Κατηγορία | ΠΡΟΣΩΠΑ | Личности

КАРПОШОВО ВОСТАНИЕ – Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΠΟΣΣ


То Карпошово востание (Επανάσταση του Κάρποςς) ήταν ο πρώτος μεγάλος ένοπλος ξεσηκωμός του Μακεδόνικου λαού ενάντια στην

Κάρποςς βόιβοντα

Κάρποςς βόιβοντα

Οθωμανική Αυτοκρατορία, το έτος 1689. Το όνομα δόθηκε σύμφωνα με τον ηγέτη της επανάστασης, Κάρποςς βόιβοντα. Άμεση αφορμή για την έναρξη της επανάστασης ήταν ο μεγάλος πόλεμος μεταξύ Αυστρίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ οι αιτίες βρίσκονταν στην κάκιστη οικονομικο-κοινωνική και πολιτική θέση του μακεδόνικου λαού.

Το 1683, οι Οθωμανοί, για δεύτερη φορά, προσπάθησαν να καταλάβουν τη Βιέννη. Μετά όμως από δίμηνη πολιορκία, κατέφτασε βοήθεια για την πόλη από άλλες περιοχές, όπως και από τον πολωνικό στρατό, υπό την ηγεσία του άρχοντα Ιάν Σομπιέσκι και έτσι ο τουρκικός στρατός ηττήθηκε, κάτι που επέφερε μεγάλες εδαφικές αλλαγές και πολλά ανθρώπινα θύματα. Σύντομα, το Μάρτιο του 1684, ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία συστάθηκε η Ιερά Συμμαχία , στην οποία εκτός της Αυστρίας και της Πολωνίας, εντάχθηκε και η Ενετική Δημοκρατία και αργότερα και η Ρωσική Αυτοκρατορία. Κατεβαίνοντας σταδιακά προς το νότο, οι Αυστριακοί έφτασαν ως τη Μακεδονία και ήδη στις 25 Οκτωβρίου 1689, υπό την ηγεσία του στρατηγού Πικολομίνι, μπήκαν στην περιοχή του Σκόπιε, όπου με χαρά τους υποδέχτηκε ο τοπικός μακεδόνικος πληθυσμός. Ο στρατός μπήκε στην εγκαταλειμένη πόλη Σκόπιε, η οποία ήταν γεμάτη από τρόφιμα και εμπορεύματα, αλλά ο Πικολομίνι αποφάσισε άμεσα να υποχωρήσουν σε ανοιχτό έδαφος και έβαλε φωτιά στην πόλη λόγω πανούκλας που υπήρχε εκεί και επί τρεις μέρες, 26, 27 και 28 Οκτωβρίου 1689, η φωτιά κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος του Σκόπιε. Σε επιστολή προς το βασιλιά Λέοπολντ, ο Πικολομίνι είχε γράψει: „Η πόλη Σκόπιε είναι μεγάλη σχεδόν όσο και η Πράγα. Δεν έχει τείχη και χαρακώματα. Τη βρήκα εγκατελειμένη και στερημένη απ΄όλα τα πολύτιμα, αλλά είναι γεμάτη με εμπορεύματα…“

Μετά την υποχώρηση από το Σκόπιε, οι αυστριακοί έκαναν περισσότερες μικρές εκστρατείες προς το εσωτερικό της Μακεδονίας και σε μια από αυτές ηγήθηκε ο Ερζεγοβίνος Χολστάιν, ο οποίος είχε στο μεταξύ αντικαταστήσει τον Πικολομίνι, που είχε πεθάνει από την πανούκλα. Ξεκινώντας από το σημείο που είχαν στρατοπεδεύσει, κοντά στο χωριό Ορίζαρι του Κουμάνοβο, τα αυστριακά σώματα βρέθηκαν πριν την πόλη Σστιπ, ξημερώματα της 10 Νοεμβρίου 1689. Εκεί έγινε και η σκληρότερη μάχη μεταξύ των αυστριακών και των τουρκικών στρατών σε μακεδόνικα εδάφη. Αφήνοντας πίσω περίπου δύο χιλιάδες νεκρούς, ο τουρκικός στρατός αναγκάστηκε να υποχωρήσει. Οι αυστριακοί έκαψαν την πόλη και έπειτα, κατά την επιστροφή, διέλυσαν ακόμη ένα τουρκικό σώμα 300 αντρών.

Τα χρόνια εκείνου του πολέμου η οικονομική και πολιτική κατάσταση του πληθυσμού χειροτέρεψε άμεσα. Οι φορολογικές πιέσεις, η ανασφάλεια και οι βιαιότητες έφτασαν σε μια πρωτοφανή κλίμακα για την εποχή εκείνη. Ο οθωμανικός στρατός αγόραζε μέσω εξαναγκασμού, σε πολύ χαμηλές τιμές τα αγαθά που χρειαζόταν για τον πόλεμο, όπως επίσης είχαν εισαχθεί και νέοι έκτακτοι φόροι. Στους δύσκολους αυτούς καιρούς, ο απλός λαός υπέφερε μεταξύ άλλων και από τους Τούρκους λιποτάχτες και παράνομους, μεταξύ των οποίων ο πλέον κακόφημος ήταν ο Γιέγκεν Πασάς, πρώην μπέης της Ρούμελης, ο οποίος με 10.000 άντρες έκανε πλιάτσικο στα Βαλκάνια.

Επιστολή του Λέοπολντ Ι

Επιστολή του Λέοπολντ Ι

Οι πολεμικές καταστροφές και η χαώδης κατάσταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δημιούργησαν ιδανικές συνθήκες για σύσταση ομάδων άιντουτι (ένοπλων παρανόμων-κάτι σαν αρματωλούς και κλέφτες) σε όλες τις περιοχές της Μακεδονίας και ιδιαίτερα στις περιοχές του Μαρίοβο, Μπίτολα, Τίκβεςς, Βέλες, Σστιπ κ.α. Σε μια τέτοια ατμόσφαιρα, η απροσδόκητη εμφάνιση του αυστριακού στρατού ενέργησε ιδιαίτερα θετικά στη διάθεση του μακεδόνικου λαού. Στα μέσα του Οκτώβρη 1689, στο βορειοανατολικό τμήμα της Μακεδονίας, στα εδάφη μεταξύ Κιούστεντιλ και Σκόπιε, έγινε ξεσηκωμός, υπό την ηγεσία του πασίγνωστου τότε  βόιβοντα Карпош (Κάρποςς). Το όνομα του βόιβοντα ήταν Πέταρ Κάρποςς και είχε γεννηθεί το 1655 στο χωριό Војник, Кумановско (Βόινικ της περιοχής του Κουμάνοβο). Κύριο οχυρό της ελεύθερης επαναστατικής περιοχής είχε γίνει η πόλη Κρίβα Πάλανκα, η οποία είχε δημιουργηθεί το 1636. Εκεί οι επαναστάτες είχαν καταφέρει να αρπάξουν έξι κανόνια και εκτός αυτού, είχαν χτίσει και νέο οχυρό κοντά στο Κουμάνοβο. Είναι πιθανό, οι Μακεδόνες επαναστάτες να δρούσαν από κοινού με τους Αυστριακούς κατά την εκστρατεία των τελευταίων στη Μακεδονία. Οι τότε Τούρκοι ιστορικοί, όπως και οι τοπικές λαϊκές παραδόσεις, ονομάζουν τον Κάρποςς ως „βασιλιά του Κουμάνοβο“, τον οποίο τίτλο είχε δώσει ή είχε επιβεβαιώσει ο βασιλιάς της Αυστρίας Λέοπολντ Ι, στέλνοντας στον Κάρποςς και κάλπακ (επίσημο γούνινο καπέλο), ως εξωτερικό σύμβολο της αναγνώρισης.

Σύντομα η στρατιωτικο-πολιτική κατάσταση στα Βαλκάνια αντιστράφηκε και το γεγονός αυτό ήταν μοιραίο για την επανάσταση. Οι Οθωμανοί έλαβαν δραστικά μέτρα για την σταθεροποίηση της όλης κατάστασης στη χώρα και άρχισαν τις ετοιμασίες για επίθεση ενάντια στους Μακεδόνες επαναστάτες και τον αυστριακό στρατό. Ως βοήθεια για τους Τούρκους κατέφτασε ο χαν της Κριμαίας Σελίμ Γκιράι, με τα σκληρά μαχητικά ταταρικά του στρατιωτικά σώματα. Σε συμβούλιο στην Σόφια, στις 14 Νοεμβρίου 1689, αποφασίστηκε η επίθεση να ξεκινήσει μέσω της πόλης Κιούσταντιλ και αρχικά να διαλυθεί η επανάσταση του Κάρποςς. Πρώτη δέχτηκε επίθεση η Κρίβα Παλάνκα, όπου μερικές χιλιάδες επαναστατών ετοιμάζονταν για επίθεση στο Κιούσταντιλ. Μαθαίνοντας για την υπεροχή του αντιπάλου, εγκατέλειψαν την Κρίβα Παλάνκα και μετέβηκαν στο Κουμάνοβο. Την επόμενη μέρα οι τουρκικές και ταταρικές δυνάμεις εμφανίστηκαν στην πόλη αυτή. Οι Μακεδόνες επαναστάτες περίμεναν τον εχθρό στο νεοοικοδομημένο οχυρό. Στην μάχη που ακολούθησε αιχμαλωτίστηκε ο Κάρποςς και μεγάλος αριθμός αντρών και οι νικητές κατευθύνθηκαν προς το Σκόπιε, σέρνοντας μαζί τους και τους αιχμαλώτους. Στο Σκόπιε, πάνω στο Κάμεν Μοστ του Βάρνταρ (Πέτρινη Γέφυρα, η οποία είναι και σήμερα η κεντρική γέφυρα της πόλης), ο Κάρποςς οδηγήθηκε ενωπίον Σελίμ Γκιράι, τον κάρφωσαν σε παλούκι, τον τρύπησαν με τα δόρατα και τον πέταξαν στο ποτάμι. Ήταν οι πρώτες μέρες του Δεκέμβρη. Ο τραγικός θάνατος του Κάρποςς σήμαινε ταυτόχρονα και το τέλος της επανάστασης.

Ο Μακεδόνας χωρικός πλήρωσε ακριβά την προσπάθεια για απελευθέρωση. Για πολλούς επαναστάτες η μοναδική σωτηρία ήταν να φύγουν μακριά στο βορρά, πίσω από τους ποταμούς Σάβα και Δούναβη. Μέρος αυτών αργότερα έφτασαν μέχρι και τη Ρωσία, όπου και δημιούργησαν δικά τους στρατιωτικά σώματα και ξεχωριστό ,,Μακεδόνικο Σύνταγμα,, το οποίο δρούσε ως τμήμα του τακτικού ρωσικού στρατού. Στα έρημα πλέον μέρη της βορειοδυτικής Μακεδονίας, μαζικά είχε αρχίσει εγκατάσταση αλβανικού πληθυσμού.

Στις 6 Απριλίου 1690, ο βασιλιάς της Αυστρίας Λέοπολντ I (1657-1705) εξέδωσε μανιφέστο με το οποίο καλούσε „όλους τους λαούς της Αλβανίας, Σερβίας, Μισίας, Βουλγαρίας, Μακεδονίας, Σιλιστρίας, Ιλιρίας, να συνταχθούν με τους Αυστριακούς και να πάρουν τα όπλα ενάντια στους Τούρκους“. Σχεδόν ταυτόχρονα, στις 26 Απριλίου 1690, ο Λέοπολντ εξέδωσε και μια επιστολή με την οποία έθετε υπό την προστασία του το μακεδόνικο λαό.Την πρωτοβουλία αυτής της πράξης είχαν οι σύμβουλοι του βασιλιά, Марко Крајда (Μάρκο Κράιντα), γεννημένος στο Κόζζανι (Κοζάνη) και Димитри Георгија Поповиќ (Ντιμίτρι Γκεόργκια Πόποβιτς), από το Σόλουν (Θεσσαλονίκη). Στην επιστολή, μεταξύ άλλων, αναφερόταν:…„το μακεδόνικο λαό εξ ολοκλήρου το δεχόμαστε από κάθε άποψη καλοκάγαθα υπό τη βασιλική μας προστασία“. Στις  31 Μαίου 1690, ο βασιλιάς εξέδωσε ακόμη μία επιστολή, με την οποία  επέκτεινε την προστασία του στους πληθυσμούς της Βουλγαρίας, Σερβίας, Μακεδονίας και Αλβανίας. Στο μεταξύ όμως η Μακεδονία έγινε και πάλι βαθιά επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και έτσι το μανιφέστο και οι επιστολές προστασίας δε μπόρεσαν να υλοποιηθούν σημαντικά σχετικά με την κατάσταση του μακεδόνικου λαού.

δεν επιτρέπονται τα σχόλια.

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)