Ο ΑΓΙΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ Ή ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ СЛАВА-ΣΛΑΒΑ – ΕΝΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΕΘΙΜΟ ΠΟΥ ΧΑΝΕΤΑΙ

Ποιος σου’κοψε τις ρίζες σου και στέγνωσε η κορφή σου ;

ΔΗΜΩΔΕΣ

Αξίζει να ασχοληθούμε με κάποια έθιμα που έχουν ήδη περάσει στη ζώνη του λυκόφωτος, αφού βομβαρδιζόμαστε από όλα τα ΜΜΕ (Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης) με την ελληνική κουλτούρα ή με δικά μας έθιμα που έχουν μεταλλαγεί σε φολκλορικά ελληνοποιημένα θεάματα ή ακούσματα. Υποχρέωσή μας, για όσους από εμάς τα προλάβαμε και τα ζήσαμε σε γνήσια έκφραση, να τα καταγράψουμε. Έχουμε κουραστεί στις ιμιτασιόν φολκλορικές γιορτές και πανηγύρια.

Όπως για πολλούς λαούς έτσι και για τους Μακεδόνες η θρησκεία αποτελεί ένα από τα βασικά πολιτιστικά στοιχεία. Οι Μακεδόνες, Χριστιανοί Ορθόδοξοι ως επι τω πλείστον και ευσεβείς πιστοί, οι περισσότεροι. Το λάδι μπορεί να έλειπε από το τραπέζι του, όχι όμως από το εικονοστάσι του σπιτιού του. Μπορεί να μην αγόραζε λάδι για το σπίτι του, από την εκκλησία όμως ποτέ δεν το στερούσε. Μπορεί η πόρτα του σπιτιού του να’ταν πρόχειρη, της εκκλησίας ήταν πάντα περιποιημένη. Μπορεί η στέγη του σπιτιού του να έσταζε, όμως η εκκλησία είχε την καλύτερη σκεπή.

Ένα από τα έθιμα που διατηρείται υποτυπώδες στα μακεδονικά χωριά από τους Μακεδόνες είναι η Слава – Σλάβα, ο γιορτασμός του Αγίου του σπιτιού ή της οικογένειας.

Το κάθε σπίτι τιμά και γιορτάζει τον Άγιό του. Η εικόνα του Αγίου του σπιτιού έχει θέση τιμητική στο εικονοστάσι και η νοικοκυρά συχνά έως καθημερινά  ανάβει το καντήλι. Οι Άγιοι, που πιο συχνά γιορτάζονται, είναι ο Δημήτριος, ο Νικόλαος, ο Αθανάσιος, Μεταμόρφωση του Σωτήρος κ.α. εννοείται ότι ο ίδιος Άγιος είναι για όλο το σόι από  μεριά του άντρα, ενώ μια γυναίκα όταν παντρευτεί λατρεύει και τιμά τον Άγιο του σπιτιού που πήγε, δηλαδή του άντρα της.

Για το σπίτι η μέρα αυτή ήταν празник-πράζνικ (γιορτή) και αργία. Παλαιότερα, που δεν ήταν εύκολες οι μετακινήσεις, στενοί συγγενείς από άλλα χωριά έρχονταν από την προηγούμενη μέρα. Αν σε κάποιο σπίτι δεν είχαν επισκέπτες από άλλα χωριά το θεωρούσαν προσβολή.Οι επισκέπτες  είχαν την καλύτερη φιλοξενία, αφού τους κοίμιζαν και τους  παρέθεταν πλούσιο βραδινό.

Το κυρίως γιορταστικό τραπέζι γινόταν ανήμερα του Αγίου. Αν τύχαινε και ήταν νηστεία δεν την τηρούσαν, όπως για παράδειγμα του Αγίου Νικολάου. Το ρακί, το κρασί ήταν άφθονα και συνήθως σπιτικά.

Πριν αρχίσει το φαγοπότι ανήμερα του Αγίου και πιο συγκεκριμένα πριν σερβιριστεί το κυρίως φαγητό, ερχόταν ο παπάς κι έκανε αγιασμό κι αν ήταν εύκαιρος καθόταν μαζί τους να φάει.

Ανήμερα της γιορτής δεν είχαν μόνο τους ξενοχωρίτες επισκέπτες αλλά και συγχωριανούς. Το φαγοπότι τελείωνε αργά το απόγευμα με τραγούδια και χορό με τραγούδι, όχι με όργανα.

Χαρακτηριστικό των μακεδονικών τραπεζωμάτων ήταν οι συζητήσεις που γίνονταν ανάμεσα στους ομοτράπεζους. Ανταλλάσσονταν σκέψεις και ιδέες. Διηγιόταν ο καθένας τις εμπειρίες του από τη δουλειά του, τις επιτυχίες και τις αποτυχίες του. Ακόμη κλείνονταν και συμφωνίες για αγοραπωλησίες, γινόταν κριτική της οικονομικής και πολιτικής κατάστασης και δεν έλειπαν τα προξενιά.

Το έθιμο αυτό διατηρούσε τους δεσμούς της οικογένειας και τους συγγενικούς δεσμούς με άλλες οικογένειες, που μπορεί να ήταν κι από άλλα χωριά. Μάθαιναν οι νεότεροι στο πολύωρο τραπέζωμα τις παραδόσεις, τα ήθη, τα έθιμα και άκουγαν την προφορική ιστορία του τόπου τους. Μάθαιναν τα νέα-παλαιότερα που δεν υπήρχαν ραδιόφωνο, τηλεόραση και ελάχιστοι ήξεραν ανάγνωση για να διαβάσουν εφημερίδες  και την πρόοδο της ανθρωπότητας.

Ο εισβολέας του σπιτιού μας, η απρόσκλητη τηλεόραση, ας κλείσει μια μέρα το χρόνο κι ας καλέσουμε τους φίλους και συγγενείς μας. Ας καθίσουμε όλοι μαζί κι ας κουβεντιάσουμε έχουν όλοι κάτι να μας πούνε. Ας κριτικάρουμε κι ας ερμηνεύσουμε το παλιό και με προσοχή ας ενσωματώσουμε το νέο χωρίς να αλλοιώσουμε τη δική μας φυσιογνωμία και προσωπικότητα, διαφορετικά πιθηκίζουμε και γινόμαστε γελοίοι. Δεν ταιριάζουν όλα σε εμάς, μην παραμορφώνουμε την κουλτούρα μας. Ας θυμηθούμε τα τραγούδια μας κι ας διηγηθούμε στους νεότερους τα παραμύθια μας.

Αν δεν ξέρουμε ποιος είναι ο Άγιος που γιορτάζουμε στην οικογένεια μας, ας ρωτήσουμε κάποιον μεγαλύτερο από το σόι μας, θα ξέρει.

Ας αναβιώσουμε κάτι δικό μας, είναι κομμάτι της ιστορίας μας και μέρος του πολιτισμού μας.

ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΒΗΣΕΙ ΤΟ ΚΑΝΤΗΛΙ. ΤΟ ΛΑΔΑΚΙ ΔΕΝ ΤΕΛΕΙΩΣΕ.

Αιγαιάτης Μακεδόνας

δεν επιτρέπονται τα σχόλια.

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)