και οι κινηματογράφοι στο Λέριν/Φλώρινα πρόβαλλαν ινδικές ταινίες, γέμιζαν από τους Ρομά της πόλης. Δεν τόλμησα να τους ρωτήσω γιατί το έκαναν αυτό. Φαίνεται όμως πως κάτι καταλάβαιναν από την ινδική γλώσσα. Η ερμηνεία που έδωσα εγώ στον εαυτό μου ήταν ο χορός, δηλαδή το πώς χόρευαν και πώς ήταν ντυμμένες οι Ινδές, μου θύμιζαν το πώς χόρευαν και ντύνονταν οι δικές μας Τσιγγάνες.

Οι Τσιγγάνοι είναι ένας ινδικός λαός, νομαδικός, ούτε κτηνοτροφικός, ούτε γεωργικός και ποτέ κατακτητικός. Κατάγεται από την Πενταποταμία (Πεντζάμπ) κι εμφανίζεται στην Ευρώπη τον 11ο αιώνα μ.Χ. Οι μετακινήσεις αυτές πρέπει να ήταν επαναλαμβανόμενες και αιτία αυτών των μετακινήσεων πρέπει να ήταν η ασιτία, είτε από ξηρασία είτε από πλημμύρες κι όλα αυτά έπλητταν πρώτα αυτούς που ήταν παρίες, δηλαδή κάστα κατώτερη που και το άγγιγμά τους το θεωρούσαν μιασματικό, εξού και η ονομασία τους Αθίγγανοι, που σημαίνει ανέγγιχτοι (άθικτοι).

Η γλώσσα τους, η Ρομανί, οδήγησε τους ερευνητές στην καταγωγή της, που μετά διείσδησαν πολλές ξένες λέξεις (ελληνικές, ουγγρικές, ρουμάνικες, σλαβικές) διατηρώντας ωστόσο πολλές ινδικές. Πρόκειται πάντως για ινδοευρωπαϊκή γλώσσα.

Υπολογίζονται γύρω στα δώδεκα εκατομμύρια στην Ευρώπη. Δεν είναι εύκολος ο ακριβής προσδιορισμός, αφού μετακινούνται και δεν είναι εύκολη η απογραφή τους.

Ως μειονότητα, οι Τσιγγάνοι είναι αναγνωρισμένοι στη Δημοκρατία της Μακεδονίας, στη Ρουμανία και στην Ουγγαρία. Στην Ελλάδα, οι περισσότεροι βρίσκονται στην Αττική και στη Θράκη, ενώ οι υπόλοιποι είναι διασκορπισμένοι σ΄όλες τις πόλεις της Ελλάδας και μάλιστα στις παρυφές.

Στο Λέριν/Φλώρινα, που ίσως είναι παλαιότεροι κάτοικοι μετά την αναχώρηση των Τούρκων (1912), οι περισσότεροι ζουν στον οικισμό των Νεοφωτίστων, στη θέση Τσίφλικ, ουσιαστικά σε γκέτο κι αυτό είναι κάτι το απαράδεκτο. Εφόσον η πολιτεία έχει υιοθετήσει την πολιτική της αφομοίωσης, δεν πρέπει να τους απομονώνει ως κοινωνική ομάδα.

Στην Ελλάδα διακρίνουμε δύο τύπους πληθυσμού Τσιγγάνων, αυτούς που είναι μόνιμα εγκατεστημένοι κάπου και τους μετακινούμενους. Στην περιοχή του Λέριν, σχεδόν όλοι είναι μόνιμα εγκατεστημένοι στην πόλη και στα χωριά. Στα χωριά είναι ελάχιστοι, αφού σε κάθε χωριό είναι πολύ λίγες οι οικογένειες, με εξαίρεση ίσως το χωριό Борешница-Μπορέσσνιτσα (Παλαίστρα) και τον Πελαργό που είναι περισσότερες.

Ωα προς το θρήσκευμα δεν υπάρχει ομοιογένεια και συνήθως ασπάζονται την επίσημη θρησκεία του κράτους που ζούνε. Οι Τσιγγάνοι της πόλης της Φλώρινας ήταν μουσουλμάνοι και πριν από μερικές δεκάδες χρόνια βαφτίστηκαν από τον τότε επίσκοπο Αυγουστίνο ως Χριστιανοί Ορθόδοξοι (Ο επίσκοπος τότε ονόμασε το ποτάμι της περιοχής Σακουλέβα, Ιορδάνη, κατά το γύρισμα όμως της ταινίας ΤΟ ΜΕΤΕΩΡΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΠΕΛΑΡΓΟΥ αφόρισε τόσο το ποτάμι όσο και τον σκηνοθέτη Αγγελόπουλο. Στους Τσιγγάνους παραχωρήθηκαν σπίτια που δημιούργησαν τον οικισμό των ΝΕΟΦΩΤΙΣΤΩΝ, ένα γκέτο στη θέση ΤΣΙΦΛΙΚΙ).

Μεγάλη γιορτή τους, άσχετα με τη θρησκεία που έχουν ασπαστεί, είναι το Εντερλέζι (γιορτή της άνοιξης) από 23 Απριλίου μέχρι και την 1η του Μάη, με πολλά στοιχεία λατρείας της φύσης.

Οι Ρομά της Ελλάδας που είναι γύρω στις 300.000 είναι οργανωμένοι σε 114 σωματεία, τα οποία έχουν συμβάλει στη διαφύλαξη και διατήρηση των δικών τους στοιχείων (γλώσσα, ήθη, έθιμα), δηλαδή στη διαφορετικότητά τους και γενικότερα στη μη αλλοίωση της ταυτότητάς τους.

Γραπτές αναφορές της ύπαρξής τους υπάρχουν κατά τους βυζαντινούς χρόνους, όπου θεωρήθηκαν ως αιρετικοί κι επειδή ασχολούνταν με τη μαντεία και τη μαγεία, ταυτίστηκαν με τους Μελχισεδεκίτες και διώχτηκαν. Στους χρόνους αυτούς αποδίδεται η ονομασία Αθίγγανοι κι αυτό γιατί η ταπεινή καταγωγή τους από την κάστα των παριών της ινδικής κοινωνίας, πίστευαν ότι ήταν δυνατόν να μιανθούν ακόμη και με το άγγιγμά τους, γι΄αυτό θα έπρεπε να παραμένουν ανέγγιχτοι, δηλαδή Αθίγγανοι.

Κατά τη διάρκεια του Β΄Παγκοσμίου πολέμου εξοντώθηκαν από τους ΝΑΖΙ περισσότεροι από 600.000 Τσιγγάνοι ως άνθρωποι κατώτερης φυλής.

Στους Τσιγγάνους υπάρχει κοινωνική οργάνωση και δε διαφέρει πολύ από εκείνη των βαλκανικών εθνοτήτων. Η τσιγγάνικη οικογένεια αποτελείται από το αρχικό ζευγάρι, δηλαδή τον πατέρα, τη μητέρα και τουλάχιστον έναν παντρεμένο γιο και τα παιδιά, τόσο του αρχικού ζεύγους, όσο και του γιου. Όταν παντρεύται και ο δεύτερος γιος, ο πρώτος εγκαταλείπει τη δική του πατρική οικογένεια και δημιουργεί τη δική του κι έτσι ο μικρότερος, θα μείνει με τους γονείς τελικά. Οι γηραιότεροι της οικογένειας αποφασίζουν ποιός ποιά θα παντρευτεί και πότε. Οι αρραβώνες γίνονται από μικρή ηλικία και πολλές φορές κάτω των δέκα ετών.

Σε κάθε οικισμό Τσιγγάνων υπάρχει ο αρχηγός της φυλής που με τη βοήθεια του συμβουλίου των γερόντων διοικεί τη φυλή.

Παρόλη την πρόοδο και τις νομικές ρυθμίσεις που έχουν θεσπιστεί, οι Τσιγγάνοι είναι ακόμα και σήμερα θύματα ρατσιστικών ενεργειών. Έτσι χαρακτηρίζονται ως κλέφτες, ζητιάνοι, τσιγκούνηδες, κατώτεροι κοινωνικά και φυλετικά και γενικότερα αποτελεί και σήμερα ακόμα υποτίμηση για κάποιον να τον χαρακτηρίσουμε ή προσφωνήσουμε τσιγγάνο.

ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Οι Τσιγγάνοι της πόλης της Φλώρινας δεν αποδέχονται ως ομόφυλους αυτούς που από πολύ παλιά είναι εγκατεστημένοι στα χωριά.

ΑΙΓΑΙΑΤΗΣ  ΜΑΚΕΔΟΝΑΣ

δεν επιτρέπονται τα σχόλια.

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)