СЕТИНСКОТО КАЛЕ – ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΣΕΤΙΝΑ (Калето што спие – Το κάστρο που κοιμάται)

ΣΤΟ ΒΥΘΟ

Χαράζει αθόρυβα

νυχτώνει αθόρυβα.

Καλπάζει η σιωπή.

Πάνος Κυπαρίσσης

ΜΑΥΡΟ ΒΑΜΒΑΚΙ

Ο λαός συνηθίζει να λέει, ότι το θησαυρό τον θάβουμε για να τον προφυλάξουμε από τους αρπάγες, δηλαδή φοβόμαστε να τον φανερώσουμε γιατί πιστεύουμε ότι κινδυνεύει. Αν μάλιστα τον έχουμε αποκτήσει παράνομα, όχι μόνο φοβόμαστε μη μας τον πάρουν, αλλά μην τιμωρηθούμε κιόλας.

Αυτά πιθανόν να ισχύουν για υλικά αγαθά όπως νομίσματα, χρυσαφικά, ασημικά κ.α. Αν όμως ο θησαυρός είναι αρχαιολογικός (επιγραφές, εργαλεία, κτερίσματα, κτίσματα κ.α.), τότε τί φοβόμαστε; Μήπως αποκαλυφθούν αλήθειες επιμελώς φυλασσόμενες; Μήπως ξεσκεπαστούν πως δε μας έλεγαν αλήθειες;

Ανάμεσα στο ποτάμι Стара Река-Στάρα Ρέκα (Γεροπόταμο) και μια χαράδρα, την Речиката-Ρετσσίκατα, της κοινότητας Сетина-Σέτινα (Σκοπού Φλώρινας), υπάρχει ένας λόφος πάνω στον οποίο διατηρούνται ακόμη απομεινάρια ενός κάστρου (κάλε) της βυζαντινής εποχής. Δεν ξέρουμε ποιός και πότε το έχτισε. Σήμερα ξέρουμε ότι ήταν στην ακμή του το 10ο και αρχές του 11ου αιώνα, οπότε και καταστράφηκε.

Δεν ξέρουμε πολλά για το κάστρο αυτό. Σίγουρα όμως είναι της βυζαντινής περιόδου κι αυτό αποδεικνύεται από τα νομίσματα, τα κτερίσματα και τα εκκλησιαστικά σκεύη που έχουν βρεθεί κατά καιρούς. Ο αρχιτέκτονας-αρχαιολόγος Κ.Μουτσόπουλος σε προφορική του δήλωση για τα αναβρεθέντα από ανασκαφές, που έκανε ο ίδιος στις αρχές της δεκαετίας του 1990, μιλάει για αντικείμενα από το 2ο εώς το 12ο αιώνα. Σε γραπτό του κείμενο, ο ίδιος, αναφέρεται στην πολίχνη της Σέτινα, με επισκοπή, ξενοδοχεία, ορυχεία και άλλα κτίσματα. Πιθανολογεί για θέσεις εξόρυξης χρυσού κι αυτό το στηρίζει στο πλήθος των υπόγειων στοών. Εξάλλου, η λατινική ονομασία της πολίχνης σημαίνει γη (Σέτινα=γη-έδαφος). Αυτή την ονομασία είχε και το χωριό εώς και το 1928, όταν οι ελληνικές αρχές το μετονόμασαν σε Σκοπό, στην προσπάθεια εξελληνισμού των μακεδόνικων τοπονυμιών.

Η σκαπάνη του Κ.Μουτσόπουλου έφερε στο φως, στον ανατολικό

Τσαρ Σαμουήλ

Τσαρ Σαμουήλ

περιβάλλοντα χώρο του κάστρου, ναό, ο οποίος κατά την προφορική ιστορία του τόπου, ήταν αφιερωμένος στην Богородица-Μπογκορόντιτσα (Παναγία).

Την εποχή της ακμής του κάστρου αυτού, αυτοκράτορας του Βυζαντίου ήταν ο Βασίλειος Β΄, ο αποκαλούμενος από την ελληνική ιστορία Βουλγαροκτόνος. Μετά τις νικηφόρες μάχες του αυτοκράτορα Ιωάννη Τσιμισκή (969-976 μ.Χ.) εναντίων των Βουλγάρων, αναδείχθηκε και νίκησε τα βυζαντινά στρατεύματα σε πολλές μάχες, ο Σαμουήλ, ο αποκαλούμενος Βούλγαρος. Και οι δύο αυτοί ηγέτες, προικισμένοι με διοικητικές και εξαιρετικές στρατιωτικές ικανότητες, έδωσαν σκληρές μάχες κι έδειξαν μια σκληρότητα πρωτοφανή, ιδιαίτερα στους αιχμαλώτους.

Ο Σαμουήλ είχε οργανώσει ένα μεγάλο κράτος. Αρχικά το κράτος περιλάμβανε τη Δυτική Μακεδονία και στην συνέχεια με πολέμους εναντίων των Βυζαντινών, το κράτος αυτό στα νότια έφτανε μέχρι τη Λάρισα, βόρεια πέρα από το Δούναβη και το Βελιγράδι, δυτικά μέχρι την Αδριατική θάλασσα και ανατολικά εώς τη Μαύρη θάλασσα. Πρωτεύουσα του κράτους κατά καιρούς ήταν το Воден-Βόντεν (Έδεσσα), το Меглен-Μέγκλεν (Αριδαία), ο Аил-Άιλ (Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών) και τελικά η Охрид-Όχριντ.

Επειδή το κράτος αυτό δημιουργήθηκε αμέσως μετά τη διάλυση του βουλγάρικου κράτους, θεωρήθηκε ότι ήταν μια συνέχεια του διαλυμένου βουλγάρικου, γι΄αυτό και ο Σαμουήλ ονομάστηκε Βούλγαρος, σίγουρα όμως ήταν Μακεδόνας.

Το κάστρο της Σέτινα καταστράφηκε από το Βασίλειο Βουλγαροκτόνο στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας του 11ου αιώνα, οπότε ακολούθησε η παρακμή του και η διασπορά των κατοίκων της περιοχής.

Το κάστρο μένει σιωπηλό και περιμένει εμάς να το ρωτήσουμε (ανασκαφές) για να μιλήσει. Εν τω μεταξύ οι επεμβάσεις γίνονται εδώ και χίλια χρόνια. Ο λόφος καλλιεργείται από τους κατοίκους του χωριού. Νομίσματα και επιτύμβιες πλάκες με επιγραφές έχουν βρεθεί. Το πώς έχουν διατεθεί και χρησιμοποιηθεί είναι άγνωστο, αφού όλα τα παραπάνω τα βρίσκανε καλλιεργητές και βοσκοί, που δε γνώριζαν ότι κρατούσαν στα χέρια τους αρχαιολογικούς θησαυρούς.

Η πιο σοβαρή παρέμβαση έγινε στη δεκαετία του 1930, όταν το χωριό αποφάσισε να φτιάξει δρόμο στη νοτιοανατολική πλαγιά του κάστρου. Ο δρόμος αυτός, κατά καιρούς, με την εξέλιξη της τεχνολογίας, είχε συνεχείς διαπλατύνσεις, χωρίς άδεια από την αρχαιολογική υπηρεσία και σήμερα υπάρχει ένας δρόμος πλατύς δεκαπέντε και πλέον μέτρων.

Άλλη σοβαρή παρέμβαση που έγινε στον περιβάλλοντα χώρο, ήταν στις αρχές του 21ου αιώνα, όταν κατασκευαζόταν το φράγμα της ΔΕΗ, αφού ο χώρος αυτός είχε επιλεγεί για την απόθεση αχρήστων υλικών από τις εκσκαφές. Το φράγμα της Попадја-Ποπάντια (Παπαδιάς) απέχει περίπου ένα χιλιόμετρο από το κάστρο.

Οι χωριανοί μιλάνε για ανεύρεση από τους ίδιους, τεχνικών έργων όπως αποχέτευσης, ύδρευσης και άλλων κατασκευών κι όλα αυτά τα εντοπίζουν τυχαία καλλιεργώντας τους αγρούς τους ή βοσκώντας τα ζώα τους.

Οι φήμες περί ύπαρξης ,,παλατιών,, που πάντα συνοδεύονται από θησαυρούς, ερεθίζουν τη φαντασία των ανθρώπων και στηριγμένοι σε φανταστικές διηγήσεις, οι χρυσοθήρες ασελγούν καθημερινά στα εναπομείναντα του κάστρου και το πιθανότερο είναι να αφαιρούν και να καταστρέφουν πολίτιμους αρχαιολογικούς θησαυρούς. Χαρακτηριστικοί είναι οι βανδαλισμοί από τους χρυσοθήρες στο ναό που ανακάλυψε ο Κ.Μουτσόπουλος μ΄ένα εξαιρετικό ψηφιδωτό στο δάπεδο του κυρίως ναού. Κατέστρεψαν το ψηφιδωτό αναζητώντας θησαυρούς.

Πότε άραγε θα δούνε το φως της δημοσιότητας τα αναβρεθέντα νομίσματα, κτερίσματα τάφων και εκκλησιαστικά σκεύη;

Ας φροντίσει επιτέλους η πολιτεία να συνεχιστούν οι ανασκαφές και ν΄αξιοποιηθεί το κάστρο αυτό. Αποτελεί και αυτό μέρος της ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ.

Δεν δικαιούμαστε άραγε να γνωρίζουμε την ιστορία του τόπου μας; Από ποιούς θέλει να κρύψει την αλήθεια η Ελληνική Πολιτεία; Ποιά άραγε να είναι η αλήθεια και επιβάλλεται να μείνει κρυφή; Βοηθάμε την ιστορία όταν κρύβουμε σοβαρά στοιχεία; Μήπως την παραποιούμε και την παραμορφώνουμε; Αν αυτό δεν είναι πλαστογραφία, τότε τί είναι πλαστογραφία;

ΑΙΓΑΙΑΤΗΣ  ΜΑΚΕΔΟΝΑΣ

δεν επιτρέπονται τα σχόλια.

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)