СТАПИЦИ – ΣΤΑΠΙΤΣΙ

[Οι παγίδες]

Το πιο προφιλές και εύκολο θήραμα

για τους Μακεδόνες των ορεινών

περιοχών ήταν το зајак (ζάιακ –λαγός)

και παραδοσιακά μαγειρευόταν με

μάκαλο (χυλό) από αλεύρι καβουρντισμένο

και μπόλικο σκόρδο (црна чорба со лук –

τσρνα τσσόρμπα σο λουκ).

,,Έχουν οι πλούσιοι τα φλουριά, έχει ο φτωχός τα γλέντια,, κι επειδή гладна мечка оро не игра (γκλάντνα μέτσσκα όρο νε ίγκρα – νηστικό αρκούδι δε χορεύει), ο φτωχός επινοεί διάφορους τρόπους και τεχνάσματα για να εμπλουτίσει το τραπέζι του.

Η οικονομική στενότητα των φτωχών μακεδόνικων ορεινών πληθυσμών, που δεν τους έδινε τη δυνατότητα προμήθειας ловџиска пушка (λόβτζζισκα πούσσκα – κυνηγετικό όπλο), τους έκανε να επινοήσουν διάφορες τεχνικές για ν΄αποκτήσουν αυτό που επιθυμούσαν.

Ας αρχίσουμε με τις τεχνικές σύλληψης των μικρών πουλιών, κυρίως σπουργιτιών (џивлигани – τζζιβλιγκάνι ή врабци – βράμπτσι).

  • Από την ουρά των αλόγων (пашките на коините – πάσσκιτε να κόινιτε) ξερίζωναν τρίχες που είναι πολύ ανθεκτικές και έφτιαχναν θηλιές που τις έδεναν σ΄ένα πάσσαλο ή σε κλαδί ενός θάμνου, όπου κι έκαναν τα πουλιά να προσέρχονται ρίχνοντας άχυρα και λίγα σπόρια. Τα πουλιά και ιδιαίτερα όταν υπάρχει χιόνι, ξεγελιούνται, έρχονται και κάποια πιάνονται από τις θηλιές, οπότε ο θηρευτής τα συλλαμβάνει.
  • Έσκαβαν μια дупка (ντούπκα – τρύπα) στο έδαφος και τοποθετούσαν στο ένα χείλος της τρύπας μια плоча (πλότσσα – πέτρινη πλάκα) με κλίση προς την τρύπα. Η πλάκα στηριζόταν με κατάλληλο αυτοσχέδιο ξύλινο μηχανισμό έτσι ώστε αν μπει ένα πουλί και αγγίξει το μηχανισμό να πέφτει η πλάκα και να κλείνει την τρύπα. Με την τεχνική αυτή πιάνονταν τα πουλιά ολοζώντανα χωρίς καμιά κάκωση.
  • Αντί να σκάβουνε στο έδαφος, έπαιρναν δύο τούρκικα κεραμίδια. Στο ένα κεραμίδι, αυτό που θα ακουμπούσε στο έδαφος, στα άκρα με кал и лепешки (καλ ι λέπεσσκι – λάσπη και σβουνιά) ,,έχτιζαν,, δισκοειδή φράγματα, έτσι ώστε όταν έκλειναν τα κεραμίδια, το κάτω τοποθετημένο με το κυρτό στο έδαφος και το πάνω με το κυρτό στον αέρα, σχημάτιζαν ένα μικρό κύλινδρο με κλειστά τα άκρα. Το πάνω κεραμίδι το τοποθετούσαν με ,,μηχανισμό,, ξύλινο αυτοσχέδιο, παρόμοιο με εκείνο της πλάκας, ώστε να αφήνει άνοιγμα και με την ψευδοτροφή που έβαζαν στην κοιλιά του κάτω, προσέλκυαν μερικά πουλιά. Αν κάποιο από τα πουλιά ακουμπούσε το ,,μηχανισμό,, το πάνω κεραμίδι έκλεινε και παγιδεύονταν τα πουλιά ολοζώντανα και απείραχτα.
  • Άλλος τρόπος ήταν η тешка штица (τέσσκα σστίτσα – βαριά σανίδα) που την τοποθετούσαν με κλίση προς το έδαφος κι έριχναν κάτω από την ψευδοτροφη για να προσελκύσουν και να ξεγελάσουν τα πουλιά. Η σανίδα στη μία άκρη της στηριζόταν στο έδαφος, ενώ η άλλη ήταν ανασηκωμένη και την κρατούσε στη θέση αυτή με κλίση ένα μικρό σχετικά ξύλο, πάνω στο οποίο δενόταν ένα λεπτό σχοινί ή ένα σύρμα, που θα έπρεπε να ήταν σχεδόν τεντωμένο αλλά χωρίς να ρίχνει την σανίδα. Στην τεχνική αυτή ο θηρευτής έπρεπε να παρακολουθεί την προσέλευση των πουλιών κι όταν έκρινε ότι ήταν αρκετά τα πουλιά κάτω από την σανίδα, τραβούσε το σύρμα ή το σχοινί για να πέσει και να τα πλακώσει η σανίδα και καθώς ήταν βαριά τα σκότωνε. Όλες οι παραπάνω τεχνικές εφαρμόζονταν κυρίως από τα παιδιά. (όλα αυτά ακούγονται βάρβαρα στα αυτιά μας, αλλά εκείνες τις εποχές ήταν και τρόπος επιβίωσης μεταξύ άλλων…)
  • Οι θηλιές με λεπτό тел (τελ – σύρμα) έμπαιναν για τα зајци (ζάιντσι – λαγούς) και τις г΄ски (γκ΄σκι – χήνες). Για τους λαγούς έμπαιναν σε περάσματά τους, ενώ για τις χήνες στο ποτάμι. και για τα δύο θηράματα η σύλληψή τους ήταν πιο εύκολη όταν το έδαφος ήταν σκεπασμένο με снег (σνεγκ – χιόνι).
  • Овчарите (οβτσσάριτε – βοσκοί) είχαν δικό τους τρόπο και μάλιστα πολύ αποδοτικό. Οι λαγοί δε φοβούνται τα γιδοπρόβατα και πολλές φορές ξεμύτιζαν και έβοσκαν μαζί τους, οπότε ο βοσκός εύκολα τους πλησίαζε και τους σκότωνε με το βοσκοράβδι του. Αυτό βέβαια ήταν σχετικά σπανιο. Το πιο συνηθισμένο ήταν ότι τα γιδοπρόβατα όταν ένας λαγός βρισκόταν κάπου τρυπωμένος στο γιατάκι του και φυλαγόταν στέκοντας ακίνητος (се таеше – σε τάεσσε) τα ζωντανά τον αντιλαμβάνονταν και έκαναν κάποια κίνηση, δηλαδή ανασήκωναν το κεφάλι τους και έστρεφαν το βλέμμα προς τη θέση του λαγού. Ξέροντας αυτή την αντίδραση, ο βοσκός πλησιάζε το γιατάκι του λαγού και τον χτυπούσε με το ραβδί του.
  • Για τα ενοχλητικά και επιβλαβή ζωάκια, όπως глувци и стаорци (γκλούβτσι ι στάορτσι – ποντίκια και αρουραίοι), υπήρχαν ειδικές μεταλλικές ποντικοπαγίδες (стапици – στάπιτσι) όπου με κατάλληλο δόλωμα τα οδηγούσαν στην στάπιτσα και τα σκότωναν. Άλλος τρόπος για τα επιβλαβή ήταν η τεχνική με τους γκαζοτενεκέδες και λίγη βρόμη. Έβαζαν σ΄έναν τενεκέ νερό περίπου ως τη μέση κι έριχναν λίγη βρόμη που επειδή είναι ελαφριά, επέπλεε. Τα ζωάκια, κυρίως ποντικια και αρουραίοι, μύριζαν και έβλεπαν τη βρόμη οπότε βουτούσαν κι επειδή δε μπορούσαν να βγούνε, πνίγονταν. Τους λύκους προσπαθούσαν να τους εξοντώσουν με μεγάλες μεταλλικές δαγκάνες (φάκες).
  • Για να ψαρέψουν χρησιμοποιούσαν τη врша (β΄ρσσα – κιούρτο) που φτιάχνονταν από λεπτές βέργες ракита (ράκιτα – νανοειδής ιτιά). Συνήθως έβρισκαν ένα μέρος που η κοίτη του ποταμού χωριζόταν (предели – πρέντελι). Έβαζαν τον κιούρτο στο μέρος που κατέληγε η κοίτη που έφραζαν, οπότε τα ψάρια προσπαθώντας να διαφύγουν τα περισσότερα παγιδεύονταν στον κιούρτο.

Αυτοί ήταν μερικοί τρόποι με τους οποίους εξασφάλιζαν το μεζέ τους ή απαλλάσσονταν από τα ενοχλητικά και επιβλαβή ζώα.

ΑΙΓΑΙΑΤΗΣ  ΜΑΚΕΔΟΝΑΣ

δεν επιτρέπονται τα σχόλια.

Κατηγορίες

Ευχαριστούμε θερμά τους Μακεδόνες οικονομικούς μας μετανάστες σε Αυστραλία, Καναδά και δυτική Ευρώπη, όπως και τους φίλους μας απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας, για την οικονομική στήριξη της έκδοσης της Нова Зора. Благодариме - Μπλαγκοντάριμε


ALPHA BANK

Account 852 00 2101 031390

IBAN: GR47 0140 8520 8520 0210 1031 390

BIC: CRBAGRAA

Μηνιαίες Εκδόσεις

Македонска Ризница
  • ,ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΤΕΥΧΩΝ
    РАЗГЛЕДУВАЊЕ НА ПРЕТХОДНИ БРОЕВИ
  • 2016 (147)
  • 2015 (416)
  • 2014 (404)
  • 2013 (377)
  • 2012 (372)
  • 2011 (323)
  • 2010 (202)